KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 40.
W instalacji automatyki użyto przyrządu pomiarowego, którego parametry techniczne przedstawia tabela.
Do pomiaru której wielkości przeznaczony jest przyrząd?
Ilustracja przedstawia tabelę z parametrami technicznymi przyrządu pomiarowego używanego w instalacji automatyki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrządy do pomiaru wilgotności względnej są zwykle opisywane zakresem 0–100 oraz jednostką %RH (czasem też z podanym zakresem temperatury pracy). Temperatura miałaby jednostkę °C/ K, ciśnienie Pa/bar, a lepkość np. Pa·s. Dlatego właściwą wielkością jest wilgotność względna.

Pełne wyjaśnienie:

W automatyce przemysłowej "do pomiaru której wielkości przeznaczony jest przyrząd?" rozstrzyga się na podstawie parametrów technicznych z tabeli: zakresu pomiarowego, jednostki, dokładności, warunków pracy i sygnału wyjściowego. Dla wilgotności kluczowym wyróżnikiem jest jednostka %RH (relative humidity), a typowy zakres to 0–100 w tej skali.

Odpowiedź "Wilgotności względnej." jest poprawna, gdy w tabeli widnieją oznaczenia charakterystyczne dla wilgotności (np. %RH, ewentualnie wzmianki o kompensacji temperatury czy dopuszczalnym zakresie temperatury otoczenia jako warunku pracy czujnika).

Pozostałe odpowiedzi są typowymi dystraktorami opartymi na podobieństwie zastosowań:

  • "Temperatury." – czujniki temperatury opisuje się w °C/K oraz parametrami typu Pt100/Pt1000, termopara, zakres temperatur. Sam zakres 0–100 bez jednostki nie przesądza o temperaturze.
  • "Ciśnienia absolutnego." – ciśnienie absolutne podaje się w Pa, kPa, bar (czasem z dopiskiem "abs"). W tabeli dla czujników ciśnienia kluczowe są zakresy typu 0–10 bar oraz parametry przeciążenia i rodzaju przyłącza procesowego.
  • "Lepkości." – lepkość jest wielkością typową dla reologii i procesów specjalistycznych; jednostki to m.in. Pa·s lub mm²/s (cSt). Rzadziej spotyka się ją w podstawowych instalacjach automatyki środowiskowej, a parametry przyrządu wyglądałyby inaczej niż dla wilgotności.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź w tabeli jednostkę (np. %RH, °C, bar), dopiero potem porównuj zakresy i dokładność. Jednostka najszybciej eliminuje błędne interpretacje.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wilgotność względna to stosunek aktualnej ilości pary wodnej w powietrzu do maksymalnej możliwej przy danej temperaturze, wyrażony w procentach. Dlatego w danych technicznych czujników wilgotności najczęściej spotkasz jednostkę %RH i zakres 0–100.
Najpewniejszy znak to jednostka %RH (czasem "RH"). Dodatkowo w parametrach może pojawić się dokładność w %RH oraz informacja o kompensacji temperatury. Sama liczba "0–100" nie wystarcza, jeśli nie ma jednostki.
Wilgotność względna jest z definicji wielkością procentową i naturalnie mieści się w przedziale 0–100%RH. Temperatura może mieć różne zakresy i zwykle jest podana w °C lub K. Bez jednostki nie można uczciwie przypisać zakresu do temperatury.
Ciśnienie opisuje się jednostkami takimi jak Pa, kPa, MPa lub bar. Dla czujników ciśnienia absolutnego bywa dopisek "abs" oraz podany zakres np. 0–1 bar. W tabeli często są też parametry przeciążenia i typ przyłącza procesowego.
Zapis %RH oznacza procentową wilgotność względną. W praktyce technik automatyk spotyka to w systemach HVAC, komorach klimatycznych i kontroli warunków magazynowania. Sygnał wyjściowy może być np. 4–20 mA lub 0–10 V, ale jednostka wielkości to nadal %RH.
Wilgotność mierzy się m.in. w wentylacji i klimatyzacji hal, w magazynach surowców, w procesach suszenia oraz tam, gdzie wilgoć wpływa na jakość produktu (np. materiały higroskopijne). Pomiar wilgotności pomaga też ograniczać kondensację i korozję.
Najczęstszy błąd to ignorowanie jednostki i wybór odpowiedzi "na oko" po samym zakresie. Drugi błąd to mylenie wielkości środowiskowych: temperatura, wilgotność i ciśnienie często występują obok siebie w aplikacjach HVAC, więc łatwo o automatyczne skojarzenie.
Tak. Wilgotność względna jest powiązana z temperaturą, bo "maksymalna możliwa" ilość pary wodnej w powietrzu rośnie wraz z temperaturą. Dlatego w danych czujników często podaje się zarówno dokładność w %RH, jak i warunki temperaturowe pracy lub kompensację.
Czujnik temperatury będzie miał jednostkę °C/K i typ elementu (np. Pt100, Pt1000, termopara). Czujnik wilgotności będzie opisany w %RH, czasem także z parametrem temperatury jako dodatkiem (np. jednoczesny pomiar T i RH w jednym przetworniku).
Ćwicz czytanie tabel z kart katalogowych: najpierw identyfikuj wielkość po jednostce, potem sprawdzaj zakres, dokładność i sygnał wyjściowy (4–20 mA/0–10 V). Warto przejrzeć kilka przykładów przetworników: temperatury, ciśnienia i wilgotności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przyrządy do pomiaru wilgotności względnej są zwykle opisywane zakresem 0–100 oraz jednostką %RH (czasem też z podanym zakresem temperatury pracy)."

Źródła:

  • Vaisala, "Humidity measurement" (materiały producenta – omówienie wielkości %RH i zasad pomiaru wilgotności), https://www.vaisala.com/en/measurement/humidity - dostęp 2026-03-02
  • OMEGA Engineering, "Relative Humidity (RH) Measurement" (wprowadzenie do czujników wilgotności i jednostki %RH), https://www.omega.com/en-us/resources/relative-humidity - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Wilgotność względna" (definicja %RH i podstawowe informacje), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wilgotno%C5%9B%C4%87_wzgl%C4%99dna - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Karty katalogowe czujników/przetworników wilgotności (%RH) stosowanych w automatyce
  • Podstawy metrologii i czujników w automatyce przemysłowej (skrypty/podręczniki szkolne)
  • Materiały producentów dot. pomiaru wilgotności i interpretacji parametrów technicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego