KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 23.
W instrukcji obsługi pompy ciepła podano średni przepływ cieczy roboczej na poziomie 2,7 m3/h. Jaką wartość powinien wskazywać rotametr tej instalacji wyskalowany w dm3/s ?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby przeliczyć 2,7 m3/h na dm3/s, zamień jednostki: 1 m3=1000 dm3, więc 2,7 m3/h=2700 dm3/h. Następnie 1 h=3600 s, więc 2700/3600=0,75 dm3/s. Tę wartość powinien wskazywać rotametr.

Pełne wyjaśnienie:

Rotametr jest przepływomierzem, który wskazuje przepływ objętościowy cieczy (ile objętości cieczy przepływa w jednostce czasu). W zadaniu przepływ podano jako 2,7 m3/h, a skala rotametru jest w dm3/s, więc trzeba wykonać konwersję jednostek objętości oraz czasu.

Krok 1: zamiana m3 na dm3
W układzie SI i jednostkach pochodnych obowiązuje zależność: 1 m = 10 dm, więc po podniesieniu do trzeciej potęgi: 1 m3 = (10 dm)3 = 1000 dm3. Zatem:
2,7 m3/h = 2,7 · 1000 dm3/h = 2700 dm3/h.

Krok 2: zamiana godzin na sekundy
Godzina to 3600 sekund, więc aby przejść z "na godzinę" na "na sekundę", dzielimy przez 3600:
2700 dm3/h = 2700 / 3600 dm3/s = 0,75 dm3/s.

Dlatego poprawne wskazanie rotametru (w dm3/s) to 0,75.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • Wartość 0,53 może wynikać z błędu w przeliczeniu czasu (np. użycia niewłaściwego przelicznika) albo z niedokładnych obliczeń i zaokrągleń wykonanych na złym etapie.
  • Wartość 1,33 jest zbyt duża; często pojawia się, gdy ktoś podzieli przez 2000 zamiast przez 3600 albo pomyli zależności między jednostkami czasu.
  • Wartość 1,88 także jest za duża i bywa skutkiem dzielenia przez 60 (minuty) zamiast przez 3600 (sekundy), czyli klasycznego pomylenia h z min.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze kontroluj rząd wielkości. Skoro 2,7 m3/h to 2700 dm3 na godzinę, to na sekundę musi wyjść liczba mniejsza od 1 (bo 3600 s to więcej niż 2700 dm3).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz objętość: 1 m3 = 1000 dm3. Potem przelicz czas: 1 h = 3600 s. Czyli mnożysz przez 1000 i dzielisz przez 3600: Q[dm3/s] = Q[m3/h] · 1000 / 3600.
Ponieważ godzina ma 60 minut, a minuta 60 sekund, więc 1 h = 60 · 60 = 3600 s. Jeśli przepływ jest "na godzinę", to aby mieć "na sekundę", trzeba podzielić wartość przez 3600.
To informacja, że przez dany odcinek instalacji w ciągu jednej godziny przepływa średnio 2,7 m3 cieczy roboczej. W uruchamianiu i eksploatacji pomaga to ocenić, czy pompa i armatura zapewniają wymagany obieg czynnika.
Typowy rotametr jest wyskalowany na przepływ objętościowy (np. l/min, dm3/s). W praktyce wskazanie zależy też od właściwości medium (np. gęstości/lepkości), dlatego trzeba sprawdzić, dla jakiego medium i warunków wykonano kalibrację.
Najczęściej myli się potęgi: ponieważ 1 m = 10 dm, to przy objętości jest 1 m3 = 1000 dm3, a nie 100. Pomocne jest zapisanie: (10 dm)3 = 103 dm3.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 2,7 m3/h to 2700 dm3/h. Skoro w godzinie jest 3600 s, to na sekundę musi wyjść liczba mniejsza od 1. Wynik około 0,75 dm3/s jest więc logiczny.
Wymagany przepływ zapewnia właściwy odbiór/oddanie ciepła na wymienniku. Zbyt mały przepływ może pogorszyć efektywność i prowadzić do nieprawidłowych temperatur pracy, a zbyt duży zwiększa zużycie energii przez pompę obiegową i może powodować hałas.
Tak. 1 dm3 = 1 litr, więc dm3/s i l/s są równoważne. W zależności od branży i przyrządu spotkasz zapis w litrach na sekundę albo w decymetrach sześciennych na sekundę.
Najczęściej podczas uruchomienia po montażu, po odpowietrzeniu i płukaniu instalacji oraz przy diagnostyce spadku wydajności (np. zabrudzony filtr, niedrożność, niewłaściwa praca pompy obiegowej). Odczyt porównuje się z wartościami z dokumentacji.
Warto opanować kilka stałych przeliczników (np. 1 h = 3600 s, 1 m3 = 1000 dm3) i ćwiczyć na krótkich przykładach. Pomaga zapisywanie jednostek w każdym kroku, bo "prowadzą" obliczenia i redukują pomyłki.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby przeliczyć 2,7 m3/h na dm3/s, zamień jednostki: 1 m3=1000 dm3, więc 2,7 m3/h=2700 dm3/h."

Źródła:

  • BIPM, "The International System of Units (SI)" (SI Brochure), 9th edition, 2019, sekcje dot. przedrostków i jednostek pochodnych objętości (m<sup>3</sup>, dm<sup>3</sup>). https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-28)
  • NIST, "Special Publication 811: Guide for the Use of the International System of Units (SI)", sekcje dot. jednostek objętości i przeliczeń oraz zasad zapisu jednostek. https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication811.pdf (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Tablice jednostek SI i przeliczników (BIPM – SI Brochure)
  • Notatki/arkusze ćwiczeń z konwersji jednostek (objętość, czas, przepływ)
  • Instrukcje serwisowe instalacji hydraulicznych i pomiaru przepływu (rotametry)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego