KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 3.
W czujniku przemieszczenia liniowego typu LVDT (transformatorowym) sygnał elektryczny powstaje dzięki wykorzystaniu zjawiska
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
LVDT to transformatorowy czujnik przemieszczenia.
Ruch rdzenia zmienia sprzężenie magnetyczne uzwojeń, co powoduje zmianę napięć indukowanych. Dlatego poprawne jest wskazanie indukcji elektromagnetycznej, a nie efektów związanych z falami (Doppler) czy innymi mechanizmami (magnetorezystancja, piezoelektryczność).

Pełne wyjaśnienie:

Czujnik LVDT (Linear Variable Differential Transformer) jest klasycznym przemysłowym przetwornikiem przemieszczenia liniowego na sygnał elektryczny. Jego działanie jest analogiczne do transformatora: uzwojenie pierwotne jest zasilane prądem przemiennym, a uzwojenia wtórne generują napięcia zależne od położenia ruchomego rdzenia ferromagnetycznego.

Dlaczego poprawna jest "indukcja elektromagnetyczna"?
Przemieszczenie rdzenia zmienia strumień magnetyczny i sprzężenie między uzwojeniami. Zmiana strumienia powoduje powstawanie napięcia indukowanego w uzwojeniach wtórnych, a różnica napięć (układ różnicowy) jest proporcjonalna do przemieszczenia w określonym zakresie pracy. To dokładnie opisuje zjawisko indukcji elektromagnetycznej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "efektu Dopplera" – dotyczy zmiany częstotliwości fali (np. dźwięku lub światła) przy ruchu źródła/odbiornika. Nie jest mechanizmem typowym dla transformatorowych czujników przemieszczenia.
  • "zjawiska magnetorezystancji" – polega na zmianie oporu materiału pod wpływem pola magnetycznego (np. AMR/GMR/TMR). Takie czujniki mogą mierzyć położenie we współpracy z magnesem, ale to inna technologia niż LVDT i inny mechanizm przetwarzania sygnału.
  • "zjawiska piezoelektrycznego" – polega na generowaniu ładunku/napięcia pod wpływem naprężeń mechanicznych. Jest typowe dla czujników drgań, uderzeń i siły, a nie dla klasycznych czujników LVDT do pomiaru przemieszczenia statycznego/quasi-statycznego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "LVDT" lub "transformatorowy czujnik przemieszczenia", najpierw skojarz tę technologię z transformatorem i indukcją, a dopiero potem analizuj odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
LVDT to transformatorowy czujnik przemieszczenia liniowego. Służy do zamiany położenia (skoku) elementu na sygnał elektryczny, zwykle napięcie zależne od położenia rdzenia. Jest popularny w automatyce i mechatronice, np. do pomiaru skoku siłowników.
Uzwojenie pierwotne jest zasilane prądem AC, a dwa uzwojenia wtórne wytwarzają napięcia indukowane. Rdzeń przesuwa się wraz z mierzonym elementem i zmienia sprzężenie magnetyczne. Różnica napięć wtórnych rośnie lub maleje proporcjonalnie do przemieszczenia.
Bo LVDT pracuje jak transformator: zmienny strumień magnetyczny w rdzeniu powoduje powstawanie napięć w uzwojeniach wtórnych. Położenie rdzenia zmienia strumień i sprzężenie, więc zmienia się wartość napięcia. To właśnie praktyczne zastosowanie zjawiska indukcji.
LVDT oznacza Linear Variable Differential Transformer, czyli liniowy różnicowy transformator. Nazwa podkreśla, że mierzony jest ruch liniowy, a wyjście jest różnicą sygnałów z dwóch uzwojeń wtórnych. Dzięki temu łatwiej uzyskać stabilny i czuły pomiar położenia.
LVDT wykorzystuje indukcję elektromagnetyczną i konstrukcję transformatorową z ruchomym rdzeniem. Czujnik magnetorezystancyjny wykorzystuje zmianę oporu elementu pod wpływem pola magnesu, który przemieszcza się wraz z obiektem. Oba mierzą położenie, ale mają inny mechanizm i inne typowe zastosowania.
Może się pojawiać w systemach radarowych lub ultradźwiękowych do pomiaru prędkości (a pośrednio położenia), ale nie jest podstawą działania LVDT. Na egzaminie warto kojarzyć Dopplera z falami (zmiana częstotliwości), a LVDT z transformatorem i indukcją elektromagnetyczną.
Czujniki pojemnościowe wybiera się, gdy potrzebna jest bardzo wysoka rozdzielczość i stabilność przy małych zakresach przemieszczenia, często w pomiarach precyzyjnych. LVDT jest częsty w przemyśle cięższym i trudniejszych warunkach. W praktyce decyzja zależy od zakresu, środowiska i wymaganego sygnału.
LVDT spotkasz m.in. w pomiarze skoku siłowników, kontroli położenia elementów wykonawczych, stanowiskach testowych i kontroli jakości. Jest ceniony za niezawodność i odporność w warunkach przemysłowych. Często współpracuje z układami regulacji i sterownikami PLC jako sygnał sprzężenia zwrotnego.
Najczęściej myli się podobne obszary fizyki: magnetyzm (magnetorezystancja, Faraday) z indukcją w transformatorze oraz fale (Doppler) z przetwarzaniem elektrycznym. Pomaga metoda: najpierw rozpoznaj typ czujnika (LVDT, pojemnościowy, piezo), a potem dopasuj do niego zjawisko.
Szukaj słów: "transformatorowy", "uzwojenie pierwotne/wtórne", "różnicowy", "rdzeń" oraz pracy z prądem przemiennym. To charakterystyczne dla LVDT. Jeśli w opisie jest magnes i zmiana oporu – bardziej pasuje magnetorezystancja; jeśli zmiana pojemności – czujnik pojemnościowy; jeśli ładunek z naprężeń – piezo.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "LVDT to transformatorowy czujnik przemieszczenia.Ruch rdzenia zmienia sprzężenie magnetyczne uzwojeń, co powoduje zmianę napięć indukowanych."

Źródła:

  • TE Connectivity, "LVDT Sensors (Linear Variable Differential Transformer)" – opis zasady działania i zastosowań (strona produktowa/encyklopedyczna), https://www.te.com/usa-en/products/sensors/position-sensors/linear-position-sensors/lvdt-sensors.html (dostęp: 2026-03-13)
  • HBK (Hottinger Brüel & Kjær), "LVDT transducers" – omówienie zasady pracy przetworników LVDT, https://www.hbkworld.com/en/knowledge/resource-center/articles/what-is-an-lvdt (dostęp: 2026-03-13)
  • OMEGA Engineering, "LVDT (Linear Variable Differential Transformer)" – wyjaśnienie działania i podstawowych pojęć, https://www.omega.com/en-us/resources/lvdt (dostęp: 2026-03-13)

Materiały:

  • Karty katalogowe i noty aplikacyjne LVDT (producenci czujników)
  • Podręczniki z elektrotechniki/elektromagnetyzmu (indukcja, transformatory)
  • Materiały z metrologii przemysłowej (czujniki przemieszczenia i ich właściwości)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego