KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 13.
W pokładach węgla kamiennego lub w ich częściach zaliczonych do II stopnia zagrożenia tąpaniami w wyrobiskach korytarzowych stosuje się obudowę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obudowa stalowa podatna jest kojarzona z warunkami oddziaływań dynamicznych górotworu, typowych dla zagrożenia tąpaniami. Podatność pozwala obudowie przejmować odkształcenia i energię wstrząsu bez nagłego, kruchego zniszczenia. Rozwiązania sztywne (murowe, masywne żelbetowe) są mniej korzystne przy udarach.

Pełne wyjaśnienie:

W wyrobiskach korytarzowych w rejonach zagrożonych tąpaniami kluczowe jest to, że obciążenia od górotworu mogą mieć charakter dynamiczny (udarowy), a nie tylko statyczny. Dlatego w praktyce preferuje się rozwiązania, które potrafią pracować odkształceniowo, czyli przyjmować przemieszczenia i chwilowe skoki obciążeń bez natychmiastowej utraty nośności.

Odpowiedź "stalową podatną" pasuje do tej logiki: obudowa podatna (np. o konstrukcji umożliwiającej kontrolowane ugięcie/poślizg elementów) może przejąć część energii i ograniczyć ryzyko gwałtownego zniszczenia obudowy w chwili wstrząsu. Stal dodatkowo zapewnia powtarzalne parametry oraz możliwość stosowania typowych rozwiązań podporowych w chodnikach i przekopach.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w kontekście obciążeń dynamicznych:

  • "z tubingów żelbetowych" – tubingi są kojarzone z obudową segmentową, często o charakterze bardziej sztywnym. W pytaniu chodzi o typowe wyrobiska korytarzowe w pokładach węgla, gdzie zasadnicze znaczenie ma podatność przy wstrząsach, a nie sama "masywność" konstrukcji.
  • "drewnianą wielobokową" – obudowy drewniane mogą wykazywać pewną podatność, ale w warunkach tąpań oczekuje się rozwiązań o większej przewidywalności pracy i trwałości. Sama forma wielobokowa nie przesądza o właściwym zachowaniu przy udarze.
  • "murową z bloczków betonowych" – obudowa murowa jest typowo sztywna i gorzej znosi szybkie zmiany obciążenia; przy udarze łatwiej o spękania i nagłe uszkodzenia, co jest niepożądane w rejonach zagrożonych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się zagrożenie tąpaniami, warto w pierwszej kolejności myśleć o rozwiązaniach podatnych, czyli takich, które nie "walczą" z górotworem wyłącznie sztywnością, lecz potrafią kontrolowanie odkształcić się i zachować nośność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obudowa podatna to taka, która może kontrolowanie się odkształcać pod naciskiem górotworu. Dzięki temu nie przenosi całego obciążenia "na sztywno", tylko częściowo je rozprasza i lepiej znosi przemieszczenia skał. W praktyce pomaga to ograniczać nagłe uszkodzenia w trudnych warunkach.
Tąpania wiążą się z obciążeniami dynamicznymi (udarowymi). Obudowa podatna może przyjąć przemieszczenia i część energii wstrząsu bez gwałtownego zniszczenia. Rozwiązania zbyt sztywne częściej pękają lub ulegają nagłym uszkodzeniom, co pogarsza bezpieczeństwo w wyrobisku.
To klasyfikacja zagrożenia wskazująca podwyższone ryzyko wstrząsów i zjawisk dynamicznych w górotworze. W praktyce oznacza konieczność stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i organizacyjnych, m.in. właściwego doboru obudowy i kontroli jej stanu w rejonie robót.
Obudowa stalowa podatna jest projektowana tak, by umożliwić odkształcenie (np. węzły i połączenia pozwalające na "pracę" obudowy). Obudowa sztywna dąży do utrzymania geometrii bez istotnych przemieszczeń, co bywa niekorzystne przy udarach i nagłych zmianach obciążenia.
Zwykle obudowy murowe są bardziej sztywne i wrażliwe na obciążenia dynamiczne (łatwiej o spękania i lokalne zniszczenia). W rejonach, gdzie mogą wystąpić udary górotworu, częściej preferuje się rozwiązania o większej zdolności do odkształceń i zachowania nośności mimo przemieszczeń.
"Tubingi żelbetowe" kojarzą się z obudową segmentową i zastosowaniami, w których liczy się szczelność i geometryczna stabilność. Pytanie dotyczy wyrobisk korytarzowych w pokładach węgla z zagrożeniem tąpaniami, gdzie kluczowa jest zdolność obudowy do pracy przy obciążeniach dynamicznych.
Częsty błąd to wybór "najmocniejszej" lub "najcięższej" konstrukcji (np. murowej czy masywnego żelbetu) z intuicji, bez uwzględnienia, że tąpania to obciążenia udarowe. Drugi błąd to mylenie pojęć: podatność obudowy nie oznacza jej słabości, tylko sposób pracy.
Ocena dotyczy m.in. widocznych odkształceń, "zamknięcia" obudowy, zmian w połączeniach oraz zachowania światła wyrobiska. Ważne jest, czy obudowa utrzymuje nośność mimo przemieszczeń górotworu, a nie tylko to, czy wygląda na nienaruszoną w sensie braku rys/pęknięć.
Największe znaczenie ma wtedy, gdy spodziewane są przemieszczenia górotworu i obciążenia zmienne w czasie, w tym wstrząsy. W takich warunkach obudowa powinna mieć rezerwę odkształceniową, aby nie utracić nośności przy chwilowych skokach sił działających na wyrobisko.
Ucz się przez skojarzenie "tąpania → dynamika → podatność". Powtórz podstawowe typy obudów oraz ich zachowanie: co jest sztywne, co podatne, co jest typowe dla chodników. Pomaga też rozwiązywanie zadań z krótkimi opisami warunków i doborem rozwiązania technicznego.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Obudowa stalowa podatna jest kojarzona z warunkami oddziaływań dynamicznych górotworu, typowych dla zagrożenia tąpaniami."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geomechaniki górniczej (tąpania, wstrząsy, obciążenia dynamiczne)
  • Skrypty i podręczniki dotyczące obudów wyrobisk korytarzowych w górnictwie podziemnym
  • Instrukcje zakładowe i procedury BHP dotyczące robót w rejonach zagrożonych tąpaniami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego