KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 6.
W jakiej skali przedstawiono przyłącze gazowe o długości rzeczywistej 10 m, jeżeli na profilu podłużnym ma ono długość 5 cm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala to stosunek długości na rysunku do długości rzeczywistej w tych samych jednostkach. 10 m = 1000 cm. Na profilu jest 5 cm, więc 5 : 1000 = 1 : 200. Oznacza to, że 1 cm na rysunku odpowiada 200 cm (2 m) w terenie.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć skalę rysunku (profilu podłużnego) na podstawie porównania długości narysowanej i rzeczywistej.

Krok 1: ujednolicenie jednostek
Na rysunku długość podano w centymetrach (5 cm), a w rzeczywistości w metrach (10 m). Najpierw sprowadzamy do jednej jednostki:
10 m = 1000 cm.

Krok 2: zapis definicji skali
Skala 1:n oznacza, że 1 jednostka na rysunku odpowiada n jednostkom w rzeczywistości, czyli:
skala = (długość na rysunku) : (długość rzeczywista).

Krok 3: obliczenie stosunku
Mamy 5 cm na rysunku i 1000 cm w rzeczywistości:
5 : 1000 = 1 : 200.
Zatem prawidłowa skala to 1:200.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1:50 – w tej skali 5 cm na rysunku odpowiadałoby 250 cm = 2,5 m, a nie 10 m.
  • 1:20 – w tej skali 5 cm odpowiadałoby 100 cm = 1 m, więc rysunek byłby "zbyt duży" w stosunku do danych.
  • 1:500 – w tej skali 5 cm odpowiadałoby 2500 cm = 25 m, czyli "zbyt mała" skala (za duże pomniejszenie).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zamień jednostki (m ↔ cm), a potem uprość ułamek tak, by po lewej stronie było 1. To minimalizuje pomyłki typu 200:1 lub błędne zera.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skalę liczysz jako stosunek: długość na rysunku : długość rzeczywista, ale w tych samych jednostkach. Potem upraszczasz do postaci 1:n. Np. 5 cm na rysunku i 1000 cm w terenie daje 5:1000 = 1:200.
Bo skala to porównanie tych samych jednostek. Nie wolno dzielić 5 cm przez 10 m bez przeliczenia. Po zamianie 10 m na 1000 cm dostajesz poprawny stosunek 5:1000, który można uprościć do 1:200.
Zapis 1:200 znaczy, że 1 jednostka na rysunku odpowiada 200 takim samym jednostkom w rzeczywistości. Przykładowo 1 cm na profilu to 200 cm w terenie, czyli 2 m. Dzięki temu można szybko przeliczać odległości.
Możesz wykonać kontrolę: przy skali 1:n długość rzeczywista = długość na rysunku × n. Jeśli na rysunku jest 5 cm, a ma być 1000 cm w terenie, to n = 1000/5 = 200, czyli skala 1:200.
Najczęściej: (1) brak zamiany jednostek, (2) odwrócenie skali (np. 200:1), (3) pomyłka w zerach przy 10 m = 1000 cm, (4) wybór "znanej" skali bez obliczeń. Warto zawsze zrobić krótki rachunek kontrolny.
Skala 1:50 to mniejsze pomniejszenie (rysunek jest "większy" i bardziej szczegółowy) niż 1:200. Im mniejsza liczba po dwukropku, tym większy rysunek w porównaniu do rzeczywistości (np. 1:20 jest jeszcze większa).
Profile podłużne stosuje się przy projektowaniu i realizacji sieci oraz przyłączy, aby pokazać przebieg przewodu wzdłuż trasy, poziomy, spadki oraz relacje do terenu i uzbrojenia. Ułatwia to planowanie robót ziemnych i weryfikację długości odcinków.
Najpierw odczytaj skalę, np. 1:200. Następnie długość z rysunku (w cm) mnożysz przez 200, aby dostać cm w terenie, i na końcu zamieniasz na metry. Przykład: 3 cm × 200 = 600 cm = 6 m.
Bo w praktyce wykonawczej trzeba sprawnie czytać dokumentację: szkice, rzuty i profile. Skala wpływa na ocenę długości rurociągów, zakres robót ziemnych i organizację montażu. To umiejętność łącząca matematykę z analizą rysunku technicznego.
Ćwicz schemat: (1) zamień jednostki, (2) zapisz stosunek rysunek:teren, (3) uprość do 1:n, (4) zrób kontrolę mnożeniem. Rozwiązuj krótkie zadania na skalę i wymiarowanie z rysunku technicznego.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skala to stosunek długości na rysunku do długości rzeczywistej w tych samych jednostkach.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala (kartografia)" – definicja skali jako stosunku długości na mapie/rysunku do długości w terenie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(kartografia) - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – interpretacja zapisu 1:n: https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i materiały z rysunku technicznego (dział: skala i wymiarowanie)
  • Materiały z podstaw matematyki zawodowej: proporcje i zamiana jednostek
  • Instrukcje czytania dokumentacji projektowej sieci/instalacji (część dot. rysunków sytuacyjnych i profili)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego