KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 20.
W jakiej fazie rozwojowej zbóż jarych (skala BBCH) najczęściej zaleca się zwalczanie chwastów nalistnie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najczęściej zalecany termin zwalczania chwastów nalistnie w zbożach jarych to okres od 3. liścia do końca krzewienia (BBCH 13–29).
Wtedy zboże jest już bardziej odporne na stres, a chwasty są zwykle młode i wrażliwe, co poprawia skuteczność i ogranicza ryzyko uszkodzeń uprawy.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce polowej zwalczanie chwastów w zbożach jarych wykonuje się tak, aby połączyć wysoką skuteczność wobec chwastów z bezpieczeństwem dla rośliny uprawnej. Dlatego jako najczęściej zalecany termin zabiegów nalistnych przyjmuje się fazę od BBCH 13 do BBCH 29, czyli od rozwinięcia 3. liścia do końca krzewienia.

Dlaczego BBCH 13–29 jest optymalne?

  • Chwasty są młode (zwykle kilka liści), więc są bardziej podatne na działanie wielu substancji czynnych, zwłaszcza środków kontaktowych i układowych.
  • Zboże jest już dostatecznie rozwinięte (lepszy system korzeniowy i większa tolerancja na zabieg), co zmniejsza ryzyko fitotoksyczności.
  • Nie jest to jeszcze strzelanie w źdźbło – późniejsze zabiegi często są mniej efektywne, bo chwasty są starsze, a ingerencja w łan może być bardziej ryzykowna dla plonu.

Odpowiedź "Po siewie, przed wschodami zbóż (BBCH 00–09)" może być kojarzona z ochroną doglebową, ale to inny typ strategii: w takim terminie nie jest to typowy zabieg nalistny i jego sens zależy od herbicydów doglebowych oraz wilgotności gleby.

Odpowiedź "W fazie szpilkowania i wschodów zbóż (BBCH 09–10)" bywa zbyt wczesna dla wielu zabiegów powschodowych: roślina uprawna jest wtedy bardziej wrażliwa, a rozpoznanie składu zachwaszczenia może być trudniejsze.

Odpowiedź "W fazie strzelania w źdźbło (od BBCH 30)" jest zwykle spóźniona dla standardowego zwalczania chwastów: chwasty są mniej podatne, a opóźnienie zwiększa konkurencję o wodę i składniki pokarmowe, co może obniżać plon.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się skala BBCH i zwalczanie nalistne, najczęściej szuka się przedziału obejmującego krzewienie, ale przed strzelaniem w źdźbło.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala BBCH to ujednolicony opis faz rozwojowych roślin. W zbożach pozwala precyzyjnie określić moment zabiegu (np. BBCH 13 = 3. liść, BBCH 29 = koniec krzewienia). Dzięki temu łatwiej porównać zalecenia z etykiet środków i z lustracji pola.
BBCH 13 oznacza, że roślina ma 3 liście rozwinięte (widoczne i rozprostowane). Nie chodzi o zawiązki liści ukryte w pochwie liściowej. W praktyce liczy się liście na pędzie głównym po rozchyleniu rośliny.
Koniec krzewienia to moment, gdy roślina wytworzyła już typową liczbę rozkrzewień, ale nie weszła jeszcze w strzelanie w źdźbło. Widoczne są pędy boczne, jednak nie obserwuje się jeszcze wydłużania międzywęźli charakterystycznego dla BBCH 30+.
W krzewieniu chwasty są zazwyczaj młode i wrażliwe na herbicydy, a zboże jest już bardziej tolerancyjne na zabieg. To połączenie zwiększa skuteczność i ogranicza ryzyko uszkodzeń uprawy. Dodatkowo wcześniejsze usunięcie konkurencji ogranicza straty plonu.
Tak, ale dotyczy to głównie herbicydów doglebowych (strategia przedwschodowa), a nie typowego zabiegu nalistnego. Skuteczność zależy m.in. od wilgotności gleby i doboru preparatu. W pytaniach egzaminacyjnych trzeba rozróżniać zabieg doglebowy i nalistny.
Zbyt późny zabieg (BBCH 30+) bywa mniej skuteczny, bo chwasty są większe i mniej podatne. Dłużej utrzymująca się konkurencja o wodę i składniki może obniżyć plon, a sam zabieg może zwiększać stres roślin uprawnych w wrażliwszym okresie intensywnego wzrostu.
Najczęściej zaleca się temperaturę co najmniej umiarkowaną (często podaje się progi kilku–kilkunastu °C zależnie od preparatu), brak opadów przez kilka godzin po zabiegu oraz suchą roślinę w momencie oprysku. Zawsze należy sprawdzać wymagania z etykiety środka.
Częsty błąd to mylenie krzewienia ze strzelaniem w źdźbło: pojawienie się większej rośliny nie oznacza jeszcze wydłużania międzywęźli. Drugi błąd to liczenie wszystkich liści i pędów bez rozróżnienia pędu głównego. Pomaga systematyczna lustracja i odniesienie do BBCH.
Zabieg doglebowy wykonuje się zwykle przed wschodami lub bardzo wcześnie i działa przez glebę (ważna wilgotność). Zabieg nalistny wykonuje się po wschodach, gdy chwasty mają liście i można ocenić zachwaszczenie. W pytaniu kluczowe jest słowo "nalistnie" lub odniesienie do BBCH liści/krzewienia.
Ucz się mapowania nazw faz na BBCH: liście (BBCH 10–19), krzewienie (BBCH 20–29), strzelanie w źdźbło (BBCH 30+). Ćwicz na zdjęciach/rysunkach i w terenie. Do każdego zabiegu kojarz cel: chwasty młode + zboże tolerancyjne = zwykle krzewienie.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najczęściej zalecany termin zwalczania chwastów nalistnie w zbożach jarych to okres od 3.

Źródła:

  • Meier, U. (ed.), <em>Growth Stages of Mono- and Dicotyledonous Plants – BBCH Monograph</em>, 2nd edition, Federal Biological Research Centre for Agriculture and Forestry (BBA), 2001 (opis skali BBCH i faz dla zbóż).
  • Hess, M. i in., "Use of the extended BBCH scale — general for the descriptions of the growth stages of mono- and dicotyledonous weed species", <em>Weed Research</em>, 1997 (podstawy stosowania skali BBCH do opisu faz rozwojowych).

Materiały:

  • Monografia BBCH (opisy faz rozwojowych zbóż)
  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin dla zbóż
  • Etykiety-instrukcje stosowania herbicydów dopuszczonych do zbóż (sekcja: termin stosowania / BBCH)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego