KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 4.
W którym z układów zastosowano załączenie z podtrzymaniem?
Ilustracja przedstawia cztery schematy elektryczne oznaczone literami A, B, C i D, które są związane z pytaniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Załączenie z podtrzymaniem rozpoznaje się po tym, że po puszczeniu przycisku START cewka nadal jest zasilana przez styk pomocniczy NO elementu wykonawczego (np. stycznika) włączony równolegle do START. Obwód STOP (NC) jest zwykle w szeregu, aby przerwać podtrzymanie i wyłączyć układ.

Pełne wyjaśnienie:

Załączenie z podtrzymaniem (samopodtrzymaniem) to sposób sterowania, w którym chwilowy sygnał (np. naciśnięcie START) powoduje załączenie elementu (cewki stycznika/przekaźnika), a następnie układ "trzyma" to załączenie bez dalszego trzymania przycisku.

Jak działa podtrzymanie w typowym obwodzie?

  • Przycisk START jest najczęściej stykiem NO (zwiernym) i podaje zasilanie na cewkę tylko podczas naciśnięcia.
  • Równolegle do START znajduje się styk pomocniczy NO tego samego stycznika/przekaźnika. Gdy cewka zadziała, styk pomocniczy się zamyka i przejmuje "podtrzymanie" zasilania cewki.
  • W szeregu z zasilaniem cewki jest przycisk STOP (najczęściej NC/rozwierny w sensie funkcji), który po naciśnięciu rozłącza obwód i zrywa podtrzymanie.

Jak rozpoznać poprawny schemat w odpowiedziach? Poprawny będzie ten, w którym widać gałąź podtrzymania: styk pomocniczy NO połączony równolegle do przycisku START oraz tor STOP w szeregu przed rozgałęzieniem lub w głównym torze zasilania cewki.

Dlaczego pozostałe schematy bywają błędnie wybierane?

  • Układ bez styku pomocniczego równoległego do START nie podtrzyma zasilania cewki po puszczeniu przycisku.
  • Układ, w którym STOP nie przerywa wspólnego toru zasilania cewki, może nie zapewniać pewnego wyłączenia (podtrzymanie pozostaje aktywne).
  • Układ z innym połączeniem równoległym (np. obejściem STOP) może wyglądać podobnie, ale nie spełnia funkcji samopodtrzymania albo działa niebezpiecznie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze analizuj stan po puszczeniu START. Jeśli cewka nadal ma zamkniętą drogę zasilania dzięki własnemu stykowi pomocniczemu, to jest to załączenie z podtrzymaniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To układ, w którym krótkie naciśnięcie START uruchamia cewkę stycznika/przekaźnika, a następnie zasilanie cewki jest utrzymywane przez jej własny styk pomocniczy (samopodtrzymanie). Wyłączenie następuje po przerwaniu toru STOP lub zasilania.
Szukaj styku pomocniczego NO tego samego stycznika, włączonego równolegle do przycisku START. Gdy stycznik zadziała, styk się zamyka i "omija" START, dzięki czemu cewka pozostaje zasilana po puszczeniu przycisku.
Styk STOP w praktyce realizuje funkcję rozwierną: ma zapewnić pewne przerwanie obwodu cewki. Dzięki temu naciśnięcie STOP zrywa podtrzymanie i wyłącza element wykonawczy. To także ułatwia wykrycie przerwy przewodu jako stanu "stop".
Typowo: przycisk START (NO), przycisk STOP (funkcyjnie rozwierny, zwykle NC w schematach), cewka stycznika/przekaźnika oraz styk pomocniczy NO tego stycznika/przekaźnika do podtrzymania. Często dochodzi też zabezpieczenie przeciążeniowe w szeregu.
Nie. Podtrzymanie utrzymuje załączenie jednego stycznika po impulsie START. Blokada wzajemna (elektryczna lub mechaniczna) zapobiega jednoczesnemu włączeniu dwóch styczników (np. prawo/lewo). W schematach mogą występować jednocześnie, ale pełnią inne funkcje.
Najczęściej przy uruchamianiu napędów i funkcji, które mają pracować ciągle po starcie: przenośniki, wentylatory, pompy, napędy osi. Operator daje krótki impuls START, a układ pracuje do naciśnięcia STOP, zadziałania zabezpieczenia lub sygnału z automatyki.
Częste błędy to: pominięcie gałęzi równoległej do START, mylenie NO z NC, analizowanie tylko stanu "w trakcie naciskania START", a nie po puszczeniu, oraz branie dowolnego połączenia równoległego za podtrzymanie, mimo że nie jest to styk własny stycznika.
Bez styku pomocniczego cewka jest zasilana tylko wtedy, gdy START jest wciśnięty. Po puszczeniu START obwód się rozwiera i cewka odpadnie. Podtrzymanie wymaga alternatywnej drogi zasilania, która pozostaje zamknięta po zadziałaniu elementu wykonawczego.
Sprawdza się kolejno: czy cewka dostaje napięcie po starcie, czy zamyka się styk pomocniczy użyty do podtrzymania, czy tor STOP nie jest przerwany oraz czy nie ma luźnych połączeń. Typową usterką jest wypalony/uszkodzony styk pomocniczy lub przerwa w obwodzie sterowania.
Tak. Zasada jest ta sama: cewka przekaźnika po zadziałaniu zamyka swój styk NO, który podtrzymuje zasilanie cewki równolegle do START. W automatyce spotyka się też realizacje programowe (PLC), ale na schematach klasycznych najczęściej jest to styk pomocniczy elementu wykonawczego.
info

Statystycznie 27% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Obwód STOP (NC) jest zwykle w szeregu, aby przerwać podtrzymanie i wyłączyć układ."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: obwody sterowania stycznikowego START–STOP
  • Ćwiczenia z czytania schematów elektrycznych (NO/NC, styki pomocnicze)
  • Instrukcje serwisowe maszyn: przykładowe obwody samopodtrzymania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego