KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 37.
W którym elemencie występuje konwersja energii promieniowania słonecznego na energię elektryczną?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Konwersja energii promieniowania słonecznego na energię elektryczną zachodzi w fotoogniwie (ogniwie fotowoltaicznym), wykorzystując efekt fotowoltaiczny w złączu półprzewodnikowym. Fotodioda, fototranzystor i fotorezystor służą głównie do detekcji światła i sygnałów, a nie do pozyskiwania mocy.

Pełne wyjaśnienie:

Fotoogniwo (ogniwo fotowoltaiczne) jest elementem, w którym zachodzi bezpośrednia konwersja energii promieniowania słonecznego na energię elektryczną. Dzieje się to dzięki efektowi fotowoltaicznemu: fotony padające na półprzewodnik wytwarzają pary elektron–dziura, a wbudowane pole elektryczne złącza rozdziela ładunki. W efekcie na zaciskach pojawia się napięcie, a po dołączeniu obciążenia – prąd i użyteczna moc.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Fotodioda to element światłoczuły używany jako czujnik. Może generować fotoprąd (np. w trybie fotowoltaicznym), ale typowym celem jej stosowania jest pomiar/odbiór sygnału świetlnego, a nie zasilanie obciążeń energią słoneczną.
  • Fotorezystor (LDR) zmienia swoją rezystancję pod wpływem oświetlenia. Nie jest źródłem energii: do działania w układzie potrzebuje zasilania, a zmiana oporu służy do uzyskania informacji o natężeniu światła.
  • Fototranzystor to tranzystor sterowany światłem – światło wpływa na prąd bazy (lub jego odpowiednik), a element zapewnia wzmocnienie sygnału. Jest to typowy czujnik/element wejściowy, nie przetwornik energii promieniowania na energię elektryczną w znaczeniu pozyskiwania mocy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie mówi o "konwersji energii promieniowania słonecznego na energię elektryczną", szukaj elementu kojarzonego z fotowoltaiką (ogniwa PV, panele), a nie z czujnikami (fotoelementy w automatyce).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Fotoogniwo (ogniwo fotowoltaiczne) to element, który zamienia energię promieniowania słonecznego na energię elektryczną. W praktyce jest podstawą paneli PV i służy do wytwarzania napięcia oraz prądu, aby zasilać obciążenie lub ładować akumulator.
Światło padające na półprzewodnik wytwarza nośniki ładunku (elektrony i dziury). Pole elektryczne w złączu rozdziela je, co powoduje powstanie napięcia na zaciskach. Po podłączeniu obciążenia płynie prąd i wydziela się użyteczna moc.
Fotodioda jest projektowana głównie jako czujnik: ma szybko reagować na zmiany oświetlenia i dawać sygnał elektryczny do pomiaru. Choć generuje fotoprąd, zwykle nie jest optymalizowana do oddawania mocy jak ogniwo fotowoltaiczne.
Fotorezystor zmienia rezystancję pod wpływem światła i działa w obwodzie zasilanym z zewnątrz (jest czujnikiem). Fotoogniwo natomiast samo wytwarza napięcie i prąd z energii promieniowania, więc może pełnić rolę źródła zasilania.
Fototranzystor wykorzystuje światło do sterowania prądem i zapewnia wzmocnienie sygnału. Stosuje się go m.in. w czujnikach odbiciowych, barierach optycznych, enkoderach oraz układach detekcji obecności. Nie służy do zasilania urządzeń energią słoneczną.
Fotoogniwa stosuje się, gdy potrzebne jest pozyskanie energii ze światła: np. do zasilania małych modułów, czujników w terenie, rejestratorów, stacji pomiarowych lub do ładowania akumulatorów. Kluczowe jest zapewnienie odpowiedniej mocy i warunków oświetlenia.
Najczęściej myli się elementy czujnikowe (fotodioda, fototranzystor, fotorezystor) z elementem do pozyskiwania energii (fotoogniwo). Pomaga pytanie kontrolne: czy element ma być źródłem mocy, czy tylko dostarczyć informację o świetle do sterownika?
Tak, fotodioda może pracować w trybie fotowoltaicznym (bez polaryzacji) i wtedy wytwarza napięcie oraz prąd zależny od oświetlenia. Jednak w wielu zastosowaniach czujnikowych pracuje w polaryzacji zaporowej, aby uzyskać lepszą liniowość i szybkość.
Najczęściej analizuje się napięcie obwodu otwartego, prąd zwarcia, charakterystykę prądowo-napięciową oraz moc w punkcie maksymalnej mocy. W praktyce ważne są też warunki oświetlenia i temperatura, bo wpływają na uzyskiwaną energię.
Opanuj rozróżnienie: źródło energii (ogniwo PV) vs czujnik światła (fotodioda/LDR/fototranzystor). Przećwicz też podstawowe pojęcia: złącze p-n, fotoprąd, napięcie oraz typowe zastosowania w automatyce i mechatronice.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Konwersja energii promieniowania słonecznego na energię elektryczną zachodzi w fotoogniwie (ogniwie fotowoltaicznym), wykorzystując efekt fotowoltaiczny w złączu półprzewodnikowym."

Źródła:

  • Wikipedia: "Ogniwo fotowoltaiczne" (definicja i zasada działania) https://pl.wikipedia.org/wiki/Ogniwo_fotowoltaiczne - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Fotodioda" (zastosowania jako detektor światła) https://pl.wikipedia.org/wiki/Fotodioda - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Fotorezystor" (zmiana rezystancji pod wpływem światła) https://pl.wikipedia.org/wiki/Fotorezystor - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki/elektroniki: dział o półprzewodnikach i elementach optoelektronicznych
  • Materiały dydaktyczne o fotowoltaice (zasada działania ogniwa PV, charakterystyka I-U)
  • Karty katalogowe elementów: fotodioda, fototranzystor, fotorezystor oraz moduły PV (porównanie zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego