KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 33.
W instalacji pneumatycznej przy znamionowych warunkach zasilania, nastąpił spadek prędkości obrotowej silnika pneumatycznego przy jego obciążeniu znamionowym co świadczy o obniżeniu sprawności silnika. Co należy zrobić w pierwszej kolejności, aby usunąć usterkę?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek prędkości silnika pneumatycznego przy zachowanych warunkach zasilania często wynika ze wzrostu tarcia wewnętrznego.
Najprostszą czynnością diagnostyczną jest sprawdzenie przygotowania powietrza, w tym smarownicy. Brak oleju pogarsza smarowanie, zwiększa opory i obniża sprawność, więc najpierw należy go uzupełnić.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli w instalacji pneumatycznej występują znamionowe warunki zasilania (typowo: prawidłowe ciśnienie robocze oraz zapewniony przepływ), a mimo to przy obciążeniu znamionowym obserwuje się spadek prędkości obrotowej silnika pneumatycznego, to jednym z najbardziej prawdopodobnych mechanizmów jest wzrost strat mechanicznych wewnątrz napędu.

W silnikach pneumatycznych (np. łopatkowych) bardzo ważne jest smarowanie elementów trących. Zespół przygotowania powietrza (często w układzie FRL) może podawać mgłę olejową do strumienia powietrza. Gdy w smarownicy brakuje oleju lub dozowanie jest niewłaściwe, rośnie tarcie, pogarsza się uszczelnienie dynamiczne i wzrastają straty energii. Efektem może być właśnie niższa prędkość pod obciążeniem, a więc odczuwalne obniżenie sprawności.

Dlatego odpowiedź "Uzupełnić brakujący olej w smarownicy." jest właściwa jako czynność pierwszej kolejności: jest szybka, tania, zgodna z dobrą praktyką UR i często usuwa przyczynę bez demontażu napędu.

Pozostałe propozycje są nietrafne w tym kontekście:

  • "Odpowietrzyć układ zasilający." – w pneumatyce medium roboczym jest gaz, więc "odpowietrzanie" nie jest typową procedurą usuwającą spadek prędkości silnika; problemem bywa raczej jakość powietrza, spadki ciśnienia, dławienia lub smarowanie.
  • "Wymienić silnik kompresora." – to działanie skrajnie kosztowne i nieuzasadnione jako pierwszy krok. Przy założeniu znamionowych warunków zasilania nie ma przesłanki, że źródło sprężonego powietrza jest przyczyną.
  • "Zmniejszyć nastawę zaworu bezpieczeństwa." – zawór bezpieczeństwa chroni instalację przed nadciśnieniem; zmiana nastawy nie jest typową metodą przywracania sprawności silnika. Dodatkowo obniżanie nastawy może pogorszyć dostępne ciśnienie i jeszcze bardziej obniżyć osiągi.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie brzmi "co zrobić w pierwszej kolejności", wybieraj działanie najprostsze, odwracalne i eksploatacyjne (kontrola, uzupełnienie, regulacja podstawowa) zanim wskażesz kosztowną wymianę podzespołów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Smarownica to element przygotowania powietrza, który do strumienia sprężonego powietrza dozuje niewielką ilość oleju (mgłę olejową). Jej zadaniem jest zmniejszanie tarcia i zużycia w odbiornikach wymagających smarowania, np. w silnikach pneumatycznych.
Brak oleju zwiększa tarcie między elementami ruchomymi (np. łopatkami i korpusem). Większa część energii sprężonego powietrza zamienia się wtedy w straty na tarciu zamiast w pracę użyteczną, więc pod obciążeniem prędkość spada, a sprawność maleje.
Typowe objawy to: spadek prędkości lub momentu napędu, nierówna praca, wzrost hałasu, przegrzewanie się elementów oraz przyspieszone zużycie. Często towarzyszy temu pusty zbiorniczek smarownicy lub brak widocznego dozowania wziernikiem.
Zwykle nie w takim znaczeniu jak w hydraulice. Pneumatyka pracuje na powietrzu, więc "powietrze w przewodach" nie jest usterką. Zamiast tego sprawdza się spadki ciśnienia, dławienia, szczelność, filtrację i smarowanie, bo to realnie wpływa na osiągi napędu.
W praktyce kontroluje się poziom oleju oraz obserwuje działanie przez wziernik (jeśli jest). Ważne jest też, by smarownica była dobrana do przepływu i ustawiona zgodnie z instrukcją. Zbyt małe dozowanie nie zabezpiecza przed tarciem, a zbyt duże może zabrudzić układ.
To błąd eskalacji kosztów. Najpierw wykonuje się proste czynności UR: kontrola filtrów, reduktora, smarownicy, przewodów i złączy. Dopiero gdy potwierdzi się, że parametry zasilania są niewłaściwe i nie wynikają z lokalnych przyczyn, rozważa się diagnostykę sprężarki.
Zawór bezpieczeństwa chroni instalację przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia, upuszczając powietrze po osiągnięciu nastawy. Nie służy do regulacji prędkości silników ani do "poprawiania sprawności". Zmiana nastawy bez potrzeby może pogorszyć pracę lub bezpieczeństwo układu.
Najczęściej są to: niedostateczne smarowanie, zabrudzenia i zużycie wewnętrzne silnika, dławienia w przewodach/złączach, spadki ciśnienia na filtrze lub reduktorze oraz nieszczelności. Diagnostykę zaczyna się od najprostszych i najszybszych kontroli.
To zależy od konstrukcji i zaleceń producenta. Niektóre napędy są przystosowane do pracy na powietrzu bezolejowym, inne wymagają mgły olejowej. Na egzaminie przyjmuj zasadę: jeśli układ ma smarownicę, trzeba kontrolować jej stan i dozowanie zgodnie z DTR.
Najczęstszy błąd to wybór działań kosztownych i inwazyjnych (wymiany podzespołów) zamiast kontroli elementów eksploatacyjnych. Drugi błąd to mylenie funkcji elementów (np. zaworu bezpieczeństwa z regulacją). Warto myśleć: najpierw prosto, szybko i odwracalnie.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Brak oleju pogarsza smarowanie, zwiększa opory i obniża sprawność, więc najpierw należy go uzupełnić."

Materiały:

  • Materiały producentów zespołów przygotowania powietrza (FRL) – instrukcje serwisowe smarownic
  • Skrypty/ podręczniki szkolne z pneumatyki przemysłowej dla techników automatyków
  • Dokumentacja DTR maszyn z napędami pneumatycznymi (wymagania dot. smarowania i jakości powietrza)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego