W pokazanym układzie uzwojenie D1–D2 jest włączone szeregowo z twornikiem (A1–A2), więc przez obwód płynie ten sam prąd. Dla silnika prądu stałego prędkość obrotowa jest w przybliżeniu opisana zależnością n ≈ (U − I·R)/(k·Φ), gdzie Φ to strumień magnetyczny wytwarzany przez uzwojenie wzbudzenia.
Zwarcie międzyzwojowe oznacza, że część zwojów uzwojenia jest "ominięta" (zwarta). Skutkiem jest spadek efektywnej liczby zwojów N, a więc osłabienie wzbudzenia: przy tym samym prądzie mniejsza liczba zwojów wytwarza mniejszy strumień, bo w uproszczeniu Φ ≈ N·I. Gdy Φ maleje, a napięcie zasilania pozostaje podobne, iloraz w zależności prędkości rośnie, więc prędkość wirnika wzrasta.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Zwiększy się wartość prędkości obrotowej wirnika." To typowy objaw osłabienia wzbudzenia w silniku szeregowym i może być groźny (zjawisko "rozbiegnięcia").
Pozostałe odpowiedzi są błędne z następujących powodów:
- "Zmniejszy się wartość prądu pobieranego przez silnik." Zwarcie międzyzwojowe zwykle nie zmniejsza poboru prądu; lokalnie powoduje duże prądy w zwartych zwojach, nagrzewanie i często pogorszenie warunków pracy.
- "Zmniejszy się wartość prędkości obrotowej wirnika." To częsta pomyłka wynikająca z intuicji "uszkodzenie = spadek prędkości". W silniku szeregowym kluczowy jest spadek Φ, który działa odwrotnie: prędkość rośnie.
- "Zwiększy się wartość strumienia magnetycznego wzbudzenia." Jest przeciwnie: zwarcie międzyzwojowe zmniejsza efektywną liczbę zwojów, więc strumień słabnie.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj typ połączenia uzwojeń na schemacie (szeregowe czy bocznikowe), a dopiero potem oceniaj wpływ zmian Φ na prędkość.
