KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 33.
W oparciu o informacje zawarte w ramce wskaż, które z podanych gruntów spełniają warunki do lokalizacji składowiska odpadów niebezpiecznych.
Ilustracja przedstawia tabelę z minimalnymi wymaganiami dotyczącymi miąższości i wartości współczynnika filtracji dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Miąższość 6 m, współczynnik filtracji k = 1,0 x 10-9 m/s", ponieważ spełnia jednocześnie oba kryteria wskazane w ramce: wymaganie dotyczące minimalnej miąższości oraz ograniczenie maksymalnej przepuszczalności (k).
Pozostałe warianty naruszają co najmniej jeden z tych warunków.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy porównać parametry czterech wariantów gruntu z wymaganiami podanymi w "ramce". Kluczowe jest to, że dla lokalizacji składowiska odpadów niebezpiecznych ocenia się łącznie dwa warunki: (1) czy warstwa gruntu o funkcji izolacyjnej ma wystarczającą miąższość oraz (2) czy grunt ma wystarczająco małą przepuszczalność, wyrażoną współczynnikiem filtracji k.

Odpowiedź "Miąższość 6 m, współczynnik filtracji k = 1,0 x 10-9 m/s" jest poprawna, bo w zestawieniu z kryteriami z ramki jako jedyna spełnia jednocześnie wymaganie grubości warstwy oraz limit dla k (czyli wymaganą "szczelność" ośrodka). W praktyce oznacza to mniejsze ryzyko migracji zanieczyszczeń w dół profilu i lepszą ochronę wód podziemnych.

  • "Miąższość 4 m, współczynnik filtracji k = 2,0 x 10-9 m/s" odpada, bo co najmniej jeden parametr jest poza kryterium z ramki (zwykle problemem jest zbyt mała miąższość i/lub zbyt duże k).
  • "Miąższość 5 m, współczynnik filtracji k = 3,0 x 10-9 m/s" nie spełnia warunków, bo mimo wystarczającej miąższości w jednym z kryteriów, wartość k jest mniej korzystna (większa przepuszczalność oznacza łatwiejszy przepływ wody i potencjalny transport zanieczyszczeń).
  • "Miąższość 3 m, współczynnik filtracji k = 1,0 x 10-9 m/s" ma odpowiednią wartość k względem limitu z ramki, ale miąższość jest zbyt mała, więc bariera naturalna jest niewystarczająca.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj oba parametry. Nie wybieraj wariantu "prawie dobrego". Dodatkowo pamiętaj o interpretacji k: im mniejsze k, tym grunt mniej przepuszczalny, czyli lepszy jako bariera dla migracji zanieczyszczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Współczynnik filtracji k opisuje, jak łatwo woda może przepływać przez grunt. Im mniejsze k, tym grunt jest mniej przepuszczalny i lepiej ogranicza migrację potencjalnych zanieczyszczeń w głąb profilu. Dlatego w lokalizacji składowisk zwykle preferuje się grunty o niskim k.
Porównaj współczynnik przed potęgą dziesięciu: oba zapisy mają to samo 10-9, więc decyduje liczba 1,0 vs 3,0. Wartość 3,0×10-9 jest trzykrotnie większa, czyli oznacza większą przepuszczalność gruntu (mniej korzystną dla izolacji).
Bo kryteria z ramki opisują dwa różne aspekty ochrony środowiska: miąższość mówi o "grubości" naturalnej bariery, a k o jej "szczelności". Nawet bardzo szczelny grunt może być niewystarczający, jeśli warstwa jest zbyt cienka, i odwrotnie.
Najczęściej uczniowie: (1) sprawdzają tylko jeden parametr (np. samą miąższość), (2) mylą interpretację k i wybierają większą wartość, (3) bagatelizują notację wykładniczą i uznają różnice za nieistotne. Pomaga prosta zasada: oba warunki muszą być "na zielono".
Miąższość to grubość danej warstwy geologicznej (np. iłów). Przy składowisku działa jak naturalna bariera oddzielająca obiekt od wód podziemnych. Zbyt mała miąższość oznacza krótszą drogę potencjalnej migracji zanieczyszczeń i mniejszą zdolność do ich retencji.
Nie. Większa miąższość może zmniejszać ryzyko, ale jeśli grunt jest zbyt przepuszczalny (za duże k względem kryterium), woda nadal może łatwo przemieszczać się w dół. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle wymagane jest spełnienie obu progów z ramki, bez "kompensacji".
Trzymaj się reguły: mniejsze k = mniejsza przepuszczalność i zwykle lepsza izolacyjność. "Gorsze" jest k większe, bo sprzyja przepływowi wody i transportowi substancji. Na egzaminie porównuj k z limitem z ramki, a nie "na oko".
Odpady niebezpieczne wiążą się z większym ryzykiem zanieczyszczenia wód i gleb, więc w praktyce przykłada się większą wagę do parametrów bariery naturalnej i jej szczelności. W zadaniu oznacza to, że kryteria w ramce są bardziej restrykcyjne i trzeba je spełnić jednoznacznie.
1) Odczytaj z ramki próg dla miąższości i próg dla k.
2) Dla każdej odpowiedzi sprawdź miąższość względem progu.
3) Sprawdź k względem limitu.
4) Zaznacz tylko tę opcję, która spełnia oba warunki. To minimalizuje ryzyko błędu przez pośpiech.
Nie, to zwykle tylko część oceny. W praktyce analizuje się też m.in. budowę geologiczną, warunki hydrogeologiczne, głębokość zwierciadła wód, spadki terenu, ryzyko powodziowe i wyniki badań laboratoryjnych. Na egzaminie często upraszcza się problem do kluczowych parametrów podanych w ramce.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrogeologii oraz geologii inżynierskiej (rozdziały o filtracji i przepuszczalności)
  • Materiały dydaktyczne z gospodarki odpadami dotyczące barier naturalnych i sztucznych
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych: interpretacja współczynnika filtracji i kryteriów lokalizacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego