KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 9.
W którym wierszu tabeli podano ilości substancji i wody, potrzebne do sporządzenia 350 g roztworu o stężeniu 7%?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi masy substancji i masy wody, które są potrzebne do przygotowania roztworu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie 7% (m/m) oznacza 7 g substancji w 100 g roztworu.
Dlatego masa substancji w 350 g roztworu wynosi 0,07 · 350 g = 24,5 g. Masa wody to reszta do 350 g: 350 g − 24,5 g = 325,5 g. Poprawny jest wiersz tabeli z tymi wartościami.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie procentowe masowe (m/m) informuje, jaka część masy całego roztworu przypada na substancję rozpuszczoną. Zapis "7%" oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 7 g substancji (a pozostała masa to rozpuszczalnik, tutaj woda).

Dla roztworu o masie 350 g obliczamy masę substancji:

m(substancji) = 7% · 350 g = 0,07 · 350 g = 24,5 g

Następnie obliczamy masę wody jako różnicę między masą roztworu a masą substancji:

m(wody) = 350 g − 24,5 g = 325,5 g

W praktyce laboratoryjnej taki wynik warto zawsze skontrolować "bilansowo": masa substancji + masa wody musi dać 350 g. Jeśli w tabeli pojawia się para wartości, która nie sumuje się do 350 g, to jest to typowy sygnał błędu (np. pomylenie 0,07 z 0,7 lub użycie 7 g zamiast 7%).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi (inne wiersze tabeli) są błędne? Zwykle reprezentują one typowe pomyłki:

  • zastosowanie złego przelicznika procentowego (np. 7% potraktowane jako 0,7), co daje za dużą masę substancji,
  • brak odjęcia masy substancji od masy roztworu (woda policzona bez uwzględnienia, że substancja też ma masę),
  • błędne zaokrąglenia lub wartości, które nie spełniają warunku sumy 350 g.

Na egzaminie najbezpieczniej jest: (1) policzyć masę substancji z procentów, (2) policzyć masę wody jako różnicę, (3) sprawdzić sumę i dopiero wtedy dopasować wynik do właściwego wiersza tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie 7% (m/m) oznacza, że 7 g substancji przypada na 100 g całego roztworu. To definicja oparta o masy, więc w praktyce laboratoryjnej najczęściej korzysta się z ważenia substancji i dopełnienia masą rozpuszczalnika do wymaganej masy roztworu.
Najpierw zamień procent na ułamek: 7% = 0,07. Potem użyj zależności m(substancji)=0,07·m(roztworu): 0,07·350 g = 24,5 g. To masa składnika rozpuszczonego, którą należy odważyć.
W roztworach (m/m) masa wody to zwykle "reszta" do masy całkowitej: m(wody)=m(roztworu)−m(substancji). Dla 350 g i 24,5 g substancji będzie to 350−24,5=325,5 g. Taką masę wody dodajesz do odważonej substancji.
To szybki test poprawności obliczeń. Jeśli liczysz roztwór o masie 350 g, to substancja + woda musi dać dokładnie 350 g. Gdy suma się nie zgadza, zwykle oznacza to błąd w przeliczeniu procentów (np. 7% pomylone z 0,7) albo nieuwzględnienie jednego składnika.
Nie. W praktyce spotyka się różne "procenty", np. (m/m), (m/V) lub (V/V). W tym typie zadań dla technika analityka najczęściej chodzi o procent masowy (m/m), czyli zależność opartą o masy. Gdy nie doprecyzowano, warto sprawdzić kontekst (tabela/odpowiedzi).
Najczęściej: (1) wpisanie 7 zamiast 0,07 w obliczeniach, (2) potraktowanie 7% jak 0,7, (3) obliczenie masy wody bez odjęcia masy substancji, (4) brak kontroli sumy mas. Na egzaminie zawsze zrób krótką weryfikację: czy wynik jest realistyczny i czy masy się sumują.
Metoda wagowa jest wygodna, gdy potrzebujesz dobrej dokładności i masz do dyspozycji wagę analityczną. Dla roztworów (m/m) ważenie jest naturalne: odważasz substancję i dopełniasz wodą do wymaganej masy roztworu. To ogranicza błędy związane z odczytem objętości i temperaturą.
Sprawdź, czy tabela używa innych jednostek lub zaokrągleń (np. 24,50 g i 325,50 g). Jeśli wartości w wierszu różnią się bardziej, policz ponownie i skontroluj sumę do 350 g. W zadaniach testowych poprawny wiersz zwykle jest jednoznaczny i spełnia oba warunki: właściwy procent i poprawna suma mas.
Bo 7% to niewielka część całej masy. 10% z 350 g to 35 g, więc 7% musi być mniejsze od 35 g. Dokładnie wychodzi 24,5 g. Taka "kontrola zdroworozsądkowa" pomaga wychwycić błędy rzędu wielkości, np. gdy ktoś przez pomyłkę dostaje 245 g.
Najpierw oblicz masę substancji (tu: 24,5 g), potem masę wody (tu: 325,5 g). W tabeli szukaj pary liczb, która jednocześnie ma właściwą masę substancji i spełnia sumę 350 g. Wiersze z poprawną sumą, ale złą proporcją, też należy odrzucić.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Stężenie 7% (m/m) oznacza 7 g substancji w 100 g roztworu.Dlatego masa substancji w 350 g roztworu wynosi 0,07 · 350 g = 24,5 g."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stężenie procentowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 2026-03-01)
  • Chemistry LibreTexts: "Mass Percent" – https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_Chemistry_-_The_Central_Science_(Brown_et_al.)/04%3A_Reactions_in_Aqueous_Solution/4.5%3A_Concentrations_of_Solutions (dostęp: 2026-03-01)
  • IUPAC Gold Book: "mass fraction" – https://goldbook.iupac.org/terms/view/M03722 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do chemii analitycznej: pojęcia stężenia i przygotowanie roztworów
  • Instrukcje BHP i dobre praktyki laboratoryjne dotyczące ważenia i sporządzania roztworów
  • Zestawy zadań maturalnych/technicznych z obliczeń stężeń (m/m, m/V, molowe) – część o % masowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego