KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 27.
W jakim stosunku objętościowym należy zmieszać roztwór o stężeniu 5 mol/dm3 z wodą destylowaną, aby otrzymać roztwór o stężeniu 3 mol/dm3?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy rozcieńczaniu liczba moli substancji pozostaje stała, więc stosujemy C1·V1 = C2·V2. Dla C1=5 i C2=3 mamy 5·V1 = 3·V2, czyli V2 = (5/3)V1. Woda to V2−V1 = (2/3)V1, więc stosunek roztwór:woda = V1:(2/3)V1 = 3:2.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu mieszamy roztwór o stężeniu 5 mol/dm3 z wodą destylowaną, aby uzyskać roztwór o stężeniu 3 mol/dm3. Kluczowa zasada jest taka, że podczas rozcieńczania nie zmienia się liczba moli substancji rozpuszczonej (dodajemy tylko rozpuszczalnik, czyli wodę).

Dlatego korzystamy z zależności dla rozcieńczania:

C1 · V1 = C2 · V2

  • C1 – stężenie roztworu wyjściowego (tu: 5 mol/dm3)
  • V1 – objętość pobranego roztworu wyjściowego
  • C2 – stężenie roztworu końcowego (tu: 3 mol/dm3)
  • V2 – objętość roztworu końcowego po dolaniu wody

Podstawiamy dane:

5 · V1 = 3 · V2

Wyznaczamy V2:

V2 = (5/3) · V1

Objętość dolanej wody to różnica między objętością końcową a objętością pobranego roztworu:

Vwody = V2 − V1 = (5/3)V1 − V1 = (2/3)V1

Teraz układamy stosunek objętościowy roztworu 5 mol/dm3 do wody:

V1 : Vwody = V1 : (2/3)V1 = 1 : 2/3

Mnożymy obie części przez 3, aby pozbyć się ułamka:

3 : 2

Dlatego odpowiedź "3:2" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "2:3" to odwrócenie stosunku (woda:roztwór zamiast roztwór:woda). Ten błąd często wynika z nieuwagi w kolejności zapisu.
  • "5:3" kusi, bo powtarza liczby z treści zadania, ale nie opisuje proporcji objętości roztworu do wody. To typowy skrót myślowy: proporcja stężeń nie jest proporcją objętości składników.
  • "3:5" to dodatkowo odwrócona wersja powyższego błędu – również nie wynika z równania rozcieńczania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj, co oznacza V1 (ile roztworu biorę) i V2 (ile mam po rozcieńczeniu). Dopiero potem obliczaj objętość wody jako V2−V1.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zasady zachowania liczby moli: C1·V1 = C2·V2. Najpierw wyznacz V2 (objętość końcową), potem policz wodę jako V2−V1. Stosunek objętościowy liczysz jako V1 : (V2−V1) i upraszczasz do liczb całkowitych.
Bo w rozcieńczaniu dodajesz tylko rozpuszczalnik, więc ilość substancji rozpuszczonej (liczba moli) się nie zmienia. Skoro n = C·V, to przed i po rozcieńczeniu n jest takie samo, stąd C1·V1 = C2·V2.
To znaczy: na 3 części objętości roztworu 5 mol/dm3 dodajesz 2 części objętości wody destylowanej. Np. 300 mL roztworu i 200 mL wody albo 30 mL roztworu i 20 mL wody.
Nie. Uśrednianie "na oko" jest błędem, bo stężenie zależy od liczby moli i objętości. Trzeba uwzględnić, ile roztworu o danym stężeniu bierzesz oraz jaką objętość końcową uzyskasz. Poprawna metoda to równanie C1·V1=C2·V2.
Najczęstsze błędy to: (1) pomylenie V2 z ilością dodanej wody (woda to V2−V1), (2) odwrócenie stosunku roztwór:woda, (3) wybór proporcji stężeń (np. 5:3) zamiast policzenia objętości, (4) brak jednostek i kontroli sensowności wyniku.
Najczęściej przy przygotowaniu roztworów roboczych z roztworów macierzystych, np. do miareczkowania, kalibracji aparatury lub przygotowania odczynników do oznaczeń. Rozcieńczanie pomaga uzyskać wymagane stężenie w procedurze analitycznej.
Jeśli chcesz obniżyć stężenie z 5 do 3 mol/dm3, musisz dodać wodę, ale nie więcej niż objętość roztworu (to zależy od wartości). Wynik 3:2 oznacza, że wody jest mniej niż roztworu, co jest logiczne przy umiarkowanym rozcieńczeniu (5 → 3).
Najpierw ważna jest objętość końcowa V2, bo wynika bezpośrednio z równania C1·V1=C2·V2. Dopiero potem liczysz ilość dolanej wody jako V2−V1. W wielu zadaniach to właśnie to odejmowanie jest miejscem, gdzie uczniowie tracą punkty.
Jednostki są ważne dla poprawności zapisu, ale w samym stosunku objętościowym się skracają, bo używasz tych samych jednostek objętości dla V1 i V2. Warunek: C1 i C2 muszą być w tych samych jednostkach (tu obie wartości są w mol/dm3).
Odmierz objętość roztworu 5 mol/dm3 (np. 300 mL), przelej do naczynia miarowego i dolej wody destylowanej w ilości wynikającej z proporcji (tu 200 mL). Następnie wymieszaj. W praktyce pracuje się zwykle na kolbach miarowych.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przy rozcieńczaniu liczba moli substancji pozostaje stała, więc stosujemy C1·V1 = C2·V2."

Źródła:

  • https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_Chemistry_(OpenSTAX)/04%3A_Stoichiometry_of_Chemical_Reactions/4.04%3A_Reaction_Yields_and_Limiting_Reagents (sekcje o roztworach i zależnościach ilościowych; dostęp: 2026-03-01)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Dilution_(equation) (opis równania rozcieńczania C1V1=C2V2; dostęp: 2026-03-01)
  • https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/4-5-solution-concentrations (Solution Concentrations, rozcieńczanie i zależności stężenie-objętość; dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu: roztwory i stężenia (chemia ogólna/analityczna)
  • Ćwiczenia rachunkowe z rozcieńczania: zadania typu C1V1=C2V2
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące sporządzania roztworów (roztwór macierzysty i roboczy)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego