KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 23.
W ciągu 8 godzin pracy maszyna drogowa zużyła 108 litrów paliwa. Jeżeli norma zużycia paliwa wynosi 12 litrów/maszynogodzinę, to ponadnormatywne zużycie paliwa przez silnik maszyny wyniosło
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ponadnormatywne zużycie to różnica między zużyciem rzeczywistym a normatywnym. Norma wynosi 12 l na maszynogodzinę, więc w 8 godzinach zużycie normatywne to 8×12=96 l. Maszyna zużyła 108 l, zatem przekroczenie normy wynosi 108−96=12 l.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównuje się zużycie rzeczywiste z zużyciem normatywnym. Norma 12 l/maszynogodzinę oznacza, że przy jednej maszynogodzinie pracy (1 h pracy maszyny) przewiduje się zużycie 12 litrów paliwa.

Krok 1: oblicz zużycie normatywne dla 8 godzin
Skoro 1 h → 12 l, to 8 h → 8 × 12 l = 96 l.

Krok 2: oblicz zużycie ponadnormatywne
Zużycie ponadnormatywne to przekroczenie normy, czyli: zużycie rzeczywiste − zużycie normatywne.
108 l − 96 l = 12 l.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "12 litrów."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "6 litrów." – taki wynik mógłby powstać przy błędnym założeniu (np. pomyleniu liczby godzin albo wykonaniu niepełnego działania). Nie odpowiada różnicy 108 i 96.
  • "8 litrów." – to typowy błąd "podążania za liczbą z treści": 8 godzin nie jest przekroczeniem normy, tylko czasem pracy. Różnica zużyć nie wynosi 8.
  • "2 litry." – to również wynik zgadywania lub błędnych przekształceń. Przekroczenie normy w tym przypadku jest znacznie większe.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze wyznacz wartość normatywną dla danego czasu (tu: 8×12), a dopiero potem porównaj z danymi rzeczywistymi. To ogranicza pomyłki w jednostkach i w kolejności działań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Maszynogodzina to jednostka czasu pracy maszyny: 1 maszynogodzina = 1 godzina jej pracy. Stosuje się ją do ewidencji wykorzystania sprzętu, planowania robót oraz rozliczania paliwa i kosztów eksploatacji, np. ile litrów zużyto na każdą godzinę pracy.
Zużycie normatywne liczysz przez mnożenie: norma (l/maszynogodzinę) × liczba maszynogodzin. Przykład: 12 l/maszynogodzinę × 8 h = 96 l. Dopiero potem porównujesz to z wynikiem rzeczywistym.
To przekroczenie zużycia paliwa ponad wartość wynikającą z przyjętej normy. Oblicza się je jako: zużycie rzeczywiste − zużycie normatywne. Dodatni wynik oznacza, że maszyna spaliła więcej niż zakładano i warto szukać przyczyn.
Ponieważ 12 l/maszynogodzinę to wartość na 1 godzinę. Żeby porównać ją z 108 l (zużycie łączne dla 8 godzin), musisz przeliczyć normę na ten sam okres. Dopiero wtedy odejmowanie ma sens i jest poprawne jednostkowo.
Najczęstsze to: pominięcie przemnożenia normy przez czas, pomylenie kolejności odejmowania, mylenie "8 godzin" z "8 litrów" oraz nieuwzględnienie jednostek. Pomaga zapis: najpierw "norma × czas", potem "rzeczywiste − normatywne".
Nie zawsze. Może wynikać też z warunków pracy (większe obciążenie, grząski teren, częsta praca na wysokich obrotach), techniki operatora, doboru osprzętu lub postoju na biegu jałowym. Usterka jest jedną z możliwości, ale nie jedyną.
Pomaga m.in. ograniczanie pracy na biegu jałowym, dobór właściwych obrotów do zadania, płynne operowanie, unikanie zbędnych przejazdów oraz kontrola stanu filtrów i układu paliwowego. W praktyce liczy się też planowanie robót i organizacja miejsca pracy.
Najczęściej po zmianie roboczej, tygodniu lub zakończeniu zadania/odcinka robót. Porównanie z normą pozwala wykryć odchylenia kosztowe, ocenić efektywność pracy oraz szybko zareagować (np. przegląd, szkolenie operatora, korekta organizacji robót).
Porównuje się ją z danymi z instrukcji producenta (DTR), danymi historycznymi z podobnych robót oraz warunkami pracy (ładunek, teren, cykl roboczy). Ważne jest, by norma była przypisana do typu maszyny i rodzaju zadania, inaczej porównanie bywa mylące.
Jeśli pytanie dotyczy zużycia w całym czasie (np. "w ciągu 8 godzin zużyła 108 litrów"), to wynik przekroczenia też jest w litrach. Jednostka l/maszynogodzinę to tylko norma jednostkowa, którą najpierw przelicza się na okres 8 godzin.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Ponadnormatywne zużycie to różnica między zużyciem rzeczywistym a normatywnym."

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – "Mnożenie liczb naturalnych" (materiał o działaniu 8×12), https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide/arith-review-multiplication-intro/a/multiplication-as-scaling - dostęp 2026-03-01
  • Khan Academy (PL) – "Odejmowanie liczb naturalnych" (różnica 108−96), https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-add-subtract/arith-review-subtraction-intro/a/subtraction-basics - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Norma (technika)" (ogólne znaczenie normy jako wartości odniesienia w technice), https://pl.wikipedia.org/wiki/Norma_(technika) - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z eksploatacji maszyn budowlanych (działy: zużycie paliwa, normowanie)
  • Instrukcje obsługi (DTR) maszyn – sekcje dotyczące spalania i warunków pracy
  • Zadania rachunkowe z maszynogodzin i kosztów eksploatacji (zbiory zadań zawodowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego