KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 4.
W którym z wymienionych zestawów towarów wszystkie artykuły mają wysoką zawartość białka?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zestaw "Ser żółty, soja, filet z dorsza" zawiera wyłącznie produkty typowo wysokobiałkowe: nabiał (ser), rośliny strączkowe (soja) i chude ryby (dorsz).
Pozostałe zestawy mają co najmniej jeden składnik o niskiej zawartości białka lub głównie cukrowo‑węglowodanowy (np. rodzynki, baton, morele).

Pełne wyjaśnienie:

W sprzedaży detalicznej (zwłaszcza spożywczej) często trzeba szybko rozpoznać, które produkty są źródłem białka. Typowo wysokobiałkowe są: produkty mleczne (zwłaszcza sery), mięso i ryby oraz rośliny strączkowe.

Odpowiedź "Ser żółty, soja, filet z dorsza" jest trafna, ponieważ każdy z tych towarów należy do grup naturalnie bogatych w białko:

  • Ser żółty – skoncentrowany produkt mleczny, zwykle z wysoką zawartością białka.
  • Soja – roślina strączkowa, jedna z najbardziej "białkowych" w tej grupie.
  • Filet z dorsza – chuda ryba, której znaczną część wartości odżywczej stanowi białko.

Pozostałe propozycje odpadają, bo mają w zestawie składnik, który nie jest wysokobiałkowy:

  • "Fasola szparagowa, filet z kurczaka, rodzynki" – filet z kurczaka to dobre źródło białka, ale rodzynki są głównie źródłem cukrów, a fasola szparagowa ma znacznie mniej białka niż nasiona roślin strączkowych.
  • "Baton czekoladowy, cebula, mleko skondensowane" – baton i cebula nie są produktami wysokobiałkowymi; mleko skondensowane ma różne warianty, ale w typowym odbiorze nie jest "produktem białkowym" jak ser czy mięso.
  • "Czekolada mleczna, groszek konserwowy, morele" – czekolada i morele to przede wszystkim węglowodany (cukry), a groszek konserwowy ma umiarkowaną zawartość białka, zwykle niewystarczającą, by cały zestaw uznać za wysokobiałkowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie dotyczy "wszystkich artykułów w zestawie", sprawdź każdy element osobno. Jeden produkt niskobiałkowy dyskwalifikuje cały zestaw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W praktyce oznacza to, że białko stanowi istotną część wartości odżywczej produktu. Najłatwiej sprawdzić to na etykiecie w tabeli wartości odżywczej (g białka na 100 g). Potocznie za wysokobiałkowe uznaje się m.in. sery, mięso, ryby i nasiona strączkowe.
Najczęściej: nabiał (sery, twarogi, jogurty typu skyr), mięso i wędliny, ryby, jaja oraz rośliny strączkowe (soja, soczewica, ciecierzyca). W sprzedaży warto umieć podać klientowi kilka przykładów z różnych działów.
Soja należy do roślin strączkowych i wyróżnia się dużą ilością białka w porównaniu z większością warzyw i owoców. Dlatego produkty sojowe (np. tofu) często są wybierane jako zamienniki mięsa w diecie roślinnej. Na egzaminie soja zwykle "sygnalizuje" wysoki udział białka.
Dorsz jest rybą chudą, a w takich rybach znaczną część wartości odżywczej stanowi białko. W porównaniach "na 100 g" wiele ryb wypada korzystnie białkowo, ale różnią się ilością tłuszczu. W pytaniach testowych dorsz często jest przykładem ryby białkowej, nie tłustej.
Rodzynki to suszone owoce, w których dominuje cukier (węglowodany) i błonnik, a białka jest niewiele. W zestawach mieszanych często są "pułapką": obok mięsa lub drobiu pojawia się składnik słodki, który obniża "białkowy" charakter całego zestawu.
Zwykle nie. Czekolada (zwłaszcza mleczna) jest przede wszystkim źródłem cukrów i tłuszczu, a białko występuje w ilości ubocznej. Na egzaminach handlowych czekolada częściej występuje jako przykład produktu wysokokalorycznego lub słodkiej przekąski, a nie jako źródło białka.
Stosuj zasadę "najsłabszego ogniwa": sprawdź każdy składnik zestawu. Jeśli pojawia się owoc, słodycz, cebula lub inny produkt kojarzony głównie z węglowodanami/warzywami, zestaw często odpada. Najpewniejsze "trio" to: ser/nabiał + mięso/ryba + strączki.
Najczęściej myli się: (1) "zdrowe" z "wysokobiałkowe", (2) produkty słodkie z "energetycznymi" i przez to rzekomo "bogatymi we wszystko", (3) warzywa strączkowe w strąku (np. fasolka szparagowa) z nasionami strączków (np. soja), które mają dużo więcej białka.
Przy obsłudze klienta szukającego produktów do diety (sport, redukcja masy, żywienie osób starszych), przy polecaniu zamienników mięsa (np. soja, tofu) oraz przy porównywaniu podobnych towarów na półce. Pomaga też w wyjaśnianiu, co wynika z etykiety produktu.
Nie w pełni. Pewne grupy (sery, mięso, ryby, strączki) często są białkowe, ale dokładna ilość zależy od rodzaju i przetworzenia. Najpewniejsza metoda to odczyt z tabeli wartości odżywczej (białko na 100 g). Na egzaminie warto łączyć wiedzę ogólną z ostrożnością wobec "pułapek" typu słodycze.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • USDA FoodData Central – Cheddar cheese, nutrient profile (protein) https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukaj: "cheddar cheese") - accessed 2026-02-27
  • USDA FoodData Central – Soybeans, mature seeds, nutrient profile (protein) https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukaj: "soybeans mature seeds") - accessed 2026-02-27
  • USDA FoodData Central – Cod, Atlantic, cooked/baked, nutrient profile (protein) https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukaj: "cod atlantic") - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Tabele wartości odżywczych produktów (wiarygodne bazy danych żywności)
  • Materiały edukacyjne o makroskładnikach: białka, tłuszcze, węglowodany
  • Przykładowe etykiety produktów i ćwiczenia w porównywaniu "na 100 g"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego