KWALIFIKACJA MED8 - TEST WIEDZY NR 4

Profilaktykę dzieli się na poziomy w zależności od tego, kiedy i w jakim celu podejmowane jest działanie.

• Profilaktyka pierwotna (pierwszego stopnia) obejmuje interwencje realizowane zanim dojdzie do zachorowania. Jej celem jest obniżenie ryzyka wystąpienia choroby, np. poprzez ograniczenie ekspozycji na czynnik ryzyka lub zwiększenie odporności organizmu.
• Profilaktyka wtórna dotyczy wczesnego wykrywania i szybkiego leczenia, aby zatrzymać rozwój choroby (np. badania przesiewowe, diagnostyka w kierunku choroby u osób bezobjawowych).
• Profilaktyka trzeciorzędowa ma na celu zmniejszanie skutków choroby już rozpoznanej: ograniczanie powikłań, niepełnosprawności i poprawę jakości życia (np. rehabilitacja, zapobieganie nawrotom, opieka długoterminowa).

Odpowiedź "Szczepienia przeciwko grypie" jest poprawna, ponieważ szczepienie jest działaniem wykonywanym w celu zapobiegania zachorowaniu lub zmniejszenia ryzyka ciężkiego przebiegu zanim choroba się rozwinie u danej osoby.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do profilaktyki pierwotnej:

• "Leczenie pacjenta z zawałem serca" to postępowanie terapeutyczne podejmowane po wystąpieniu ostrego zdarzenia zdrowotnego, więc nie jest prewencją pierwotną.
• "Rehabilitacja po operacji stawu kolanowego" to typowy przykład działań po leczeniu, ukierunkowanych na powrót sprawności i ograniczanie następstw — bliżej temu do profilaktyki trzeciorzędowej.
• "Monitorowanie poziomu cukru u pacjenta z cukrzycą" dotyczy osoby z już rozpoznaną chorobą i służy kontroli oraz zapobieganiu powikłaniom (również profilaktyka trzeciorzędowa), a nie zapobieganiu zachorowaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: zadaj sobie pytanie "czy pacjent jest już chory?". Jeśli tak, zwykle nie jest to profilaktyka pierwotna; jeśli działanie ma zapobiec chorobie u osoby zdrowej, to najczęściej profilaktyka pierwotna.