KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 13.
W pokładach węgla kamiennego lub w ich częściach zaliczonych do II stopnia zagrożenia tąpaniami w wyrobiskach korytarzowych stosuje się obudowę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W wyrobiskach korytarzowych w pokładach zaliczonych do II stopnia zagrożenia tąpaniami wymagana jest obudowa zdolna do pracy w warunkach obciążeń dynamicznych.
Obudowa stalowa podatna pozwala na kontrolowane odkształcenia i pochłanianie energii, ograniczając ryzyko gwałtownego zniszczenia. Obudowy murowe lub masywne betonowe są z reguły zbyt sztywne.

Pełne wyjaśnienie:

W rejonach zagrożonych tąpaniami kluczowe jest to, że obciążenia działające na obudowę mogą mieć charakter dynamiczny (nagły wzrost naprężeń, wstrząs górotworu), a nie wyłącznie statyczny. Dlatego w wyrobiskach korytarzowych w pokładach (lub ich częściach) zaliczonych do II stopnia zagrożenia tąpaniami stosuje się rozwiązania, które potrafią przyjąć energię i nie ulec nagłemu, kruchemu zniszczeniu.

Odpowiedź "stalową podatną" jest właściwa, ponieważ obudowa podatna jest zaprojektowana tak, aby:

  • umożliwiać kontrolowane odkształcenia elementów (pracę na ugięciu/przesuwie),
  • rozpraszać i pochłaniać energię oddziaływań dynamicznych,
  • zachować funkcję podtrzymania stropu i ociosów mimo chwilowych przeciążeń.

Pozostałe propozycje są niekorzystne w kontekście tąpań głównie z powodu zbyt dużej sztywności lub charakteru pracy materiału:

  • "z tubingów żelbetowych" – konstrukcja żelbetowa jest zwykle masywna i sztywna; przy obciążeniu dynamicznym może dojść do pęknięć i utraty nośności w sposób gwałtowny, a możliwość kontrolowanej "pracy" jest ograniczona.
  • "drewnianą wielobokową" – drewno bywa podatne, ale tego typu obudowa nie jest typowym rozwiązaniem dla wyrobisk korytarzowych w warunkach wyższego stopnia zagrożenia tąpaniami; jej parametry i powtarzalność pracy mogą być niewystarczające w porównaniu z obudową stalową podatną.
  • "murową z bloczków betonowych" – obudowa murowa jest z natury krucha i sztywna; pod działaniem wstrząsu łatwo o spękania, odspojenia i lokalne zawały, a brak mechanizmu kontrolowanego odkształcenia zwiększa ryzyko uszkodzenia.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o tąpania szukaj rozwiązań, które są opisywane jako podatne, energochłonne lub przeznaczone do pracy przy obciążeniach dynamicznych. Intuicja "beton jest zawsze bezpieczniejszy" często prowadzi do błędnej odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To obudowa wyrobiska wykonana ze stali, zaprojektowana tak, aby mogła kontrolowanie się odkształcać pod wpływem nacisku górotworu. Dzięki podatności może częściowo pochłaniać energię i ograniczać ryzyko nagłego zniszczenia, co jest istotne przy obciążeniach dynamicznych.
Tąpania powodują krótkotrwałe, dynamiczne przeciążenia. Obudowa podatna potrafi "pracować", czyli ugiąć się lub przesunąć w sposób kontrolowany, rozpraszając energię. Konstrukcje bardzo sztywne częściej ulegają pęknięciom i gwałtownym uszkodzeniom, co pogarsza bezpieczeństwo.
To klasyfikacja zagrożenia wystąpienia zjawisk dynamicznych górotworu, stosowana w kopalniach. W praktyce sygnalizuje konieczność stosowania określonych środków profilaktyki i doboru rozwiązań technicznych (m.in. obudowy) adekwatnych do podwyższonego ryzyka wstrząsów.
Najważniejsze są: podatność (zdolność do kontrolowanych odkształceń), możliwość utrzymania przekroju wyrobiska po przeciążeniu, stabilne podparcie stropu i ociosów oraz przewidywalna praca elementów. Istotna jest też poprawność zabudowy i utrzymanie odrzwi/łuków.
Zwykle nie jest preferowana przy obciążeniach dynamicznych, bo jest sztywna i krucha. Wstrząs może powodować spękania, odspojenia i miejscową utratę nośności. W pytaniach egzaminacyjnych o tąpania częściej poprawne są rozwiązania podatne lub energochłonne.
Żelbet zapewnia wysoką nośność, ale w warunkach dynamicznych może pracować niekorzystnie: pękać, kruszyć się i tracić nośność w sposób mniej kontrolowany niż konstrukcje podatne. Dodatkowo jest to rozwiązanie specyficzne konstrukcyjnie i nie jest standardowym wyborem dla typowych wyrobisk korytarzowych w tąpaniach.
W odpowiedziach szukaj słów: podatna, odkształcalna, energochłonna, "stalowa łukowa/odrzwiowa" (w ujęciu podatności). Obudowy murowe i masywne betonowe zwykle kojarzą się z większą sztywnością, czyli mniejszą zdolnością do przyjmowania obciążeń dynamicznych.
Najczęstszy błąd to wybór "najsolidniej brzmiącej" opcji (beton/żelbet), bez uwzględnienia, że tąpania to obciążenia dynamiczne. Drugi błąd to utożsamianie podatności ze słabością konstrukcji, zamiast z celową zdolnością do kontrolowanej pracy i pochłaniania energii.
Obudowę drewnianą stosuje się tam, gdzie jest to uzasadnione warunkami geologicznymi, technologią robót i wymaganiami bezpieczeństwa, często w pracach pomocniczych lub miejscach o krótszym okresie użytkowania. W rejonach silnych oddziaływań dynamicznych częściej wymaga się rozwiązań o przewidywalnej, kontrolowanej pracy.
Ucz się poprzez porównywanie: rodzaj obudowy → warunki stosowania (statyczne/dynamiczne), zalety i ograniczenia. Zrób listę skojarzeń: tąpania = obciążenia dynamiczne = potrzeba podatności/energochłonności. Ćwicz rozpoznawanie nazw obudów i ich funkcji w korytarzach.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Obudowy murowe lub masywne betonowe są z reguły zbyt sztywne."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geomechaniki górniczej dotyczące zjawisk dynamicznych (tąpania)
  • Skrypty i podręczniki z zakresu obudowy wyrobisk korytarzowych (obudowy stalowe łukowe, odrzwiowe, podatne)
  • Instrukcje zakładowe i procedury doboru obudowy dla rejonów zagrożonych tąpaniami (do nauki pod egzamin)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego