KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 15.
W programie opisanym metodą Grafcet warunkiem rozpoczęcia kroku 2 jest
Ilustracja przedstawia schemat blokowy opisany metodą Grafcet, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W GRAFCET rozpoczęcie kolejnego kroku następuje po uaktywnieniu przejścia, czyli gdy krok poprzedzający jest wykonany/aktywny oraz spełniona jest receptywność przejścia.
Dlatego warunek "wykonanie kroku 1 oraz stan wysoki na wejściu I0.2" odpowiada typowej logice przejścia 1→2 opartej na sygnale wejściowym.

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie GRAFCET (opis sterowania sekwencyjnego) przejście do następnego kroku nie zachodzi "samo z siebie". Aby krok 2 mógł się rozpocząć, musi zostać spełniona reguła uaktywnienia przejścia z kroku 1 do kroku 2.

W praktyce oznacza to dwie rzeczy jednocześnie:

  • krok poprzedzający (krok 1) jest aktywny / został wykonany zgodnie z przebiegiem sekwencji,
  • spełniona jest receptywność przejścia, czyli warunek logiczny przypisany do przejścia (najczęściej zbudowany z sygnałów wejściowych, czujników, przycisków).

Odpowiedź "wykonanie kroku 1 oraz stan wysoki na wejściu I0.2" odpowiada właśnie takiemu modelowi: krok 1 zapewnia "gotowość" przejścia, a wejście I0.2 dostarcza warunku, który zezwala na przejście (np. zadziałanie czujnika położenia, potwierdzenie zamknięcia osłony, osiągnięcie krańcówki).

Pozostałe odpowiedzi są typowymi pułapkami:

  • Wariant ze stanem niskim na innym wejściu (np. I0.0) miesza konkretny adres sygnału z innym adresem i dodatkowo zmienia polaryzację warunku (0 zamiast 1), co w sterowaniach sekwencyjnych ma kluczowe znaczenie.
  • Wariant "spełnienie warunków startu i wykonanie kroku 1" jest zbyt ogólny: warunki startu dotyczą inicjalizacji całego programu/sekwencji, a pytanie dotyczy konkretnego przejścia do kroku 2.
  • Wariant ze stanem na Q0.0 dotyczy wyjścia sterownika (Q), a warunki przejść w GRAFCET najczęściej buduje się na podstawie wejść i sygnałów potwierdzających; użycie wyjścia jako warunku jest możliwe w niektórych projektach, ale nie jest tu zgodne z podanym warunkiem przejścia do kroku 2.

Na egzaminie warto zapamiętać schemat: przejście = aktywny krok poprzedni + warunek (receptywność). Dopiero wtedy następny krok może się rozpocząć.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Receptywność to warunek logiczny przypisany do przejścia w Grafcet, który musi być spełniony, aby sekwencja mogła przejść z jednego kroku do następnego. Najczęściej buduje się ją z sygnałów wejściowych (czujniki, przyciski) oraz stanów pomocniczych.
Muszą zajść jednocześnie dwie rzeczy: poprzedni krok jest aktywny (sekwencja znajduje się w tym kroku) oraz spełniony jest warunek przejścia (receptywność). Dopiero wtedy przejście "odpala" i uaktywnia kolejny krok.
Samo wykonanie/aktywność kroku 1 nie mówi jeszcze, że układ osiągnął stan wymagany do dalszego ruchu. Receptywność przejścia zwykle sprawdza potwierdzenie z czujnika lub sygnał zezwolenia. To zapobiega przechodzeniu do kolejnych kroków bez spełnienia warunków procesu.
W wielu konwencjach PLC litera I oznacza wejście (input), a zapis 0.2 wskazuje na konkretny bit wejściowy w danym bajcie/obszarze wejść. Dokładne znaczenie zależy od rodziny PLC, ale ogólnie jest to sygnał z czujnika/przycisku.
Może, ale zwykle jest to mniej typowe niż użycie wejść. Wyjścia służą do sterowania elementami wykonawczymi, a warunki przejść powinny potwierdzać stan procesu (czujniki, blokady, zezwolenia). Jeśli używa się Q w warunku, trzeba uważać na opóźnienia i logikę sterowania.
Warunki startu dotyczą uruchomienia całej sekwencji (wejście w krok początkowy). Warunki przejścia dotyczą zmiany między konkretnymi krokami (np. 1→2). W pytaniach egzaminacyjnych "start" często jest przynętą, gdy naprawdę chodzi o receptywność przejścia.
Typowe błędy to: pomijanie receptywności, mylenie numerów kroków, nieodróżnianie wejść I od wyjść Q oraz ignorowanie polaryzacji sygnału (stan wysoki vs niski). Warto zawsze sprawdzić: krok poprzedni + dokładny warunek logiczny przejścia.
"Stan wysoki" oznacza logiczną jedynkę (1) na danym sygnale wejściowym, np. wciśnięty przycisk, załączona krańcówka, zadziałany czujnik. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy warunek wymaga 1, czy 0, bo zmienia to działanie sekwencji.
Sprawdź kolejno: (1) czy krok 1 jest aktywny w sekwencji, (2) czy warunek przejścia jest spełniony (np. czy wejście I0.2 ma wartość 1), (3) czy nie ma blokad bezpieczeństwa lub resetu. To standardowa procedura diagnostyki sekwencji.
Ćwicz czytanie prostych sekwencji: rozpoznawanie kroków, przejść i receptywności oraz mapowanie sygnałów I/Q na czujniki i elementy wykonawcze. Pomaga też rozwiązywanie zadań: "co musi zajść, aby przejść z kroku X do Y" oraz analiza typowych blokad.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • IEC 60848:2013, "GRAFCET specification language for sequential function charts" (definicje kroków, przejść i receptywności)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z automatyki sekwencyjnej: GRAFCET/SFC (kroki, przejścia, receptywność)
  • Dokumentacja producenta PLC dotycząca adresowania wejść/wyjść (I/Q) i diagnostyki sygnałów
  • Przykładowe zadania egzaminacyjne z sekwencji sterowania w mechatronice (uruchamianie i diagnostyka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego