KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 21.
W murowanej spoinowanej ścianie budynku wykonano cztery otwory okienne o projektowanej szerokości w świetle równej 900 mm. Podczas odbioru robót murarskich dokonano pomiarów szerokości tych otworów i otrzymano następujące wyniki:
otwór nr I - 894 mm, otwór nr II - 898 mm, otwór nr III - 902 mm, otwór nr IV - 906 mm.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ, dla którego otworu nie została zachowana dopuszczalna odchyłka wymiaru.
Ilustracja przedstawia fragment tabeli dotyczącej dopuszczalnych odchyłek wymiarowych dla murów, z podziałem na mury
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odchyłkę wyznacza się jako różnicę między pomiarem a projektem (900 mm). Dla otworu I otrzymujemy 894−900 = −6 mm, a pozostałe otwory mają odchyłki bliższe wartości projektowej. Zgodnie z tabelą tolerancji tylko odchyłka −6 mm przekracza dopuszczalny zakres, więc nie spełnia wymagań odbioru.

Pełne wyjaśnienie:

Aby ocenić, czy zachowano dopuszczalną odchyłkę szerokości otworów okiennych, trzeba porównać wymiar projektowany z wymiarem zmierzonym i odnieść wynik do dopuszczalnych tolerancji z tabeli.

Krok 1. Oblicz odchyłki (pomiar minus projekt):

  • otwór I: 894 mm − 900 mm = −6 mm
  • otwór II: 898 mm − 900 mm = −2 mm
  • otwór III: 902 mm − 900 mm = +2 mm
  • otwór IV: 906 mm − 900 mm = +6 mm

Krok 2. Porównaj z tolerancją przewidzianą w tabeli dla ściany murowanej spoinowanej oraz dla wymiaru w świetle otworu. Tabela określa, jaki zakres odchyłek (na minus i/lub na plus) jest akceptowalny przy odbiorze.

Zgodnie z danymi tabelarycznymi, odchyłki dla otworów II i III mieszczą się w dopuszczalnym zakresie, a otwór IV również nie przekracza granicy dopuszczalności wskazanej w tabeli. Natomiast odchyłka −6 mm dla otworu I jest poza dopuszczalnym zakresem, więc wymiar nie został zachowany.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Odpowiedź wskazująca "otwór nr II" jest błędna, bo odchyłka wynosi tylko −2 mm, czyli jest bliższa projektowi i mieści się w tolerancji z tabeli.
  • Odpowiedź wskazująca "otwór nr III" jest błędna, bo odchyłka +2 mm jest niewielka i akceptowalna według tabeli.
  • Odpowiedź wskazująca "otwór nr IV" jest błędna, bo mimo że +6 mm jest odchyłką większą, to kryterium oceny wynika z tabeli (nie z samej intuicji), a w tym zestawie danych to nie ta wartość została uznana za niedopuszczalną.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz odchyłki od projektu i dopiero potem porównuj z tabelą. Nie zakładaj, że "największy pomiar" albo "największa różnica" musi automatycznie oznaczać błąd — decyduje limit dopuszczalny z dokumentu odniesienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"W świetle" to wymiar mierzony pomiędzy wewnętrznymi krawędziami ościeża (czyli czysty prześwit otworu), a nie wymiar zewnętrzny ściany ani moduł projektu. W zadaniach odbiorowych to właśnie ten wymiar porównuje się z projektem i tolerancją.
Odchyłkę licz jako pomiar minus wymiar projektowany. Wynik ujemny oznacza otwór za wąski, dodatni – za szeroki. Dopiero tę odchyłkę porównujesz z dopuszczalnym zakresem z tabeli tolerancji.
Tolerancje decydują o tym, czy stolarka okienna da się osadzić prawidłowo: z zachowaniem luzu montażowego, izolacji i szczelności. Zbyt wąski lub zbyt szeroki otwór może wymusić naprawy ościeży, a nawet prowadzić do nieszczelności i mostków termicznych.
Najczęstsze są: pomijanie znaku "+"/"−", liczenie różnicy w złej kolejności (projekt minus pomiar), zaokrąglanie wartości "bo to tylko 1–2 mm", oraz porównywanie samych pomiarów między sobą zamiast do wartości projektowanej.
Nie zawsze. W niektórych wymaganiach dopuszczalny zakres na "plus" i na "minus" może być różny (np. ze względu na technologię montażu). Dlatego w zadaniu trzeba odwołać się do tabeli tolerancji, a nie kierować się samą intuicją.
Gdy odchyłka od projektu przekracza dopuszczalną tolerancję z dokumentu odbiorowego. Wtedy zwykle wykonuje się korektę ościeża (np. podkucie, wyrównanie zaprawą, reprofilację), aby zapewnić możliwość montażu okna i zgodność z projektem.
Mierz w kilku miejscach (u dołu, w środku i u góry) i kontroluj pionowość ościeży. W praktyce zapisuje się wartości skrajne oraz ocenia, czy nie ma przewężeń. Do odbioru liczy się wymiar w świetle zgodnie z zasadami z dokumentacji technicznej.
Najczęściej w dokumentacji kontraktowej i odbiorowej, np. w specyfikacjach technicznych wykonania i odbioru robót albo w wymaganiach normowych przywołanych w projekcie. Na egzaminie bywa podana jako tabela w załączniku/ilustracji do zadania.
W praktyce na budowie zawody się przenikają: kontrola wymiarów, praca z dokumentacją i odbiory są wspólne dla wielu robót. Umiejętność liczenia odchyłek i czytania tolerancji pomaga w koordynacji prac (np. przygotowaniu elementów pod montaż, kontroli zgodności wykonania).
Ćwicz schemat: projekt → pomiar → odchyłka → porównanie z tabelą → wniosek. Zrób kilka zadań z różnymi wartościami i pilnuj jednostek (mm). Na końcu sprawdzaj, czy wybrana odpowiedź dotyczy właściwego elementu (np. właściwego otworu).
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Odchyłkę wyznacza się jako różnicę między pomiarem a projektem (900 mm)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii robót murowych (tolerancje i odbiory)
  • Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych stosowane w praktyce na budowie
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczaniem odchyłek i tolerancji wymiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego