W silniku prądu stałego z komutatorem iskrzenie na styku szczotek z komutatorem jest sygnałem, że komutacja prądu nie przebiega prawidłowo. Jeżeli po konserwacji szczotek (np. oczyszczeniu, sprawdzeniu docisku, ułożeniu do promienia) nadal występuje silne iskrzenie, częstą przyczyną jest stan powierzchni komutatora: nierówności, rowki, przypalenia, warstwa tlenków lub zabrudzenia utrudniające stabilny kontakt.
Dlatego po wyłączeniu silnika właściwą czynnością jest szlifowanie komutatora (wyrównanie powierzchni drobnoziarnistym materiałem ściernym lub odpowiednim kamieniem). Celem jest uzyskanie gładkiej, cylindrycznej powierzchni, która zapewni równomierny docisk i stały styk elektryczny. Po takim zabiegu usuwa się pył i kontroluje stan rowków/izolacji między lamelami.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Umyć komutator wodą – woda zwiększa ryzyko korozji i problemów izolacyjnych, a w środowisku elektrycznym może sprzyjać uszkodzeniom i awariom.
- Przetrzeć komutator olejem – olej tworzy film izolujący i pogarsza przewodzenie w miejscu styku, co zwykle nasila iskrzenie oraz przyspiesza zużycie.
- Posmarować olejem szczotki – podobnie jak wyżej, zanieczyszcza styk i może powodować niestabilną pracę oraz przegrzewanie.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: przy uporczywym iskrzeniu najpierw szuka się przyczyny w geometrii i czystości styku (komutator/szczotki), a środków typu woda i olej nie stosuje się na powierzchniach roboczych komutatora.
