Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2014



PYTANIE NR 8.
W maju 2014 r. nominalny czas pracy to 168 godzin i tyle pracownik przepracował oraz pełnił kilka dyżurów zakładowych - w sumie 12 godzin, w czasie których nie wykonywał żadnej pracy. Za dyżur nie udzielono mu czasu wolnego. Pracownik otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze, stałe w wysokości 1 680 zł. Określ wartość wynagrodzenia brutto naliczoną w liście płac za maj 2014 r.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dyżur zakładowy bez wykonywania pracy nie wlicza się do czasu pracy, ale gdy nie udzielono czasu wolnego, należy wypłacić wynagrodzenie według stawki osobistego zaszeregowania.
Stawka godzinowa: 1680 zł ÷ 168 h = 10 zł/h. Wynagrodzenie za dyżur: 10 zł/h × 12 h = 120 zł. Razem: 1680 + 120 = 1800 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu pracownik ma stałe wynagrodzenie zasadnicze 1680 zł i w maju przepracował pełny nominalny czas pracy 168 godzin. Dodatkowo pełnił dyżur zakładowy 12 godzin, podczas którego nie wykonywał pracy, a za dyżur nie udzielono czasu wolnego.

Zgodnie z zasadą z Kodeksu pracy (art. 151⁵ § 3), gdy dyżur pełniony poza domem nie może zostać zrekompensowany czasem wolnym, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania (czyli z jego stawki wynikającej z wynagrodzenia zasadniczego). To oznacza, że za godziny dyżuru należy zapłacić jak za "godziny z jego stawki", mimo że sam dyżur (bez pracy) nie zwiększa liczby przepracowanych godzin.

Kroki obliczeń:

  • Ustalenie stawki godzinowej z pensji miesięcznej: 1680 zł ÷ 168 h = 10 zł/h.
  • Wyliczenie wynagrodzenia za dyżur: 10 zł/h × 12 h = 120 zł.
  • Suma wynagrodzenia brutto do listy płac: 1680 zł + 120 zł = 1800 zł.

Dlaczego pozostałe kwoty są błędne? Wariant 1680 zł pomija konieczność zapłaty za dyżur. Warianty 1740 zł i 1860 zł wynikają zwykle z błędnego zastosowania innej podstawy (np. pomylenia liczby godzin, doliczenia nieprawidłowego procentu lub potraktowania dyżuru jak nadgodzin). Kluczowe jest odróżnienie: dyżur bez pracy nie jest czasem pracy, ale przy braku czasu wolnego wymaga odrębnej rekompensaty pieniężnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest dyżur zakładowy w prawie pracy?
Dyżur zakładowy to pozostawanie przez pracownika w gotowości do pracy poza rozkładowymi godzinami, w miejscu wskazanym przez pracodawcę (poza domem). Jeśli podczas dyżuru nie wykonywano pracy, nie jest to czas pracy, ale co do zasady trzeba go zrekompensować czasem wolnym albo wynagrodzeniem.
Dlaczego dyżur bez pracy nie wlicza się do czasu pracy?
Podczas dyżuru pracownik jest w gotowości, ale nie świadczy faktycznie pracy. Z tego powodu takich godzin nie dopisuje się do przepracowanego czasu pracy. Jednocześnie prawo pracy przewiduje rekompensatę za ograniczenie dyspozycyjności, zwykle najpierw czasem wolnym, a gdy to niemożliwe – pieniężnie.
Kiedy za dyżur wypłaca się pieniądze zamiast czasu wolnego?
Najpierw bada się możliwość udzielenia czasu wolnego za dyżur (zwykle godzina za godzinę). Gdy z przyczyn organizacyjnych nie można go udzielić, wtedy dyżur zakładowy powinien być zrekompensowany wypłatą. W praktyce kadrowo-płacowej oznacza to dodatkową pozycję na liście płac.
Jak obliczyć stawkę godzinową z pensji miesięcznej w liście płac?
Stawkę godzinową wyznacza się, dzieląc stałe wynagrodzenie miesięczne przez nominalny czas pracy w danym miesiącu (liczbę godzin wynikającą z kalendarza). To standardowy krok w zadaniach kadrowo-płacowych, gdy trzeba policzyć składnik "za godziny" (np. dyżur) od pensji miesięcznej.
Jak policzyć wynagrodzenie za 12 godzin dyżuru w tym zadaniu?
Najpierw liczysz stawkę godzinową z wynagrodzenia zasadniczego: 1680 zł ÷ 168 h = 10 zł/h. Potem mnożysz przez liczbę godzin dyżuru: 10 zł/h × 12 h = 120 zł. Na koniec dodajesz do pensji zasadniczej: 1680 zł + 120 zł = 1800 zł brutto.
Czy dyżur domowy też trzeba zawsze rekompensować wynagrodzeniem?
Nie zawsze. W kontekście nauki do egzaminu ważne jest odróżnienie dyżuru zakładowego od dyżuru domowego. Dyżur domowy co do zasady nie daje prawa do dodatkowej wypłaty za samą gotowość. Natomiast jeśli w czasie dyżuru domowego pracownik faktycznie wykonywał pracę, rozlicza się już tę pracę (np. jak godziny pracy).
Co oznacza zasada 60% przy wynagrodzeniu za dyżur?
W przepisach pojawia się reguła 60% jako rozwiązanie "zastępcze" wtedy, gdy nie da się ustalić składnika wynagrodzenia z osobistego zaszeregowania (np. brak wyodrębnionej stawki). Częsty błąd to liczenie 60% od całej pensji lub stosowanie tej reguły mimo posiadania stałego wynagrodzenia zasadniczego.
Jakie błędy najczęściej robi się w zadaniach o dyżurze zakładowym?
Najczęstsze pomyłki to: mylenie dyżuru zakładowego z domowym, doliczanie dyżuru do czasu pracy mimo braku wykonywania pracy, pomijanie podziału wynagrodzenia miesięcznego przez nominalny czas pracy oraz nieprawidłowe użycie reguły 60%. Warto zawsze sprawdzić, czy udzielono czasu wolnego.
Gdzie na liście płac ujmuje się wynagrodzenie za dyżur zakładowy?
W praktyce kadrowo-płacowej ujmuje się je jako odrębny składnik wynagrodzenia (osobna pozycja obok wynagrodzenia zasadniczego). Dzięki temu widać podstawę naliczenia i liczbę godzin dyżuru. Ułatwia to kontrolę, rozliczenia i ewentualne wyjaśnienia, dlaczego kwota brutto jest wyższa od pensji zasadniczej.
Dlaczego w zadaniu używa się nominalnego czasu pracy miesiąca?
Nominalny czas pracy pozwala prawidłowo przeliczyć stałą pensję miesięczną na stawkę godzinową dla danego miesiąca. Ponieważ liczba godzin pracy zależy od kalendarza, ta sama pensja może dać inną stawkę godzinową w różnych miesiącach. W zadaniach egzaminacyjnych to klucz do wyliczeń za dyżury i inne składniki "godzinowe".
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Wynagrodzenie za dyżur: 10 zł/h × 12 h = 120 zł. Razem: 1680 + 120 = 1800 zł."

Źródła:

  • Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r., art. 151⁵ § 3, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29.05.1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy (tytuł i data aktu; w zadaniu wykorzystano metodę wyznaczania stawki godzinowej z płacy miesięcznej)

Materiały:

  • Kodeks pracy – przepisy dotyczące dyżuru pracowniczego (art. 151⁵)
  • Materiały dydaktyczne z kadr i płac: rozliczanie dyżurów, nadgodzin i nieobecności
  • Przykładowe zadania egzaminacyjne z list płac (stawki godzinowe z płacy miesięcznej)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego