W zadaniach z osnowy realizacyjnej często nie liczy się wartości kąta, tylko rozpoznaje sposób wykonania obserwacji na podstawie dziennika pomiarowego. Kluczowe są dwie rzeczy: metoda (kątowa lub kierunkowa) oraz liczba serii.
Metoda kątowa polega na tym, że w dzienniku zapisuje się bezpośrednio kąt (różnicę między dwoma kierunkami) wyznaczony przez celową na punkt "lewy" i "prawy" (lub na punkt wstecz i w przód). Charakterystyczne jest, że zapis jest zorganizowany wokół kolejnych kątów, a nie listy wielu kierunków z jednego stanowiska.
Metoda kierunkowa ma inny "układ logiczny" zapisu: obserwator mierzy i notuje kierunki (odczyty na kole) do kilku punktów, a dopiero potem z różnic tych kierunków oblicza kąty. W dzienniku widać więc zestawy kierunków do wielu punktów, a nie pojedyncze, bezpośrednio zapisane kąty.
Liczba serii to liczba pełnych powtórzeń kompletnego programu obserwacji (np. cały zestaw kątów/kierunków wykonany od początku do końca). Nie należy mylić serii z:
- położeniami lunety (I i II) – które są elementem jednej serii, bo służą redukcji błędów instrumentalnych,
- pojedynczymi odczytami – które mogą występować wielokrotnie w ramach tej samej serii.
W poprawnej odpowiedzi wskazano: metoda kątowa w dwóch seriach. Oznacza to, że dziennik przedstawia obserwacje zapisane jako kąty oraz że cały zestaw tych obserwacji został wykonany dwukrotnie jako dwie serie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "Kątowa w jednej serii" – odpada, gdy w dzienniku widać dwa pełne powtórzenia programu obserwacji.
- "Kierunkowa w jednej serii" – odpada, jeśli w dzienniku nie ma typowego zestawu kierunków, tylko bezpośrednie kąty.
- "Kierunkowa w dwóch seriach" – odpada, gdy sposób zapisu wskazuje na metodę kątową, niezależnie od liczby powtórzeń.
Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi policz, ile razy powtórzono cały zestaw obserwacji, a dopiero potem oceniaj, czy zapis dotyczy kierunków, czy kątów.
