KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 22.
W profilaktyce odleżyn u unieruchomionej w łóżku podopiecznej ze wskaźnikiem BMI wynoszącym 18, opiekun medyczny powinien kontrolować przyjmowanie produktów z diety
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niska masa ciała (BMI 18) zwiększa ryzyko niedożywienia, a to sprzyja uszkodzeniom skóry i powstawaniu odleżyn.
Dlatego w profilaktyce ważne jest monitorowanie diety bogatobiałkowej (wsparcie regeneracji tkanek) oraz odciążanie punktów ucisku, np. przez materac zmiennociśnieniowy.

Pełne wyjaśnienie:

Profilaktyka odleżyn u osoby unieruchomionej opiera się na dwóch filarach: zmniejszaniu ucisku oraz poprawie tolerancji tkanek na ucisk. Tolerancja tkanek zależy m.in. od stanu odżywienia, nawodnienia i kondycji skóry.

Wskaźnik BMI = 18 sugeruje niską masę ciała lub przynajmniej ryzyko niedostatecznego odżywienia. W takiej sytuacji szczególnie istotne jest dopilnowanie odpowiedniej podaży białka, ponieważ białko jest potrzebne do utrzymania i odbudowy tkanek, a jego niedobór może pogarszać stan skóry i spowalniać naprawę mikrouszkodzeń powstających od ucisku. Z tego powodu wybór odpowiedzi zawierającej dietę bogatobiałkową jest logiczny klinicznie.

Drugim elementem jest zastosowanie materaca zmiennociśnieniowego, który cyklicznie zmienia punkty podparcia i pomaga ograniczać długotrwały ucisk na te same okolice ciała. To działanie jest typowe w opiece nad pacjentem leżącym i uzupełnia standardowe czynności, takie jak zmiany ułożenia, obserwacja skóry i utrzymanie jej w dobrym stanie.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, ponieważ:

  • Dieta bogatoresztkowa nie jest kluczowym kierunkiem w zapobieganiu odleżynom u osoby z niską masą ciała; koncentruje się bardziej na pracy jelit niż na wsparciu tkanek. Same środki natłuszczające nie zastąpią odciążania i wsparcia żywieniowego.
  • Dieta ubogobiałkowa stoi w sprzeczności z celem poprawy stanu odżywienia i wsparcia skóry. Nawilżanie skóry może być elementem pielęgnacji, ale nie kompensuje niedoborów białka.
  • Dieta ubogoenergetyczna może pogłębiać deficyt kaloryczny u osoby o niskim BMI. Nawet jeśli materac zmiennociśnieniowy jest korzystny, ograniczanie energii nie jest typowym celem profilaktyki odleżyn u osoby szczupłej.

Na egzaminie warto pamiętać, że w odleżynach "sprzęt przeciwuciskowy + żywienie" często idą w parze: odciążanie redukuje uszkodzenia mechaniczne, a białko i energia wspierają kondycję skóry i regenerację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Odleżyna to miejscowe uszkodzenie skóry i tkanek podskórnych spowodowane długotrwałym uciskiem, często z udziałem tarcia i sił ścinających.

U osoby leżącej ucisk działa na te same okolice (np. kość krzyżowa, pięty), co pogarsza ukrwienie i prowadzi do uszkodzeń.

BMI 18 sugeruje niską masę ciała lub ryzyko niedożywienia, a to może obniżać "odporność" skóry na ucisk.

Mniej tkanki podskórnej i gorszy stan odżywienia sprzyjają uszkodzeniom oraz wolniejszej regeneracji, dlatego w profilaktyce większą rolę odgrywa też żywienie.

Dieta bogatobiałkowa wspiera utrzymanie i odbudowę tkanek, ponieważ białko jest potrzebne do regeneracji skóry i gojenia mikrourazów.

U osób z ryzykiem niedożywienia kontrola spożycia białka jest ważnym elementem profilaktyki, obok odciążania i obserwacji skóry.

Materac zmiennociśnieniowy stosuje się u osób z podwyższonym ryzykiem odleżyn lub z ograniczoną możliwością samodzielnej zmiany pozycji.

Pomaga on w odciążaniu, bo cyklicznie zmienia miejsca podparcia ciała, ograniczając długotrwały ucisk w tych samych punktach.

Nie. Pielęgnacja skóry (nawilżanie/natłuszczanie) może wspierać barierę skórną, ale nie usuwa podstawowej przyczyny odleżyn, czyli ucisku.

Skuteczna profilaktyka łączy odciążanie (np. zmiana pozycji, materac) z kontrolą stanu skóry i wsparciem żywieniowym.

Częste błędy to skupienie się wyłącznie na kosmetykach do skóry, pomijanie oceny ryzyka i odciążania oraz brak monitorowania jedzenia i picia.

Innym błędem jest niewłaściwy dobór diety (np. ubogobiałkowej) u osoby szczupłej, co może pogorszyć stan odżywienia.

Kluczowe są: obserwacja skóry, zgłaszanie niepokojących zmian, dbanie o higienę i suchość, pomoc w zmianie pozycji oraz właściwe wykorzystanie sprzętu przeciwodleżynowego.

Ważne jest też monitorowanie spożycia posiłków (zwłaszcza białka i energii) i współpraca z zespołem terapeutycznym.

Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, miejscowe ocieplenie, ból lub twardnienie skóry.

Opiekun powinien takie zmiany szybko zgłosić i zadbać o odciążenie miejsca narażonego na ucisk, zanim dojdzie do przerwania ciągłości skóry.

Przy niskim BMI ograniczanie energii może pogłębiać deficyt kaloryczny, co osłabia organizm i pogarsza zdolność tkanek do regeneracji.

W profilaktyce odleżyn celem jest wsparcie stanu odżywienia (energia i białko), a nie dodatkowe jego obniżanie.

Ucz się schematu: ryzyko (unieruchomienie, niedożywienie), odciążanie (zmiany pozycji, materace) i żywienie (białko, energia, płyny).

Trenuj rozpoznawanie, które interwencje są przyczynowe (ucisk/żywienie), a które tylko wspomagające (kosmetyki).

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • NPIAP/EPUAP/PPPIA. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 (zob. rozdziały dot. Nutrition oraz Support surfaces).
  • NICE Guideline CG179: Pressure ulcers: prevention and management (sections: prevention, risk factors, support surfaces), https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 - accessed 2026-02-27
  • StatPearls: Pressure Ulcer (Pressure Injury) (sections: Risk Factors, Prevention, Nutrition), https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553107/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Wytyczne EPUAP/NPIAP/PPPIA dotyczące zapobiegania i leczenia odleżyn (materiały edukacyjne)
  • Rekomendacje NICE dotyczące zapobiegania odleżynom (pressure ulcers)
  • Podręczniki i skrypty z zakresu opieki długoterminowej i pielęgnacji pacjenta leżącego (żywienie, skóra, odciążanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego