KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 13.
W integrowanej ochronie roślin stosowanie metody chemicznej do zwalczania zarazy ziemniaka dozwolone jest tylko wtedy, gdy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W integrowanej ochronie roślin zabieg chemiczny wykonuje się dopiero, gdy obserwacje i ocena zagrożenia wskazują na ryzyko strat przekraczających próg szkodliwości. Odmiany odporne, podkiełkowane sadzeniaki czy plan przechowywania to działania/agroczynniki, które mogą ograniczać ryzyko, ale same nie są warunkiem dopuszczalności oprysku.

Pełne wyjaśnienie:

W integrowanej ochronie roślin (IPM) podstawową zasadą jest pierwszeństwo metod niechemicznych oraz racjonalne, uzasadnione stosowanie środków ochrony roślin. Oznacza to, że metoda chemiczna nie powinna być używana "na zapas" ani dlatego, że tak jest wygodniej organizacyjnie, tylko wtedy, gdy wynika to z realnej potrzeby.

Taką potrzebę określa się poprzez monitoring (obserwacje plantacji, warunków sprzyjających chorobie, sygnałów zagrożenia) oraz odniesienie do progu szkodliwości. Próg szkodliwości (często rozumiany jako próg ekonomiczny) to poziom zagrożenia, przy którym przewidywane straty są na tyle duże, że zabieg staje się uzasadniony. Dlatego poprawne jest stwierdzenie: chemiczne zwalczanie jest dozwolone tylko wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo przekroczenia progu szkodliwości — bo właśnie to kryterium decyduje o sensowności i zasadności zabiegu.

Pozostałe odpowiedzi opisują elementy technologii uprawy, które mogą wpływać na presję choroby, ale nie są warunkiem uruchomienia metody chemicznej:

  • "sadzone są odmiany odporne" — odporność odmianowa jest ważnym narzędziem ograniczania chorób. Nie oznacza jednak automatycznie konieczności ani dopuszczalności zabiegu; wręcz przeciwnie, często pozwala ograniczyć liczbę oprysków.
  • "stosuje się podkiełkowane lub pobudzone sadzeniaki" — to praktyka agrotechniczna związana z wschodami i wyrównaniem plantacji. Może pośrednio wpływać na przebieg wegetacji, ale nie stanowi kryterium decyzyjnego dla chemicznej ochrony przed zarazą.
  • "plon będzie przechowywany do wiosny" — dłuższe przechowywanie zwiększa wymagania jakościowe, jednak decyzja o zastosowaniu fungicydu nadal powinna wynikać z oceny zagrożenia na polu i przekroczenia progu, a nie wyłącznie z planu magazynowania.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: chemia w IPM = decyzja po monitoringu i po przekroczeniu progu. Wszystkie odpowiedzi odnoszące się do odmian, sadzeniaków czy przeznaczenia plonu to zwykle czynniki wspierające profilaktykę, ale nie zastępują kryterium progu szkodliwości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próg szkodliwości to taki poziom zagrożenia (np. nasilenia choroby lub spodziewanych strat), przy którym wykonanie zabiegu staje się uzasadnione. W IPM jest to kluczowe kryterium decyzji: chemia ma sens dopiero, gdy straty mogą przekroczyć próg i zabieg daje realną korzyść.
Oprysk "na zapas" zwiększa koszty i ryzyko niepotrzebnego obciążenia środowiska oraz selekcji odporności patogenu na substancje czynne. IPM zakłada, że najpierw ocenia się ryzyko i monitoring, a chemia jest narzędziem używanym wtedy, gdy grożą istotne straty (próg szkodliwości).
Do działań niechemicznych zalicza się m.in. dobór odmiany o lepszej tolerancji, zdrowy materiał sadzeniakowy, właściwy płodozmian i higienę pola, niszczenie źródeł infekcji oraz dobrą agrotechnikę. Te metody zmniejszają presję choroby, ale nie zastępują decyzji o zabiegu opartej o próg szkodliwości.
Nie zawsze. Odporność/tolerancja zwykle zmniejsza ryzyko i może ograniczyć liczbę zabiegów, ale przy sprzyjających warunkach i dużej presji patogenu zagrożenie nadal może rosnąć. W IPM decyzję podejmuje się na podstawie obserwacji i ryzyka przekroczenia progu szkodliwości.
Monitoring pozwala ocenić, czy choroba rzeczywiście się pojawia i czy warunki sprzyjają jej rozwojowi. Dzięki temu rolnik nie opiera się na intuicji, tylko na danych z pola. Wynik monitoringu porównuje się z progami szkodliwości i dopiero wtedy podejmuje decyzję o ewentualnym zabiegu.
Najczęściej myli się czynniki agrotechniczne (np. sadzeniaki, odmiana, przeznaczenie plonu) z warunkiem użycia metody chemicznej. W IPM kryterium jest zawsze ocena zagrożenia i próg szkodliwości. Odpowiedzi opisujące "dobrą praktykę" nie muszą oznaczać przesłanki do oprysku.
Wtedy, gdy na podstawie obserwacji i oceny ryzyka istnieje realne prawdopodobieństwo przekroczenia progu szkodliwości, a metody niechemiczne nie zapewniają wystarczającej ochrony. Innymi słowy: chemia jest narzędziem interwencyjnym, stosowanym świadomie i w uzasadnionym momencie.
Metody profilaktyczne to działania organizacyjne i agrotechniczne zmniejszające ryzyko (odmiana, płodozmian, materiał sadzeniakowy, higiena pola). Metoda chemiczna to zastosowanie środków ochrony roślin. W IPM profilaktyka jest pierwszym wyborem, a chemia pojawia się po analizie progu szkodliwości.
Sam plan przechowywania nie jest przesłanką do zabiegu chemicznego. Może wpływać na wymagania jakościowe i ostrożność w prowadzeniu plantacji, ale w IPM decyzja o zabiegu musi wynikać z sytuacji na polu: monitoringu i ryzyka przekroczenia progu szkodliwości.
Sygnałem są sformułowania typu "tylko wtedy, gdy" oraz odniesienia do zasad integrowanej ochrony. W takich pytaniach szuka się kryterium decyzyjnego, a nie opisu technologii uprawy. Najczęściej chodzi o monitoring, ocenę zagrożenia i (ekonomiczny) próg szkodliwości.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W integrowanej ochronie roślin zabieg chemiczny wykonuje się dopiero, gdy obserwacje i ocena zagrożenia wskazują na ryzyko strat przekraczających próg szkodliwości."

Źródła:

  • Dyrektywa 2009/128/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2009 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów (wymogi IPM), EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32009L0128 - dostęp 2026-02-28
  • FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), materiały szkoleniowe/opracowania dot. Integrated Pest Management i roli progów ekonomicznych (economic threshold) w decyzjach ochrony roślin: https://www.fao.org/agriculture/crops/thematic-sitemap/theme/pests/ipm/en/ - dostęp 2026-02-28
  • IOR-PIB (Instytut Ochrony Roślin – PIB), materiały informacyjne o integrowanej ochronie roślin oraz metodykach (w tym znaczenie monitoringu i progów) — strona tematyczna: https://www.ior.poznan.pl/ - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Metodyki integrowanej ochrony roślin dla ziemniaka (opracowania instytutów badawczych i doradztwa)
  • Podręczniki z ochrony roślin i integrowanej ochrony (IPM) dla szkół rolniczych
  • Materiały doradcze dotyczące progów szkodliwości i monitoringu agrofagów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego