KWALIFIKACJA FRK1 + FRK3 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 50.
W jaki sposób należy udzielić pomocy osobie poszkodowanej, która w wyniku wypadku ma skręcony staw skokowy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W świeżym skręceniu stawu skokowego zaleca się ograniczyć krwawienie/obrzęk i ból: zastosować zimny okład oraz unieruchomić staw i oszczędzać kończynę. Nie wolno samodzielnie "nastawiać" ani rozruszać stawu, a w razie silnego bólu lub zniekształcenia wskazana jest konsultacja lekarska.

Pełne wyjaśnienie:

Skręcenie stawu skokowego to uraz, w którym dochodzi do uszkodzenia (nadmiernego naciągnięcia lub naderwania) tkanek stabilizujących staw, najczęściej więzadeł. Pierwsza pomoc ma przede wszystkim zmniejszyć ból i obrzęk oraz zapobiec pogłębianiu uszkodzeń do czasu oceny medycznej.

Odpowiedź "Należy nałożyć zimny okład na miejsce urazu, unieruchomić staw, wezwać lekarza." jest właściwa, ponieważ:

  • Zimny okład w ostrym urazie zwykle pomaga ograniczać narastanie obrzęku i zmniejszać ból.
  • Unieruchomienie (lub przynajmniej wyraźne ograniczenie ruchu i obciążania) chroni uszkodzone więzadła i zmniejsza ryzyko dalszych naderwań.
  • Konsultacja lekarska jest rozsądna, bo bez badań nie da się pewnie wykluczyć poważniejszych obrażeń (np. złamania, rozległego uszkodzenia więzadeł). Szczególnie dotyczy to sytuacji z silnym bólem, szybko narastającym obrzękiem, niemożnością obciążenia kończyny lub widoczną deformacją.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z typowych powodów:

  • Propozycje z ciepłym okładem w pierwszej fazie urazu są ryzykowne, bo ciepło może nasilać przekrwienie i obrzęk, przez co dolegliwości mogą się zwiększać.
  • Opcje zawierające nastawianie zwichniętego stawu są błędne: przy skręceniu nie wykonuje się "nastawiania", a jakakolwiek manipulacja stawem bez oceny może pogorszyć uraz (uszkodzić więzadła, naczynia, nerwy) lub nasilić ból.
  • Zalecenie rozruszania kończyny po urazie również jest niebezpieczne, bo ruch i obciążenie mogą zwiększać uszkodzenie tkanek i obrzęk.

W praktyce w miejscu pracy (np. salonie fryzjerskim) liczy się szybka, bezpieczna reakcja: uspokojenie poszkodowanego, ograniczenie ruchu, chłodzenie urazu oraz zapewnienie profesjonalnej oceny, jeśli objawy na to wskazują.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skręcenie stawu skokowego to uraz więzadeł i tkanek stabilizujących staw, zwykle po nagłym "wykręceniu" stopy. Objawia się bólem, obrzękiem i ograniczeniem ruchu. Pierwsza pomoc polega na ograniczeniu ruchu i zmniejszaniu dolegliwości do czasu oceny medycznej.
W skręceniu staw zwykle nie jest "wysunięty" z prawidłowego położenia, a dominują ból i obrzęk. W zwichnięciu częściej widać deformację i znaczne ograniczenie ruchu. W praktyce bez badań łatwo się pomylić, dlatego nie należy nastawiać stawu samodzielnie.
Zimno zwykle zmniejsza ból i ogranicza narastanie obrzęku w pierwszej fazie urazu. Działa też przeciwzapalnie i łagodzi dolegliwości. Okład powinien być stosowany z przerwami i przez materiał ochronny, aby nie doprowadzić do odmrożenia skóry.
Bezpośrednio po urazie rozruszanie może pogorszyć uszkodzenia więzadeł i nasilić obrzęk. W pierwszej pomocy ważniejsze jest ograniczenie ruchu i ochrona stawu. Powrót do ruchu i ćwiczeń powinien zależeć od oceny urazu i zaleceń specjalisty.
Pomoc medyczna jest szczególnie potrzebna, gdy ból jest silny, szybko narasta obrzęk, nie da się obciążyć stopy, pojawia się deformacja, drętwienie lub zasinienie. Takie objawy mogą sugerować poważniejszy uraz (np. złamanie) i wymagają oceny przez personel medyczny.
Manipulacje stawem bez rozpoznania mogą uszkodzić więzadła, naczynia i nerwy albo pogorszyć ewentualne złamanie. W pierwszej pomocy priorytetem jest zabezpieczenie kończyny i ograniczenie bólu, a nie "naprawianie" ustawienia stawu na własną rękę.
Unieruchomienie powinno ograniczać ruch stawu i nie uciskać zbyt mocno. Można użyć elastycznego bandaża lub dostępnych materiałów jako stabilizacji, kontrolując krążenie (kolor skóry, czucie, temperatura palców). Jeśli ból rośnie lub palce sinieją, opatrunek trzeba poluzować.
W pierwszej fazie urazu ciepło zwykle nie jest najlepszym wyborem, bo może zwiększać przekrwienie i obrzęk. Ciepło bywa rozważane dopiero później, w innych etapach leczenia i zależnie od zaleceń. W pierwszej pomocy bezpieczniejsze jest chłodzenie i oszczędzanie stawu.
Do częstych błędów należą: próby nastawiania stawu, "rozchodzenie" bólu na siłę, zbyt długie przykładanie lodu bez ochrony skóry oraz brak obserwacji objawów alarmowych. Błędem jest też ignorowanie narastającego obrzęku i niemożności obciążenia kończyny.
Warto mieć apteczkę z materiałami do chłodzenia i bandażowania, znać procedurę wzywania pomocy oraz zadbać o profilaktykę: antypoślizgowe podłogi, porządek na przejściach i szybkie usuwanie rozlanych płynów. Krótkie szkolenie z pierwszej pomocy ułatwia właściwą reakcję.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w świeżym skręceniu stawu skokowego zaleca się ograniczyć krwawienie/obrzęk i ból: zastosować zimny okład oraz unieruchomić staw i oszczędzać kończynę.

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC), "ERC Guidelines 2021: First Aid" (rozdział: urazy tkanek miękkich i postępowanie doraźne)
  • International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), "International First Aid, Resuscitation, and Education Guidelines" (sekcje dotyczące urazów kończyn i doraźnego postępowania)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), hasło: "Ankle injuries" / "Sprains" (informacje o postępowaniu doraźnym i konieczności konsultacji w określonych objawach)

Materiały:

  • Podręczniki pierwszej pomocy (rozdziały o urazach kończyn i postępowaniu doraźnym)
  • Wytyczne organizacji zajmujących się pierwszą pomocą (sekcje: urazy tkanek miękkich, skręcenia, zwichnięcia)
  • Materiały szkoleniowe BHP dla usług (procedury postępowania w razie wypadku w pracy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego