KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 6.
W którym urządzeniu ma zastosowanie przetwornik cyfrowo-analogowy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przetwornik cyfrowo-analogowy (DAC) zamienia dane cyfrowe na sygnał analogowy, np. napięcie audio podawane na wzmacniacz i głośnik. W odtwarzaczu CD dźwięk jest zapisany w postaci cyfrowej, więc do odsłuchu musi zostać przekształcony na postać analogową. Miernik cyfrowy typowo wykorzystuje odwrotną konwersję (ADC).

Pełne wyjaśnienie:

Przetwornik cyfrowo-analogowy (DAC) służy do zamiany informacji zapisanej w postaci cyfrowej (liczby, próbki, słowa danych) na odpowiadający jej sygnał analogowy (najczęściej napięcie lub prąd). Taki sygnał analogowy można następnie wzmocnić i wykorzystać w torze wyjściowym, np. jako sygnał dźwiękowy.

Odpowiedź "Odtwarzaczu CD." jest poprawna, ponieważ płyta CD przechowuje dźwięk jako dane cyfrowe. Aby usłyszeć muzykę w słuchawkach lub głośnikach, urządzenie musi odtworzyć analogowy przebieg audio. Kluczowym blokiem realizującym tę zamianę jest DAC (zwykle wraz z filtrem rekonstrukcyjnym i analogowym stopniem wyjściowym).

Pozostałe propozycje są mniej trafne w typowym ujęciu szkolnym:

  • "Mierniku cyfrowym." – podstawową funkcją miernika jest pomiar wielkości analogowych (napięcie, prąd) i ich prezentacja jako liczby, więc najczęściej kluczowy jest przetwornik analogowo-cyfrowy (ADC). DAC może wystąpić w wybranych konstrukcjach (np. generowanie napięcia odniesienia), ale nie jest to najbardziej charakterystyczne zastosowanie w kontekście pytania.
  • "Generatorze RC." – klasyczny generator RC (np. mostek Wiena, generator relaksacyjny) jest zwykle generatorem analogowym, który nie wymaga DAC do wytworzenia przebiegu. Istnieją generatory cyfrowe (DDS) korzystające z DAC, ale sama nazwa "generator RC" sugeruje analogową realizację na elementach R i C.
  • "Magnetowidzie VHS." – VHS jest systemem zapisu i odtwarzania analogowego wideo/audio. W typowych rozwiązaniach nie jest to przykład, w którym konieczny jest DAC do podstawowej funkcji odtwarzania (w przeciwieństwie do odtwarzania danych cyfrowych).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w urządzeniu sygnał jest zapisany cyfrowo, a na wyjściu potrzebujesz ciągłego sygnału analogowego (audio, sterowanie analogowe), szukasz zastosowania DAC. Gdy mierzysz sygnał analogowy i chcesz go policzyć/wyświetlić jako liczbę, typowo chodzi o ADC.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DAC to układ, który zamienia dane w postaci cyfrowej (np. próbki audio) na odpowiadający im sygnał analogowy (napięcie lub prąd). Dzięki temu urządzenie może "wystawić" na wyjściu ciągły przebieg, który da się wzmocnić i wykorzystać np. do sterowania lub odtwarzania dźwięku.
Na płycie CD dźwięk jest zapisany jako informacja cyfrowa. Głośniki i wzmacniacze pracują z sygnałem analogowym, więc odtwarzacz musi przekształcić próbki cyfrowe w analogowy sygnał audio. To zadanie realizuje DAC, zwykle wraz z analogowym filtrem i stopniem wyjściowym.
DAC zamienia cyfrowe dane na analogowy sygnał wyjściowy. ADC działa odwrotnie: zamienia analogowy sygnał (np. napięcie z czujnika) na liczbę do obróbki cyfrowej i wyświetlenia. W pytaniach testowych kierunek konwersji jest kluczowy.
Typowy miernik cyfrowy przede wszystkim wykorzystuje ADC, bo mierzy wielkości analogowe i prezentuje je jako liczby. DAC może się pojawić w niektórych konstrukcjach (np. w układach pomocniczych), ale nie jest to najbardziej charakterystyczna funkcja miernika w podstawowym ujęciu egzaminacyjnym.
DAC występuje m.in. w kartach dźwiękowych, interfejsach audio USB, odtwarzaczach plików, amplitunerach z wejściami cyfrowymi oraz telewizorach, gdy tor audio jest przetwarzany cyfrowo. Zawsze chodzi o moment, gdy dane cyfrowe trzeba zamienić na sygnał analogowy dla wzmacniacza i głośników.
DAC zwykle znajduje się między częścią cyfrową (dekoder, procesor DSP, interfejs) a częścią analogową (filtr dolnoprzepustowy, przedwzmacniacz, wzmacniacz mocy). Często po DAC pojawia się filtr rekonstrukcyjny i wzmacniacz operacyjny na wyjściu liniowym.
Gdy generator jest realizowany cyfrowo (np. metoda DDS), przebieg powstaje jako wartości liczbowe, a następnie jest zamieniany na analogowy sygnał wyjściowy przez DAC. Generator RC to zwykle rozwiązanie analogowe na elementach R i C, więc nie wymaga DAC do podstawowej pracy.
VHS to system wideo/audio o charakterze analogowym, w którym sygnał jest zapisywany i odtwarzany jako przebiegi analogowe. W podstawowym ujęciu nie ma konieczności zamiany danych cyfrowych na analogowe do samego odtwarzania, więc VHS nie jest najtrafniejszym skojarzeniem z DAC.
Najczęstsze pomyłki to odwrócenie kierunku konwersji (wybranie urządzenia z ADC zamiast DAC) oraz wybór opcji "z cyframi" tylko dlatego, że brzmi cyfrowo. Pomaga zasada: cyfrowy zapis + analogowy odsłuch/sterowanie zwykle oznacza DAC.
Warto opanować definicje ADC i DAC, umieć wskazać ich miejsce w torze sygnałowym oraz kojarzyć typowe urządzenia: audio cyfrowe → DAC, pomiary i czujniki → ADC. Dobrą metodą jest rysowanie prostych schematów blokowych i dopisywanie, gdzie sygnał jest cyfrowy, a gdzie analogowy.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przetwornik cyfrowo-analogowy (DAC) zamienia dane cyfrowe na sygnał analogowy, np. napięcie audio podawane na wzmacniacz i głośnik.

Źródła:

  • Wikipedia: "Digital-to-analog converter" – https://en.wikipedia.org/wiki/Digital-to-analog_converter (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia: "Compact Disc player" – sekcja opisu działania (DAC w torze audio) – https://en.wikipedia.org/wiki/Compact_Disc_player (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw techniki cyfrowej i przetwarzania sygnałów (rozdziały o ADC/DAC)
  • Noty katalogowe przykładowych układów DAC (opis blokowy, aplikacje audio)
  • Materiały szkoleniowe o torze audio w odtwarzaczach cyfrowych (schemat blokowy i opis działania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego