KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 39.
W jakiej rozdzielczości należy przygotować odwzorowanie cyfrowe mapy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozdzielczość DPI określa, ile punktów przypada na cal skanu i wpływa na czytelność szczegółów mapy oraz rozmiar pliku. Dla materiałów kartograficznych często stosuje się niższe wartości niż dla fotografii, aby zachować dobrą czytelność przy rozsądnym rozmiarze plików i sprawnym przechowywaniu/udostępnianiu.

Pełne wyjaśnienie:

Rozdzielczość skanowania wyrażona w DPI (dots per inch) informuje, jak gęsto próbkowany jest obraz podczas digitalizacji. Im wyższe DPI, tym więcej szczegółów może zostać zapisanych, ale jednocześnie rośnie rozmiar pliku oraz czas skanowania i przetwarzania.

W pracy technika archiwisty kluczowe jest dopasowanie parametrów do rodzaju obiektu. Mapy są materiałem zwykle wielkoformatowym, często z drobną siatką i opisami, ale też z dużymi jednolitymi powierzchniami. Z tego powodu praktyka digitalizacji map dąży do kompromisu: rozdzielczość ma zapewnić czytelność najdrobniejszych istotnych elementów, a jednocześnie nie generować nieproporcjonalnie dużych plików.

Odpowiedź "200 dpi" odpowiada podejściu, w którym dla map wielkoformatowych przyjmuje się parametry zapewniające wystarczającą czytelność przy racjonalnym wolumenie danych. Wyższe wartości, takie jak 250–350 dpi, mogą być stosowane w niektórych pracowniach lub przy mapach o bardzo drobnej kresce, ale nie są automatycznie lepsze, jeśli powodują nadmierny przyrost danych bez realnego zysku informacyjnego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są tu wyborem? Wartości "250 dpi", "300 dpi" i "350 dpi" są same w sobie wiarygodne w digitalizacji różnych dokumentów, jednak w kontekście map mogą prowadzić do zbyt dużych plików i spowolnienia obiegu (magazynowanie, kopie bezpieczeństwa, udostępnianie). Częstym błędem jest mechaniczne przenoszenie zasad z digitalizacji tekstu (gdzie 300–600 dpi bywa standardem) albo z fotografii (gdzie stosuje się znacznie wyższe DPI) na materiał kartograficzny bez analizy przeznaczenia kopii.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę, czy pytanie dotyczy mapy (wielki format) oraz odwzorowania cyfrowego jako wyniku skanowania. W praktyce liczy się też, aby podawana rozdzielczość była optyczna (rzeczywista), a nie uzyskana przez interpolację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DPI to liczba punktów przypadających na cal skanu. Im wyższe DPI, tym potencjalnie lepiej widać drobne elementy, ale rośnie rozmiar pliku i czas obróbki. Przy mapach trzeba dobrać DPI tak, aby zachować czytelność opisów i linii bez generowania niepotrzebnie ogromnych plików.
Najpierw ustal cel: kopia wzorcowa (archiwalna) zwykle wymaga stabilnego formatu i jakości, a kopia użytkowa może być lżejsza. Następnie oceń, jakie są najdrobniejsze istotne detale (siatka, opisy, granice). Dopiero potem dobierz DPI, żeby te elementy były czytelne.
Wyższe DPI zwiększa ilość danych wykładniczo dla dużych formatów, co utrudnia magazynowanie, backup i udostępnianie. Jeśli przy danej mapie wzrost DPI nie poprawia realnie czytelności (np. linie nie są drobniejsze niż możliwości skanera), to jest to koszt bez korzyści.
W praktyce bywa stosowana jako kompromis dla map o dużym formacie, gdy zapewnia czytelność treści przy rozsądnej wielkości pliku. Kluczowe jest sprawdzenie efektu: czy da się odczytać opisy, symbole i cienkie linie po powiększeniu. Jeśli nie, trzeba rozważyć wyższe DPI.
Najczęstsze to: mylenie wymagań dla tekstu, fotografii i map; wybór DPI "na pamięć" bez testu czytelności; używanie interpolacji zamiast rozdzielczości optycznej; oraz ustawianie zbyt wysokiego DPI dla wielkich formatów, co tworzy pliki trudne w przechowywaniu i udostępnianiu.
Rozdzielczość optyczna to realna zdolność skanera do próbkowania obrazu, wynikająca z jego budowy. Interpolowana jest sztucznie "podbijana" programowo i nie dodaje prawdziwych szczegółów, tylko tworzy dodatkowe piksele na podstawie obliczeń. W archiwistyce liczy się rozdzielczość optyczna.
Format wpływa na kompresję i trwałość zapisu. W archiwizacji często dąży się do formatów stabilnych i możliwie bezstratnych dla kopii wzorcowych, aby nie tracić detali linii i opisów. Format oraz kompresja mogą "zjeść" drobne elementy nawet przy poprawnie dobranym DPI.
Wykonaj kontrolę jakości: obejrzyj skan w powiększeniu (np. 100–200%), sprawdź najdrobniejsze napisy, cienkie linie i symbole. Porównaj z oryginałem pod kątem utraty detali i zniekształceń. Jeśli drobne elementy "zlewają się", rozdzielczość lub ustawienia skanera są niewystarczające.
Zwykle wyższej rozdzielczości wymagają fotografie i materiały o bardzo drobnej strukturze (np. odbitki fotograficzne, negatywy), gdzie liczy się mikroszczegół. Mapy są często duże i ich czytelność zależy bardziej od ostrości linii i poprawnej ekspozycji niż od maksymalnego DPI.
Ucz się przez schemat: typ materiału → cel kopii → parametry skanu → kontrola jakości. Zapamiętaj podstawowe pojęcia (DPI, rozdzielczość optyczna, kompresja, formaty) i ćwicz rozpoznawanie, kiedy wyższa jakość ma sens. Na egzaminie szukaj odpowiedzi zgodnej z logiką archiwizacji i praktyką.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rozdzielczość DPI określa, ile punktów przypada na cal skanu i wpływa na czytelność szczegółów mapy oraz rozmiar pliku."

Źródła:

  • Wikipedia (EN), "Dots per inch" (definicja DPI) https://en.wikipedia.org/wiki/Dots_per_inch - dostęp 2026-02-28
  • Adobe, "TIFF Revision 6.0" (format TIFF, charakterystyka zapisu obrazu) https://www.itu.int/itudoc/itu-t/com16/tiff-fx/docs/tiff6.pdf - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z digitalizacji w archiwistyce (skanowanie, kontrola jakości, formaty plików)
  • Instrukcje/praktyki pracowni digitalizacji archiwów (procedury wewnętrzne, karty parametrów skanowania)
  • Podstawy grafiki rastrowej: rozdzielczość, interpolacja, kompresja, formaty bezstratne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego