W gospodarce centralnie sterowanej (często nazywanej także gospodarką planową) zasadnicza różnica względem gospodarki rynkowej polega na tym, kto podejmuje najważniejsze decyzje ekonomiczne. Poprawna odpowiedź: "decyzje gospodarcze podejmują władze państwowe" oddaje istotę tego modelu: państwo (lub centralne organy planowania) ustala cele, priorytety oraz kierunki rozwoju, a decyzje o alokacji zasobów są w dużej mierze podejmowane "odgórnie", a nie w wyniku gry popytu i podaży.
Pozostałe odpowiedzi opisują raczej mechanizmy typowe dla gospodarki rynkowej:
- "dominuje własność prywatna" – dominacja własności prywatnej jest charakterystyczna dla gospodarki rynkowej. W modelu centralnie sterowanym zwykle większą rolę odgrywa własność państwowa lub kolektywna, a sektor prywatny bywa ograniczany.
- "funkcjonują komercyjne instytucje finansowe" – w gospodarce rynkowej banki i inne instytucje finansowe działają na zasadach komercyjnych (konkurencja, oferta rynkowa, zysk). W systemie centralnego sterowania sektor finansowy może być silnie kontrolowany przez państwo, a decyzje kredytowe mogą wynikać z planów i priorytetów, nie tylko z oceny rynkowej.
- "ceny są ustalane przez rynek" – mechanizm rynkowy oznacza, że ceny kształtują się głównie przez relacje popytu i podaży. W gospodarce centralnie sterowanej ceny często są ustalane administracyjnie albo istotnie regulowane.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się określenie centralnie sterowana, szukaj odpowiedzi związanych z rolą państwa, planem i decyzjami centralnymi, a nie z "samoregulacją" rynku.
