KWALIFIKACJA ROL11 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 18.
W dawkach żywieniowych dla świń nie stosuje się ziemniaków
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W dawkach dla świń nie stosuje się ziemniaków surowych, ponieważ mogą zawierać związki antyżywieniowe (np. glikoalkaloidy) i cechują się gorszą wykorzystaniem skrobi. Obróbka (np. parowanie) poprawia bezpieczeństwo i strawność, dlatego pozostałe formy mogą być stosowane zależnie od technologii i jakości paszy.

Pełne wyjaśnienie:

W żywieniu świń ziemniaki są paszą głównie energetyczną (duży udział skrobi), ale ich przydatność zależy od formy podania. Ziemniaki surowe są uznawane za niepożądane w dawkach dla świń, ponieważ:

  • mogą zawierać glikoalkaloidy (np. solaninę i chakoninę), których nadmiar pogarsza bezpieczeństwo paszy,
  • skrobia surowa jest gorzej wykorzystywana niż po obróbce, co obniża efektywność żywienia i może nasilać problemy trawienne,
  • zwiększa się ryzyko błędów żywieniowych, gdy surowiec jest różnej jakości (np. zielone lub uszkodzone bulwy).

Dlatego w praktyce żywieniowej preferuje się ziemniaki po procesach, które poprawiają ich wartość pokarmową i bezpieczeństwo:

  • parowane – obróbka termiczna żelatynizuje skrobię, zwykle poprawiając jej dostępność dla enzymów trawiennych,
  • suszonych – wysuszenie stabilizuje surowiec i ułatwia magazynowanie; forma suszona bywa też łatwiejsza do dawkowania,
  • poddanych konserwacji (np. kiszenie po właściwym przygotowaniu) – celem jest przedłużenie trwałości i ograniczenie strat.

Dlaczego odpowiedzi niepoprawne są niepoprawne?

  • suszonych – suszenie jest typową metodą utrwalania pasz; sama obecność procesu nie stanowi powodu, by z góry wykluczać ziemniaki z dawki,
  • parowanych – to właśnie obróbka termiczna jest klasycznym sposobem poprawy wykorzystania ziemniaków,
  • parowanych kiszonych – konserwacja po przygotowaniu nie jest z definicji zakazana; kluczowa jest jakość, higiena i dopasowanie udziału w dawce.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się formy surowca "surowe" vs "po obróbce", zwykle testowana jest zasada bezpieczeństwa i strawności po przetworzeniu paszy, a nie szczegółowe receptury mieszanek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ziemniaki surowe mogą zawierać więcej związków antyżywieniowych (np. glikoalkaloidów) i zwykle mają gorzej wykorzystaną skrobię. Obróbka termiczna poprawia strawność i zmniejsza ryzyko problemów zdrowotnych, dlatego w żywieniu świń preferuje się formy przetworzone.
Parowanie to obróbka termiczna, która zwykle poprawia dostępność skrobi dla enzymów trawiennych i może ograniczać część niepożądanych czynników surowca. W praktyce zwiększa to efektywność wykorzystania energii z paszy i zmniejsza ryzyko dolegliwości trawiennych.
Tak, forma suszona bywa stosowana, bo ułatwia magazynowanie i dawkowanie oraz stabilizuje surowiec. Kluczowe jest jednak, aby pasza była dobrej jakości (bez pleśni, zanieczyszczeń) i była właściwie wkomponowana w dawkę pod względem energii i białka.
Zielone ziemniaki zwykle mają podwyższony poziom glikoalkaloidów, które mogą działać toksycznie i pogarszać pobranie paszy oraz zdrowie zwierząt. W praktyce takie bulwy powinny być eliminowane z żywienia lub traktowane jako surowiec wysokiego ryzyka.
Niepokojące sygnały to zapach stęchły lub gnilny, widoczna pleśń, nadmierna wilgotność, zanieczyszczenia ziemią i ciałami obcymi oraz oznaki psucia. W żywieniu świń jakość higieniczna paszy jest kluczowa, bo błędy szybko odbijają się na zdrowiu i przyrostach.
Może być stosowane jako forma konserwacji, ale pod warunkiem poprawnej technologii (właściwa wilgotność, szczelność, brak dostępu tlenu) i dobrej jakości surowca. Niewłaściwe kiszenie zwiększa ryzyko zepsucia i spadku pobrania paszy, dlatego wymaga kontroli.
Najczęściej trzeba dopilnować bilansu energii, białka i włókna oraz podaży składników mineralnych i witamin. Ziemniaki wnoszą głównie energię ze skrobi, więc dawka może wymagać uzupełnienia białka (np. komponentami wysokobiałkowymi) oraz korekty mineralno-witaminowej.
Stan odżywienia wpływa na zdrowie, płodność i wyniki rozrodu. Pasza bezpieczna i dobrze strawna wspiera kondycję loch i knurów, ogranicza zaburzenia metaboliczne oraz poprawia wyniki odchowu. To ma bezpośrednie znaczenie dla efektywności produkcji w gospodarstwie.
Częsty błąd to utożsamianie wszystkich form surowca z jedną wartością (np. surowe = takie samo jak parowane). Inny to wybór odpowiedzi "na logikę" bez wiedzy o strawności skrobi i toksynach naturalnych. Pomaga pamiętać, że przetworzenie często zwiększa bezpieczeństwo.
Przyjmij zasadę: surowce skrobiowe i podejrzane toksykologicznie często zyskują po obróbce (gotowanie/parowanie). Warto kojarzyć: "skrobia + surowe" = gorsza strawność, "zielone/zkiełkowane" = większe ryzyko. Na egzaminie szukaj takich par pojęć.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "W dawkach dla świń nie stosuje się ziemniaków surowych, ponieważ mogą zawierać związki antyżywieniowe (np. glikoalkaloidy) i cechują się gorszą wykorzystaniem skrobi."

Źródła:

  • Nutrient Requirements of Swine, 11th Revised Edition, National Research Council (NRC), National Academies Press, 2012 (rozdziały dotyczące składników paszowych i ich wykorzystania) - accessed 2026-02-18
  • Feedipedia (INRAE/CIRAD/AFZ/FAO) – hasło dotyczące ziemniaków jako paszy (potato; informacje o stosowaniu i ograniczeniach) https://www.feedipedia.org/ - accessed 2026-02-18
  • EFSA (European Food Safety Authority) – materiały dotyczące ryzyka związanego z glikoalkaloidami ziemniaka w żywności/paszach (solanina/chakonina) https://www.efsa.europa.eu/ - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z żywienia zwierząt gospodarskich (dział: żywienie trzody chlewnej)
  • Materiały dydaktyczne o technologii pasz (suszenie, parowanie, kiszenie)
  • Opracowania o toksynach naturalnych w paszach roślinnych (np. glikoalkaloidy w ziemniakach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego