KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 34.
W jakich warunkach powinny być przechowywane oryginalne i właściwie oznakowane pojemniki z nitrobenzenem?
Ilustracja przedstawia prostokątną ramkę zawierającą tekst w języku polskim.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nitrobenzen jest substancją toksyczną i palną, a jego pary mogą tworzyć mieszaniny wybuchowe.
Dlatego pojemniki należy przechowywać w dobrej wentylacji i możliwie niskiej temperaturze, z dala od źródeł zapłonu oraz materiałów łatwopalnych, a także stosować środki zapobiegające wyładowaniom elektrostatycznym.

Pełne wyjaśnienie:

Nitrobenzen jest cieczą toksyczną oraz palną. Dodatkowo jego pary są cięższe od powietrza i mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Z tego powodu warunki magazynowania muszą jednocześnie ograniczać narażenie na opary oraz minimalizować ryzyko zapłonu i wybuchu.

Odpowiedź "W dobrze wentylowanych magazynach, w możliwie niskiej temperaturze, z dala od źródeł ognia i substancji łatwopalnych, z zapobieganiem wyładowaniom elektrostatycznym." jest właściwa, bo obejmuje komplet kluczowych wymagań:

  • Dobra wentylacja ogranicza stężenie toksycznych oparów i zmniejsza ryzyko ich kumulacji (szczególnie że pary mogą zalegać przy podłodze).
  • Możliwie niska temperatura zmniejsza parowanie i ogranicza tworzenie niebezpiecznych stężeń par, a także redukuje ryzyko osiągnięcia warunków sprzyjających zapłonowi.
  • Z dala od źródeł ognia i substancji łatwopalnych to podstawowy wymóg dla cieczy palnych: eliminacja płomieni, iskier, gorących powierzchni oraz separacja od materiałów mogących podtrzymać pożar.
  • Zapobieganie wyładowaniom elektrostatycznym jest krytyczne, bo iskra elektrostatyczna może stać się źródłem zapłonu mieszaniny par z powietrzem; w praktyce oznacza to m.in. uziemianie/mostkowanie i właściwe rozwiązania instalacyjne.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ dopuszczają warunki zwiększające ryzyko narażenia i zapłonu. Składowanie na wolnym powietrzu może prowadzić do nagrzewania pojemników i większego parowania, a także utrudnia kontrolę strefy zagrożenia. Składowanie w zagłębieniu terenu jest szczególnie niebezpieczne, bo pary cięższe od powietrza mogą się tam gromadzić i osiągać stężenia groźne dla zdrowia oraz wybuchowe. Z kolei silnie przeszklony magazyn może podnosić temperaturę przez nasłonecznienie; sama instalacja odgromowa nie zastępuje działań przeciw elektrostatyce i nie eliminuje typowych źródeł zapłonu wewnątrz obiektu.

W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać: dla cieczy palnych z ryzykiem mieszanin wybuchowych zwykle wymagane są jednocześnie wentylacja, chłodniej, brak źródeł zapłonu oraz kontrola elektrostatyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Karta charakterystyki (SDS) to dokument bezpieczeństwa opisujący zagrożenia i warunki bezpiecznego postępowania z substancją. Dla nitrobenzenu wskazuje m.in. wymagania wentylacji, ograniczania temperatury, unikania źródeł zapłonu oraz ochrony przed elektrostatyką. Na egzaminie SDS jest kluczowym źródłem odpowiedzi.
Niższa temperatura ogranicza parowanie nitrobenzenu, a więc zmniejsza stężenie toksycznych oparów i ryzyko powstania mieszaniny wybuchowej z powietrzem. To także ułatwia utrzymanie stabilnych, kontrolowanych warunków w magazynie. W praktyce oznacza to ochronę przed nagrzewaniem (np. słońcem) i kontrolę klimatu.
Wentylacja usuwa opary, które mogą działać toksycznie i kumulować się przy podłodze, bo są cięższe od powietrza. Ogranicza to narażenie pracowników i zmniejsza ryzyko osiągnięcia stężeń sprzyjających zapłonowi. W zakładach stosuje się wentylację naturalną lub mechaniczną dobraną do zagrożeń.
Nitrobenzen jest palny, a jego pary mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Źródła zapłonu (płomień, iskra, gorące powierzchnie) mogą wywołać pożar lub wybuch, a obecność innych materiałów łatwopalnych zwiększa skalę zagrożenia. Dlatego wymagana jest separacja i rygor "bez ognia".
Wyładowanie elektrostatyczne może dać iskrę zdolną do zapłonu par cieczy palnych. Zapobiega się temu przez uziemianie i mostkowanie pojemników, stosowanie przewodzących podłóg, właściwe ubrania/obuwie oraz procedury przelewania ograniczające elektryzowanie. W praktyce ważna jest też kontrola instalacji elektrycznych.
Zwykle nie, ponieważ trudniej kontrolować temperaturę (nagrzewanie od słońca) i warunki ograniczające parowanie, a także zapewnić wymogi przeciwwybuchowe i organizacyjne. Dodatkowo rośnie ryzyko uszkodzeń mechanicznych i oddziaływania pogody. Bezpieczniejsze jest składowanie w przystosowanym, wentylowanym magazynie z wymaganymi zabezpieczeniami.
Pary nitrobenzenu są cięższe od powietrza, więc mogą spływać i gromadzić się w miejscach położonych niżej. W zagłębieniach łatwiej o osiągnięcie stężeń toksycznych lub wybuchowych, a wentylacja naturalna bywa tam gorsza. To zwiększa ryzyko zarówno dla zdrowia, jak i ryzyko zapłonu mieszaniny par z powietrzem.
Instalacja odgromowa chroni obiekt przed skutkami wyładowań atmosferycznych (piorunów). Ochrona przed elektrostatyką dotyczy ładunków powstających podczas przepływu, tarcia i przelewania cieczy oraz pracy urządzeń. W magazynie substancji palnych potrzebne są oba podejścia, ale odgromówka nie zastępuje uziemień i mostkowania.
Częsty błąd to wskazanie tylko wentylacji i niskiej temperatury oraz pominięcie dwóch krytycznych wymagań: odsunięcia od źródeł zapłonu i kontroli elektrostatyki. Inny błąd to wybór opcji "na zewnątrz" lub "w zagłębieniu", bo brzmią praktycznie, ale są niebezpieczne dla par cięższych od powietrza.
Jeśli substancja jest opisana jako palna lub tworząca mieszaniny wybuchowe, trzeba automatycznie myśleć o eliminacji źródeł zapłonu, separacji od materiałów palnych oraz o kontroli elektrostatyki. Dodatkowe wskazówki to informacje o oparach i wentylacji. Na egzaminie szukaj kompletnego zestawu warunków, nie jednego.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, §93
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21.11.2008 r. w sprawie wymagań dotyczących magazynowania substancji niebezpiecznych, Dz.U. 2008 nr 216 poz. 1368
  • Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (REACH) – wymagania dotyczące kart charakterystyki i przekazywania informacji o bezpiecznym stosowaniu

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) dla nitrobenzenu różnych producentów – sekcje dot. postępowania i magazynowania
  • Instrukcje zakładowe BHP dla magazynów substancji niebezpiecznych i cieczy palnych
  • Materiały szkoleniowe o zagrożeniach ATEX i elektrostatyce w przemyśle

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego