Test przedsiębiorczość - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 3.
W której gminie występuje deficyt budżetowy?
Ilustracja przedstawia wykres słupkowy, który porównuje dochody i wydatki w czterech gminach: A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Deficyt budżetowy występuje wtedy, gdy w danej jednostce (np. gminie) wydatki są większe niż dochody. Wskazana odpowiedź "W gminie B" jest poprawna, ponieważ z danych dołączonych do zadania wynika ujemna różnica dochody–wydatki właśnie dla tej gminy.

Pełne wyjaśnienie:

Deficyt budżetowy oznacza sytuację, w której w danym okresie wydatki przewyższają dochody. W praktyce można to rozpoznać na dwa równoważne sposoby:

  • porównać bezpośrednio wartości "dochody" i "wydatki" (deficyt, gdy wydatki > dochody),
  • albo policzyć różnicę: dochody − wydatki (deficyt, gdy wynik jest ujemny).

W tym zadaniu należy oprzeć się na danych przedstawionych w materiale dołączonym (np. tabeli lub wykresie). Odpowiedź "W gminie B" jest poprawna, bo to właśnie tam relacja dochodów do wydatków wskazuje na ujemny wynik (wydatki są większe niż dochody).

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ w ich przypadku z danych wynika co najmniej brak deficytu (wydatki nie są większe od dochodów). Typowe pomyłki w takich pytaniach to: odczytanie wartości z niewłaściwej kolumny (np. pomylenie dochodów bieżących z ogółem), sugerowanie się samą wysokością wydatków bez porównania do dochodów oraz odwrócenie definicji (traktowanie nadwyżki jako deficytu).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zapisz krótką regułę "deficyt = wydatki > dochody", a dopiero potem porównuj liczby w każdej gminie po kolei. To ogranicza błędy wynikające z pośpiechu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Deficyt budżetowy gminy to sytuacja, gdy wydatki są większe niż dochody w danym roku/okresie. Wtedy gmina musi pokryć różnicę, np. środkami z lat ubiegłych albo finansowaniem zwrotnym, zależnie od danych w planie i wykonaniu budżetu.
Porównaj w każdym wierszu (dla każdej gminy) dwie liczby: dochody i wydatki. Jeśli wydatki są wyższe, jest deficyt. Pomaga też policzenie różnicy: dochody − wydatki; wynik ujemny oznacza deficyt.
Bo liczy się relacja wydatków do dochodów, a nie sama wielkość wydatków. Gmina może mieć bardzo wysokie wydatki, ale jeszcze wyższe dochody i wtedy ma nadwyżkę lub wynik bliski zera. Deficyt jest dopiero przy wydatkach większych od dochodów.
Nadwyżka budżetowa to odwrotność deficytu: dochody przewyższają wydatki. W uproszczeniu: nadwyżka = "zostaje", deficyt = "brakuje". W zadaniach testowych najczęstszy błąd to odwrócenie tej definicji.
Wystarczą dane o dochodach i wydatkach (ogółem) dla każdej gminy. Jeśli w materiale są dodatkowe kategorie (np. bieżące/majątkowe), upewnij się, że porównujesz te same poziomy agregacji.
Nie zawsze. Deficyt może wynikać np. z inwestycji (wydatki majątkowe), które mają przynieść korzyści w przyszłości. W ocenie liczy się kontekst, źródła pokrycia deficytu i stabilność finansów. W zadaniu egzaminacyjnym zwykle chodzi jednak tylko o rozpoznanie relacji dochody–wydatki.
Najczęściej: mylenie definicji (deficyt vs nadwyżka), odczyt z niewłaściwej kolumny/wiersza, pomijanie jednostek (tys./mln), oraz wybór "największej liczby" bez porównania dwóch wartości. Pomaga zapis reguły przed analizą danych.
Gdy dane są podane jako dwie liczby (dochody i wydatki), zwykle wystarczy porównanie, która jest większa. Liczenie różnicy jest przydatne, gdy wartości są bliskie albo gdy w materiale jest podane saldo (np. dochody − wydatki) i trzeba sprawdzić znak.
Najczęściej w Biuletynie Informacji Publicznej gminy (uchwała budżetowa, zmiany budżetu, sprawozdania z wykonania) oraz w zestawieniach publikowanych przez instytucje publiczne. To dobre źródło do ćwiczeń przed egzaminem.
Najczęściej tak, ale czasem materiał może dotyczyć innego okresu (np. I półrocza). Kluczowe jest, by porównywać dochody i wydatki z tego samego okresu i tej samej kategorii (plan/wykonanie), jeśli zostało to wskazane w danych.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Deficyt budżetowy występuje wtedy, gdy w danej jednostce (np. gminie) wydatki są większe niż dochody."

Źródła:

  • Główny Urząd Statystyczny (GUS), hasło/pojęcia dotyczące sektora finansów publicznych i budżetów JST (definicje dochodów i wydatków) – https://stat.gov.pl/ (dostęp: 2026-03-02)
  • Ministerstwo Finansów, serwis dot. finansów samorządowych / sprawozdawczości i prezentacji danych o JST – https://www.gov.pl/web/finanse (dostęp: 2026-03-02)
  • Eurostat, "Government finance statistics" (podstawowe definicje salda/deficytu w ujęciu finansów publicznych) – https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_finance_statistics (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne z podstaw finansów publicznych i samorządu (rozdziały o budżecie JST)
  • Przykładowe uchwały budżetowe i sprawozdania gmin publikowane w BIP (ćwiczenie odczytu danych)
  • Słowniki/opracowania pojęć ekonomicznych: deficyt, nadwyżka, dochody, wydatki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego