KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 20.
W jaki sposób należy pobrać do kontroli jakości próbkę surowca fosforowego przeznaczonego do produkcji superfosfatu prostego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zgłębnik stosuje się do pobierania reprezentatywnych próbek surowców stałych, zwykle sypkich lub warstwowych, z różnych głębokości pryzmy/pojemnika. Pozwala uśrednić materiał i ograniczyć błąd wynikający z rozwarstwienia. Aspirator dotyczy głównie gazów, a butelka służy raczej do przechowywania niż do poboru z masy surowca.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowe pobranie próbki do kontroli jakości ma kluczowe znaczenie, ponieważ wynik analizy laboratoryjnej jest wiarygodny tylko wtedy, gdy próbka jest reprezentatywna dla całej partii surowca. Surowce fosforowe przeznaczone do wytwarzania superfosfatu prostego są w praktyce często materiałami stałymi (np. sypkimi lub tworzącymi warstwy w pryzmie, big-bagu, silosie). W takich przypadkach do pobierania używa się zgłębnika, czyli przyrządu umożliwiającego pobór materiału z określonej głębokości, a nie tylko z wierzchu.

Odpowiedź "Za pomocą zgłębnika." jest właściwa, bo zgłębnik pozwala:

  • pobrać materiał z różnych stref (powierzchnia i głębsze warstwy),
  • zmniejszyć wpływ rozsegregowania ziarnowego i wilgotności,
  • uzyskać próbkę bardziej uśrednioną, odpowiednią do dalszego przygotowania próbki laboratoryjnej.

Odpowiedź "Butelką hermetyczną." jest niepoprawna, ponieważ butelka jest pojemnikiem do transportu/przechowywania próbki (często cieczy), a nie typowym narzędziem do pobierania materiału z masy surowca stałego. Sama hermetyczność nie rozwiązuje problemu reprezentatywności poboru.

Odpowiedź "Za pomocą aspiratora." również nie pasuje do tego zastosowania: aspiratory kojarzy się przede wszystkim z pobieraniem i przepompowywaniem mediów lotnych (np. gazów) albo z zasysaniem w układach, a nie z poborem próbki stałego surowca z pryzmy czy opakowania.

Odpowiedź "Wentylem redukującym." jest błędna, ponieważ wentyl redukujący jest elementem armatury do regulacji/obniżania ciśnienia w instalacjach, a nie narzędziem do pobierania próbek surowców do kontroli jakości.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o pobór próbek najpierw rozpoznaj postać materiału: dla ciał stałych sypkich typowe są zgłębniki i próbniki, dla cieczy – czerpaki/próbniki butelkowe, a dla gazów – układy aspiracyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zgłębnik to przyrząd do pobierania próbki z określonej głębokości materiału, najczęściej stałego i sypkiego. Umożliwia pobór z kilku miejsc i warstw, co zwiększa reprezentatywność próbki i ogranicza błąd wynikający z rozwarstwienia partii.
Próbkę pobiera się z wielu punktów partii (różne miejsca i głębokości), a następnie łączy w próbkę zbiorczą i uśrednia. W praktyce używa się próbników typu zgłębnik, aby nie pobierać materiału wyłącznie z powierzchni.
Wierzch może mieć inny skład lub wilgotność niż wnętrze (np. przez segregację ziarnową, zawilgocenie, pylenie). Pobór tylko z powierzchni zwiększa ryzyko próbki niereprezentatywnej, a wtedy wynik analizy nie opisuje całej partii surowca.
Zazwyczaj nie. Aspirator kojarzy się z pobieraniem/zasysaniem mediów lotnych (np. powietrza, gazów) lub wspomaganiem przepływu. Dla surowców stałych i sypkich typowe są próbniki mechaniczne, takie jak zgłębnik, łyżka lub czerpak.
Ponieważ partie surowców rzadko są idealnie jednorodne. Pobór z wielu miejsc zmniejsza wpływ lokalnych różnic i pozwala uzyskać średnią jakość partii. To bezpośrednio wpływa na poprawność decyzji: przyjęcie, odrzut lub korektę procesu.
Próbka zbiorcza powstaje z połączenia wielu próbek cząstkowych. Dzięki temu lepiej reprezentuje całą partię niż pojedynczy pobór. Z próbki zbiorczej przygotowuje się próbkę laboratoryjną, na której wykonuje się właściwe oznaczenia analityczne.
Najczęściej wtedy, gdy próbka jest cieczą lub medium lotnym i trzeba zapobiec odparowaniu, utlenianiu albo zanieczyszczeniu. Butelka jest zwykle pojemnikiem na już pobraną próbkę, a nie narzędziem do pobierania materiału stałego z pryzmy czy worka.
Najczęściej myli się narzędzie poboru z pojemnikiem na próbkę albo wybiera się przyrząd "brzmiący laboratoryjnie" bez analizy postaci materiału. Warto zawsze najpierw ustalić, czy surowiec jest stały, ciekły czy gazowy, a dopiero potem dobrać metodę.
Dobra próbka powinna być reprezentatywna (odzwierciedlać całą partię), niezanieczyszczona, odpowiednio zabezpieczona przed zmianami (np. wilgotność, reakcje z powietrzem) oraz opisana tak, by możliwa była identyfikacja partii, daty i miejsca poboru.
Metody pobierania próbek mogą być doprecyzowywane w normach, procedurach zakładowych i wymaganiach systemów jakości. Zmiany mogą dotyczyć liczby punktów poboru, sposobu uśredniania, zabezpieczenia próbki lub wymogów BHP. Dlatego warto uczyć się aktualnych procedur obowiązujących w danym zakładzie.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Zgłębnik stosuje się do pobierania reprezentatywnych próbek surowców stałych, zwykle sypkich lub warstwowych, z różnych głębokości pryzmy/pojemnika."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z analityki i kontroli jakości w przemyśle chemicznym (rozdziały o pobieraniu próbek)
  • Instrukcje zakładowe / procedury SOP dotyczące poboru próbek surowców i półproduktów
  • Podręczniki i skrypty z technologii fosforanów i nawozów (część: kontrola surowców)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego