KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 50.
W czasie wykonywania prac dekarskich pracownik doznał udaru słonecznego. Jest przytomny, ma zaczerwienioną skórę, zawroty głowy, wymioty i dreszcze. Udzielenie pierwszej pomocy polega na ułożeniu poszkodowanego w chłodnym i przewiewnym miejscu oraz
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy objawach udaru słonecznego u osoby przytomnej podstawą jest szybkie schładzanie i odpoczynek w cieniu.
Dlatego właściwe jest pozostawienie poszkodowanego w chłodnym, przewiewnym miejscu oraz zastosowanie zimnych kompresów, by obniżać temperaturę i zmniejszyć przegrzanie.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na przegrzanie organizmu/udar słoneczny w trakcie pracy na dachu: ekspozycja na słońce, zaczerwienienie skóry, zawroty głowy, wymioty i dreszcze. W takim stanie kluczowe jest przerwanie wysiłku i obniżanie temperatury ciała.

Odpowiedź "zastosowaniu zimnych kompresów." jest właściwa, ponieważ zimne okłady/kompresy (np. na kark, czoło, okolice dużych naczyń) wspierają stopniowe chłodzenie. Połączenie tego z ułożeniem w chłodnym, przewiewnym miejscu ogranicza dalsze narastanie objawów i zmniejsza ryzyko pogorszenia stanu.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe w tym scenariuszu:

  • "udrożnieniu dróg oddechowych." — to czynność priorytetowa, gdy drogi oddechowe są niedrożne lub gdy poszkodowany nie oddycha prawidłowo. Tu poszkodowany jest przytomny, a opis nie sugeruje niedrożności; ważniejsze jest chłodzenie i obserwacja.
  • "podaniu leków przeciwbólowych." — podawanie leków na budowie bez wskazań i oceny medycznej nie rozwiązuje przyczyny (przegrzania) i może opóźnić właściwe działania. W pierwszej pomocy priorytetem jest bezpieczeństwo, chłodzenie i ewentualne wezwanie pomocy.
  • "okryciu folią termoizolacyjną." — folia NRC ogranicza utratę ciepła i jest typowa przy wychłodzeniu lub wstrząsie, ale w przegrzaniu może działać przeciwnie do celu, utrudniając oddawanie ciepła.

W praktyce na budowie warto też pamiętać o stałej ocenie stanu: jeśli pojawia się utrata przytomności, drgawki, narastające zaburzenia świadomości lub brak poprawy, należy wezwać pomoc i prowadzić dalsze działania zgodnie z zasadami pierwszej pomocy, dbając o własne bezpieczeństwo na dachu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Udar słoneczny to stan związany z przegrzaniem, zwykle po intensywnej ekspozycji głowy i ciała na słońce. "Przegrzanie" bywa używane szerzej dla chorób z upału (wysiłek + wysoka temperatura). W obu przypadkach w pierwszej pomocy najważniejsze jest przerwanie ekspozycji i chłodzenie.
Częste objawy to: ból i zawroty głowy, nudności lub wymioty, osłabienie, zaczerwieniona i gorąca skóra, nadmierne pragnienie, czasem dreszcze. Na dachu ryzyko rośnie przez odbijanie promieniowania, wiatr i wysiłek w odzieży roboczej.
Przerwij pracę, przenieś osobę do cienia/chłodu i zapewnij przewiew. Rozluźnij odzież, rozpocznij chłodzenie (np. zimne kompresy, chłodne okłady). Obserwuj stan i w razie pogorszenia wezwij pomoc. Unikaj działań, które zatrzymują ciepło.
Zimne kompresy pomagają obniżać temperaturę skóry i wspierają oddawanie ciepła, co jest kluczowe, gdy problemem jest przegrzanie. To prosta metoda dostępna na budowie (np. mokry materiał, okład chłodzący), szczególnie gdy trzeba działać szybko.
Udrożnienie dróg oddechowych jest priorytetem, gdy poszkodowany jest nieprzytomny lub nie oddycha prawidłowo. Jeśli osoba jest przytomna i oddycha, zwykle ważniejsze jest chłodzenie i odpoczynek. Zawsze jednak obserwuj, czy nie dochodzi do utraty przytomności.
Folia termoizolacyjna ogranicza utratę ciepła i jest użyteczna głównie przy wychłodzeniu. Przy przegrzaniu może utrudniać oddawanie ciepła, czyli działać w kierunku przeciwnym do potrzeb. W takiej sytuacji priorytetem jest schładzanie i przewiew.
W pierwszej pomocy na budowie zwykle nie podaje się leków "na własną rękę", bo nie usuwają przyczyny przegrzania i mogą maskować objawy. Skup się na chłodzeniu, odpoczynku i obserwacji. Jeśli stan jest niepokojący lub narasta, wzywa się pomoc medyczną.
Pomoc należy wezwać, gdy dochodzi do utraty przytomności, zaburzeń świadomości, drgawek, bardzo nasilonych wymiotów, problemów z oddychaniem lub gdy objawy nie ustępują mimo chłodzenia i odpoczynku. Na dachu dodatkowo liczy się ryzyko upadku i urazów.
Profilaktyka to m.in. przerwy w cieniu, dostęp do wody, planowanie najcięższych prac na chłodniejsze godziny, przewiewna odzież robocza, nakrycie głowy i organizacja miejsc schładzania. Ważna jest też reakcja na pierwsze objawy osłabienia, zanim dojdzie do pogorszenia.
Typowe błędy to: kontynuowanie pracy "mimo wszystko", okrywanie poszkodowanego jak przy wychłodzeniu, ignorowanie wymiotów i zawrotów, podawanie przypadkowych leków oraz brak obserwacji stanu. Klucz to szybkie przeniesienie do chłodu i rozpoczęcie chłodzenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC) Guidelines 2021 – First Aid, rozdział dotyczący chorób związanych z upałem (heat illness)
  • World Health Organization (WHO) – informacje edukacyjne dot. heat stress / heat-related illnesses (materiały WHO o zagrożeniach zdrowotnych podczas upałów)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy dla pracowników budowlanych (BHP)
  • Wytyczne pierwszej pomocy (sekcja: przegrzanie/choroby związane z upałem)
  • Instrukcje wewnętrzne zakładu pracy dotyczące postępowania w upały

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego