KWALIFIKACJA MED2 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 12.
W którym zębie można wykonać profilaktykę indywidualną z zastosowaniem laku szczelinowego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lak szczelinowy stosuje się głównie na powierzchniach żujących zębów bocznych, które mają bruzdy i dołki sprzyjające retencji płytki i próchnicy. Drugi przedtrzonowiec górny ma typową powierzchnię żującą z bruzdami, dlatego nadaje się do lakowania. Siekacze i kły nie są typowym wskazaniem.

Pełne wyjaśnienie:

Lak szczelinowy (uszczelniacz bruzd) jest elementem profilaktyki indywidualnej, którego celem jest zamknięcie bruzd i dołków na powierzchniach żujących, aby ograniczyć retencję płytki bakteryjnej i ryzyko rozwoju próchnicy w miejscach trudnych do oczyszczania.

Odpowiedź "Drugim przedtrzonowcu górnym" jest właściwa, ponieważ przedtrzonowce (podobnie jak trzonowce) są zębami bocznymi posiadającymi powierzchnie żujące z bruzdami, które mogą wymagać uszczelnienia lakem szczelinowym w zależności od budowy bruzd i ryzyka próchnicy.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo odnoszą się do zębów, które zwykle nie mają klasycznej powierzchni żującej z bruzdami wymagającej lakowania:

  • "Siekaczu bocznym dolnym" – siekacze służą do odcinania kęsów, mają brzeg sieczny, a nie powierzchnię żującą z bruzdami; lakowanie bruzd nie jest tu standardowym postępowaniem.
  • "Pierwszym siekaczu dolnym" – analogicznie: ząb przedni, bez typowych bruzd o charakterze retencyjnym na powierzchni żującej.
  • "Mlecznym kle górnym" – kły (również mleczne) mają przede wszystkim guzek i powierzchnie prowadzące, nie są klasycznym celem lakowania bruzd jak zęby boczne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w pytaniu pojawia się "lak szczelinowy", w pierwszej kolejności myśl o zębach bocznych (przedtrzonowce/trzonowce) i o bruzdach na powierzchni żującej. Zęby przednie (siekacze, kły) najczęściej eliminujesz, bo nie spełniają kryterium budowy anatomicznej, które uzasadnia lakowanie bruzd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lak szczelinowy (uszczelniacz bruzd) to materiał nakładany na bruzdy i dołki zębów, aby je zamknąć i ułatwić utrzymanie higieny. Zmniejsza retencję płytki i ryzyko próchnicy w trudno dostępnych zagłębieniach, szczególnie na powierzchniach żujących zębów bocznych.
Najczęściej kwalifikują się zęby boczne z wyraźnymi bruzdami: przedtrzonowce i trzonowce. Decyduje obecność bruzd/dołków sprzyjających zaleganiu płytki oraz ocena ryzyka próchnicy. Zęby przednie zwykle nie są typowym celem lakowania bruzd.
Siekacze mają brzeg sieczny i inną morfologię niż zęby boczne. Zwykle nie posiadają typowej powierzchni żującej z głębokimi bruzdami, które wymagałyby uszczelnienia. Profilaktyka w tej okolicy opiera się częściej na higienie, fluorkach i kontroli płytki.
Najkorzystniej wykonać je wtedy, gdy ząb jest wyrżnięty i można dobrze utrzymać suchość pola zabiegowego, a bruzdy są podatne na próchnicę (np. głębokie, retencyjne). Termin zależy też od ryzyka próchnicy i współpracy pacjenta, a nie tylko od wieku.
Częsty błąd to wybieranie dowolnego zęba stałego bez analizy jego anatomii (czy ma bruzdy na powierzchni żującej). Inny błąd to mylenie lakowania z fluoryzacją i wskazywanie siekaczy lub kłów. Warto zawsze sprawdzić, czy jest powierzchnia żująca z bruzdami.
W praktyce można rozważać uszczelnianie bruzd także w uzębieniu mlecznym, jeśli są ku temu wskazania (bruzdy retencyjne, wysokie ryzyko próchnicy). Kluczowe jest jednak to, że lak szczelinowy dotyczy głównie bruzd na powierzchniach żujących, więc nie każdy ząb mleczny będzie odpowiednim celem.
Przeciwwskazaniem może być brak możliwości izolacji i osuszenia pola (ryzyko nieszczelności), brak bruzd retencyjnych lub sytuacja, gdy bruzdy są już objęte rozległą próchnicą wymagającą leczenia. Ostateczna decyzja zależy od badania klinicznego i oceny ryzyka.
Najprościej po funkcji i kształcie: siekacz ma brzeg sieczny do odcinania, a przedtrzonowiec ma powierzchnię żującą z guzkami i bruzdami. Skoro pytanie dotyczy laku szczelinowego, szukasz zęba z bruzdami na powierzchni żującej, czyli typowo zęba bocznego.
Drugi przedtrzonowiec górny jest zębem bocznym z powierzchnią żującą, na której występują bruzdy i dołki. To właśnie te zagłębienia są celem profilaktyki z użyciem laku szczelinowego. W zębach przednich (siekaczach) i w kłach taka wskazówka anatomiczna zwykle nie występuje.
Ucz się skojarzeń: "lak szczelinowy" = "bruzdy" = "zęby boczne". Przećwicz rozpoznawanie grup zębów i ich powierzchni (żująca vs brzeg sieczny). Pomaga też powtarzanie wskazań, przeciwwskazań i celu zabiegu, aby nie mylić lakowania z fluoryzacją.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Lak szczelinowy stosuje się głównie na powierzchniach żujących zębów bocznych, które mają bruzdy i dołki sprzyjające retencji płytki i próchnicy."

Materiały:

  • Podręcznik z profilaktyki stomatologicznej (działy: lak szczelinowy, profilaktyka próchnicy bruzd)
  • Atlas anatomii zębów (przekroje i powierzchnie żujące zębów bocznych)
  • Materiały dydaktyczne do kształcenia higienistek stomatologicznych: profilaktyka i promocja zdrowia jamy ustnej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego