Wycena produkcji niezakończonej (wyrobów w toku) na koniec okresu polega na ustaleniu, jaka część kosztów wytworzenia dotyczy jednostek jeszcze nieukończonych. Ponieważ wyroby w toku są wykonane tylko częściowo, stosuje się metodę jednostek ekwiwalentnych, która przelicza je na "pełne" jednostki produkcji.
Krok 1: jednostki ekwiwalentne
Wyroby gotowe traktujemy jako 100% zaawansowania: 80 sztuk = 80 jednostek ekwiwalentnych.
Wyroby w toku: 40 sztuk o stopniu przetworzenia 50% = 40 × 0,5 = 20 jednostek ekwiwalentnych.
Razem: 80 + 20 = 100 jednostek ekwiwalentnych.
Krok 2: koszty łączne do rozliczenia
Z danych wynika, że na kosztach działalności podstawowej widoczne jest saldo 6 000 zł, a dodatkowo przeksięgowano koszty wydziałowe 4 000 zł. To daje łącznie 10 000 zł kosztów produkcji do rozliczenia w okresie.
Krok 3: koszt jednostkowy
Koszt 1 jednostki ekwiwalentnej: 10 000 zł / 100 = 100 zł.
Krok 4: wycena produkcji niezakończonej
Produkcja niezakończona to 20 jednostek ekwiwalentnych. Jej wartość: 20 × 100 zł = 2 000 zł.
Dlaczego pozostałe kwoty nie pasują? 8 400 zł i 10 000 zł wynikają zwykle z błędnego przyjęcia, że całość kosztów lub większa ich część pozostaje w toku (pominięcie jednostek ekwiwalentnych lub błędne "przypisanie" kosztów). 200 zł jest typowym skutkiem omyłki rachunkowej w mnożeniu 40×50% albo w podziale kosztów na jednostki.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw policz jednostki ekwiwalentne, dopiero potem koszt jednostkowy. Jeśli wyjdzie Ci koszt jednostkowy, łatwo sprawdzisz sensowność wyniku (tu: 100 zł/szt. ekwiwalentnej).