KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 50.
W jaki sposób należy ułożyć poszkodowanego w przypadku omdlenia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy omdleniu celem jest poprawa dopływu krwi do mózgu. Dlatego poszkodowanego zwykle układa się na plecach i unosi kończyny dolne, co sprzyja powrotowi żylnemu. Pozycja boczna ustalona jest typowa, gdy osoba jest nieprzytomna, ale oddycha i wymaga zabezpieczenia dróg oddechowych.

Pełne wyjaśnienie:

Omdlenie to zwykle krótkotrwała utrata przytomności spowodowana przejściowym niedokrwieniem mózgu (często na tle spadku ciśnienia, odwodnienia, przegrzania, stresu lub długiego stania). W pierwszej pomocy kluczowe są dwie rzeczy: bezpieczeństwo (miejsce zdarzenia) oraz ocena stanu (reakcja na bodźce i oddech).

Odpowiedź "Z uniesionymi do góry nogami." jest właściwa w typowej sytuacji omdlenia, ponieważ uniesienie kończyn dolnych w leżeniu na plecach zwiększa powrót żylny do serca i może poprawić perfuzję mózgu, co sprzyja szybszemu odzyskaniu dobrego samopoczucia. Równolegle należy poluzować uciskającą odzież, zapewnić dostęp świeżego powietrza i obserwować stan poszkodowanego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepsze dla samego omdlenia?

  • "W pozycji bocznej ustalonej." – stosuje się ją przede wszystkim w sytuacji, gdy poszkodowany jest nieprzytomny, ale oddycha i trzeba zabezpieczyć drożność dróg oddechowych oraz ograniczyć ryzyko zachłyśnięcia. W typowym omdleniu, gdy osoba szybko odzyskuje przytomność, priorytetem jest raczej poprawa krążenia poprzez uniesienie nóg.
  • "W pozycji półsiedzącej." – bywa pomocna przy duszności lub dolegliwościach oddechowych, ale przy omdleniu może pogłębiać problem, bo nie wspiera powrotu krwi z kończyn dolnych i nie poprawia perfuzji mózgu tak skutecznie jak uniesienie nóg.
  • "Z uniesionym do góry tułowiem." – podobnie jak pozycja półsiedząca, jest częściej kojarzona z problemami oddechowymi lub komfortem, a nie z mechanizmem omdlenia (spadkiem dopływu krwi do mózgu).

W praktyce egzaminacyjnej pamiętaj: po ułożeniu i uniesieniu nóg zawsze oceniaj oddech. Jeśli brak prawidłowego oddechu, postępowanie zmienia się na procedury RKO i wezwanie pomocy. Jeśli stan nie poprawia się lub są urazy po upadku, należy wezwać pomoc medyczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo: odłącz źródło zagrożenia (np. napięcie), oceń otoczenie i dopiero podejdź do poszkodowanego. Następnie sprawdź reakcję i oddech. Jeśli oddycha, ułóż go tak, by poprawić krążenie i obserwuj stan, a w razie wątpliwości wezwij pomoc.
W typowym omdleniu układa się osobę na plecach i unosi kończyny dolne. Taka pozycja sprzyja powrotowi krwi do serca i może poprawić dopływ krwi do mózgu. Równocześnie poluzuj uciskającą odzież i zapewnij dopływ świeżego powietrza.
Omdlenie często wynika z przejściowego spadku przepływu krwi przez mózg. Uniesienie nóg ułatwia powrót żylny z kończyn dolnych do serca, co może poprawić rzut serca i ciśnienie tętnicze. Dzięki temu mózg szybciej otrzymuje odpowiednią ilość krwi i tlenu.
Nie zawsze. Pozycja boczna ustalona jest szczególnie przydatna, gdy osoba jest nieprzytomna, ale oddycha, bo pomaga utrzymać drożność dróg oddechowych i ogranicza ryzyko zachłyśnięcia. W samym omdleniu (często krótkim) zwykle priorytetem jest ułożenie na plecach z uniesionymi nogami.
Pomoc medyczną warto wezwać, gdy poszkodowany nie odzyskuje szybko przytomności, ma uraz po upadku, skarży się na ból w klatce piersiowej, ma duszność, drgawki, zaburzenia mowy lub to nie jest jego pierwsze omdlenie bez jasnej przyczyny. Zawsze reaguj, jeśli stan budzi niepokój.
Udrożnij drogi oddechowe i obserwuj ruchy klatki piersiowej, nasłuchuj oddechu oraz staraj się wyczuć wydychane powietrze. Oceń oddech przez krótki czas i zwróć uwagę, czy jest regularny. Jeśli nie ma prawidłowego oddechu, należy rozpocząć procedury RKO i wezwać pomoc.
Pozycja półsiedząca bywa korzystna przy problemach oddechowych, ale w omdleniu celem jest poprawa krążenia mózgowego. Siedzenie lub uniesienie tułowia nie wspiera powrotu krwi z kończyn dolnych tak dobrze jak ułożenie na plecach z uniesionymi nogami, dlatego może być mniej skuteczne.
Gdy pojawiają się wymioty lub ryzyko zachłyśnięcia, priorytetem staje się zabezpieczenie dróg oddechowych. W praktyce oznacza to ułożenie tak, by treść mogła swobodnie wypływać (często pozycja boczna), oraz stałą obserwację oddechu. Jeśli oddech jest nieprawidłowy lub stan się pogarsza, wezwij pomoc.
Typowe błędy to pomijanie oceny oddechu, stawianie osoby zbyt szybko na nogi, sadzanie jej mimo objawów osłabienia oraz skupienie się na "wygodzie" zamiast na celu (poprawa krążenia). Innym błędem jest brak kontroli otoczenia, np. nieodłączenie zagrożenia elektrycznego przed udzieleniem pomocy.
Ucz się schematem: bezpieczeństwo miejsca zdarzenia, ocena przytomności, ocena oddechu i dobór właściwego działania (ułożenie, wezwanie pomocy, RKO). Ćwicz rozróżnianie sytuacji: omdlenie, uraz, duszność, brak oddechu. Pomaga też nauka krótkich scenariuszy i powtarzanie celów poszczególnych pozycji.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przy omdleniu celem jest poprawa dopływu krwi do mózgu.

Źródła:

  • European Resuscitation Council Guidelines 2021 – First aid (dokument PDF na stronie ERC), https://cprguidelines.eu/ - accessed 2026-03-02
  • American Heart Association – First Aid: Fainting (strona informacyjna), https://www.heart.org/ - accessed 2026-03-02
  • NHS (UK) – Fainting (informacje o pierwszej pomocy przy omdleniu), https://www.nhs.uk/conditions/fainting/ - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy (BLS i pierwsza pomoc w stanach nagłych)
  • Aktualne wytyczne organizacji zajmujących się resuscytacją i pierwszą pomocą (BLS/First Aid)
  • Instrukcje BHP obowiązujące w zakładzie pracy dotyczące postępowania w razie wypadku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego