KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 37.
W czasie prac konserwacyjnych zdiagnozowano niski poziom sprężania powietrza w sprężarce tłokowej. Który z wymienionych elementów sprężarki na pewno nie uległ uszkodzeniu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niski poziom sprężania zwykle wynika z nieszczelności w przestrzeni sprężania: zużycia gładzi cylindra, nieszczelnych zaworów lub przedmuchu przez uszczelkę głowicy. Korbowód jest elementem przenoszącym ruch i nie odpowiada bezpośrednio za uszczelnienie komory sprężania, więc jego uszkodzenie nie jest typową przyczyną spadku sprężania.

Pełne wyjaśnienie:

W sprężarce tłokowej sprężanie jest możliwe tylko wtedy, gdy przestrzeń nad tłokiem (komora sprężania) jest wystarczająco szczelna, a przepływ powietrza odbywa się we właściwym kierunku dzięki zaworom.

Odpowiedź "Korbowód tłoka." jest poprawna, ponieważ korbowód jest częścią mechanizmu napędowego (mechanizmu korbowo-tłokowego). Jego rola to przenoszenie sił i zamiana ruchu obrotowego wału na ruch posuwisto-zwrotny tłoka. Typowe uszkodzenie korbowodu wpływa przede wszystkim na kinematykę i niezawodność napędu (hałas, drgania, możliwość zatarcia lub unieruchomienia), natomiast nie jest elementem, który tworzy "barierę szczelności" komory sprężania.

Pozostałe odpowiedzi są wiarygodnymi przyczynami niskiego sprężania:

  • "Gładź cylindra." Jeżeli gładź jest zużyta lub porysowana, rośnie przeciek przy współpracy tłoka/pierścieni z cylindrem. Skutkiem jest ucieczka powietrza i spadek ciśnienia końcowego.
  • "Zawór ssący." Nieszczelny, zabrudzony lub uszkodzony zawór może powodować cofanie się sprężanego powietrza do strony ssawnej, przez co komora nie osiąga wymaganego ciśnienia.
  • "Uszczelka głowicy." Przedmuch na uszczelce głowicy tworzy bezpośrednią drogę ucieczki powietrza z komory sprężania, co bardzo często objawia się spadkiem sprężania.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o spadek sprężania najpierw szukaj elementów odpowiadających za szczelność (uszczelki, zawory, powierzchnie współpracujące). Elementy przeniesienia napędu zwykle nie powodują "nieszczelności" same w sobie, choć mogą pośrednio pogorszyć pracę urządzenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej chodzi o nieszczelność w torze sprężania: zużycie cylindra i elementów uszczelniających tłok, nieszczelne zawory (ssący lub tłoczny) albo przedmuch na uszczelce głowicy. W praktyce diagnozę potwierdza się oględzinami, testem szczelności i kontrolą zaworów.
Zawór ssący ma dopuszczać powietrze do cylindra i zamknąć się podczas sprężania. Jeśli nie domyka się (zużycie, brud, uszkodzenie), część sprężanego powietrza cofa się do strony ssawnej. W efekcie ciśnienie końcowe i "sprężanie" spada mimo pracy tłoka.
Uszczelka głowicy oddziela komorę sprężania od otoczenia. Jej uszkodzenie tworzy szczelinę, przez którą powietrze ucieka na zewnątrz lub do kanałów w głowicy. To bezpośrednia przyczyna spadku ciśnienia, często towarzyszą jej ślady przedmuchu i zabrudzenia olejowe.
Gładź cylindra to robocza powierzchnia wewnętrzna cylindra, po której porusza się tłok z elementami uszczelniającymi. Gdy powierzchnia jest wytarta lub porysowana, rosną przecieki, a sprężone powietrze "ucieka" wzdłuż tłoka. Skutkiem jest spadek sprężania i wydajności.
Typowo nie jest to bezpośrednia przyczyna spadku sprężania, bo korbowód nie uszczelnia komory sprężania. Uszkodzenia korbowodu częściej powodują hałas, drgania, nierówną pracę lub nawet zatarcie i zatrzymanie. Spadek sprężania zwykle wiąże się z nieszczelnością zaworów, cylindra lub uszczelki.
Spadek sprężania oznacza, że sprężarka nie osiąga wymaganego ciśnienia (np. przez nieszczelność). Spadek wydajności może wynikać także z obrotów, filtrów, zasysania, przegrzewania lub upustów. W zadaniach egzaminacyjnych "niski poziom sprężania" najczęściej kieruje na elementy szczelności komory.
Typowe objawy to: wolne narastanie ciśnienia, cofanie powietrza, nietypowe odgłosy w głowicy, wyższa temperatura głowicy oraz spadek osiąganego ciśnienia końcowego. W diagnostyce sprawdza się domykanie, stan płytek/sprężyn i osady, które uniemożliwiają szczelne przyleganie.
Podejrzenie pojawia się przy spadku sprężania połączonym ze wzrostem przedmuchów, pogorszeniem szczelności i czasem zwiększonym poborem oleju lub jego obecnością w układzie. Potwierdzeniem jest inspekcja powierzchni cylindra oraz ocena luzów i śladów zatarcia/rysów.
Najczęściej myli się elementy napędu z elementami szczelności. Uczeń wybiera część "związaną z tłokiem" (np. korbowód), bo kojarzy się z ruchem tłoka, zamiast przeanalizować, którędy może uciekać sprężone powietrze: przez zawory, uszczelkę lub zużyty cylinder.
Najpierw zadaj sobie pytanie: co uszczelnia komorę sprężania i co steruje przepływem? W sprężarce tłokowej są to zawory, uszczelnienia głowicy oraz powierzchnie cylindra współpracujące z tłokiem. Części mechanizmu korbowego zwykle nie powodują same z siebie nieszczelności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Niski poziom sprężania zwykle wynika z nieszczelności w przestrzeni sprężania: zużycia gładzi cylindra, nieszczelnych zaworów lub przedmuchu przez uszczelkę głowicy."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki i budowy sprężarek tłokowych (skrypty szkolne/CKZ)
  • Instrukcje serwisowe i DTR sprężarek tłokowych (sekcje: zawory, głowica, cylinder)
  • Podręczniki do kwalifikacji mechatronicznych obejmujące układy pneumatyczne i diagnostykę

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego