KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - PRÓBNY

PYTANIE NR 2.
W przedstawionej poniżej fragmencie tabelki rysunku złożeniowego wynika, że na wykonanie pokrywy 805x40 należy zamówić stal
Ilustracja przedstawia fragment tabeli z rysunku złożeniowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechanika.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tabeli rysunkowej podano materiał 35T oraz normę PN-93/H-84019, która obejmuje stale niestopowe do utwardzania powierzchniowego i ulepszania cieplnego.
Dlatego zamawiany materiał należy zaklasyfikować jako stal węglową przeznaczoną do ulepszania cieplnego, a nie stal konstrukcyjną ogólnego przeznaczenia czy stal żaroodporną.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji konstrukcyjnej (np. w tabeli rysunkowej/wykazie części na rysunku złożeniowym) kluczowe są dwa pola: oznaczenie materiału oraz przywołana norma. W przedstawionym fragmencie wpisano materiał 35T i normę PN-93/H-84019.

Norma PN-93/H-84019 dotyczy stali niestopowych do utwardzania powierzchniowego i ulepszania cieplnego. Oznaczenia typu "35…" odnoszą się do średniej zawartości węgla (rzędu 0,35%), a litera "T" wskazuje odmianę przeznaczoną do ulepszania cieplnego (hartowanie z odpuszczaniem). W praktyce oznacza to, że materiał jest dobierany z myślą o uzyskaniu wymaganej wytrzymałości i odporności na obciążenia po wykonaniu odpowiedniej obróbki cieplnej.

Poprawna jest więc odpowiedź "stal węglowa do ulepszania cieplnego", bo jest bezpośrednio zgodna z zakresem normy oraz z oznaczeniem 35T. W procesie zamówienia materiału (zaopatrzenie, specyfikacja) taki zapis pozwala jednoznacznie określić, jakiej stali wymaga konstrukcja i według jakiej normy ma być dostarczona.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne do podanej normy i oznaczenia materiału:

  • "węglową konstrukcyjną wyższej jakości ogólnego przeznaczenia" – brzmi podobnie, ale wskazuje na stal konstrukcyjną ogólnego zastosowania; tutaj norma wprost kieruje do grupy stali do ulepszania cieplnego, więc taki opis nie oddaje przeznaczenia wynikającego z dokumentacji.
  • "o specjalnej odporności na zużycie cierne" – to opis stali/specjalnych materiałów dobieranych pod kątem ścierania; w tabeli nie ma wymagań wskazujących na taki cel, a PN-93/H-84019 nie jest normą "na stale trudnościeralne".
  • "żaroodporną" – stal żaroodporna jest dobierana do pracy w podwyższonych temperaturach; w tabeli brak podstaw do takiego doboru, a wskazana norma dotyczy innej grupy stali.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w tabeli obok gatunku pojawia się konkretna norma, to właśnie norma rozstrzyga o klasyfikacji materiału. Najpierw odczytaj normę, potem dopasuj opis stali do jej zakresu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 35T to oznaczenie gatunku stali. Liczba "35" wiąże się z zawartością węgla rzędu 0,35%, a litera "T" odnosi się do odmiany przewidzianej do ulepszania cieplnego (hartowanie i odpuszczanie). W zadaniu dodatkowo potwierdza to przywołana norma PN-93/H-84019.
Norma przywołana w dokumentacji mówi, jakiej grupy materiałów dotyczy oznaczenie i w jakim zakresie ma być dostarczony wyrób hutniczy. Dzięki temu zamówienie nie jest "opisowe", tylko jednoznaczne: dostawca wie, do jakich wymagań i przeznaczeń odnosi się materiał (tu: stale do ulepszania cieplnego).
Najpierw odczytaj pole "Materiał" (tu: 35T), a potem sprawdź pole z normą (tu: PN-93/H-84019). Dopiero zestawienie tych dwóch informacji pozwala dobrać właściwy opis handlowy materiału i uniknąć zamówienia stali z innej grupy (np. żaroodpornej lub trudnościeralnej).
Ulepszanie cieplne to obróbka polegająca na hartowaniu i odpuszczaniu. Celem jest uzyskanie wysokiej wytrzymałości i twardości przy zachowaniu korzystnej ciągliwości. Dlatego stale przeznaczone do ulepszania są często wybierane na elementy maszyn obciążone dynamicznie.
Litera może być podpowiedzią, ale na egzaminie bezpieczniej jest zawsze opierać się na normie wpisanej w tabeli. Oznaczenia literowe w stalach bywają różne w zależności od systemu i normy. W tym zadaniu kluczowe jest, że PN-93/H-84019 dotyczy stali do utwardzania powierzchniowego i ulepszania cieplnego.
Stal żaroodporna jest dobierana do pracy w wysokich temperaturach. W tabeli rysunkowej nie ma informacji o pracy w podwyższonej temperaturze, a wskazana norma (PN-93/H-84019) klasyfikuje inną grupę stali: niestopowe do utwardzania powierzchniowego i ulepszania cieplnego. To rozstrzyga dobór materiału.
Najczęściej występuje mylenie podobnych oznaczeń norm (np. różne roczniki/numery) i wybór odpowiedzi "na pamięć", bez powiązania jej z przywołanym dokumentem. Drugi błąd to ignorowanie kolumny z normą i sugerowanie się tylko nazwą elementu (np. "pokrywa"), co nie wystarcza do doboru materiału.
Normę podaje się wtedy, gdy konstruktor chce jednoznacznie określić wymagania dla materiału lub wyrobu (np. gatunek stali, stan dostawy, przeznaczenie). W produkcji i zaopatrzeniu ułatwia to zamawianie, kontrolę dostaw oraz dobór obróbki technologicznej zgodnie z założeniami projektu.
W tym zadaniu nie, ponieważ o poprawnej klasyfikacji decyduje norma wpisana w tabeli. PN-93/H-84019 dotyczy stali do utwardzania powierzchniowego i ulepszania cieplnego, więc opis "ogólnego przeznaczenia" nie oddaje przeznaczenia wynikającego z dokumentacji. Na egzaminie kieruj się zakresem normy.
Ćwicz czytanie tabel rysunkowych: identyfikuj materiał, normę i ewentualne uwagi technologiczne. Ucz się podstawowych grup stali oraz typowych procesów (np. ulepszanie cieplne). W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej wygrywa metoda: najpierw norma, potem interpretacja oznaczenia.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Sklep PKN: karta normy PN-H-84019:1993P (PN-93/H-84019) – tytuł i zakres normy, https://sklep.pkn.pl/pn-h-84019-1993p.html (dostęp: 02.03.2026)
  • Opis kontekstowy zadania (dostarczony w treści): 'Norma PN-93/H-84019 nosi tytuł Stal niestopowa do utwardzania powierzchniowego i ulepszania cieplnego. Gatunki' oraz zasady oznaczeń 10–65 i litery (G, A, AA, h, H, T).

Materiały:

  • Opis/wyciąg z normy PN-93/H-84019 (zakres, gatunki, sposób oznaczania)
  • Podręcznik z materiałoznawstwa i obróbki cieplnej stali (ulepszanie cieplne, własności po procesie)
  • Materiały dydaktyczne z czytania dokumentacji technicznej (rysunek złożeniowy, wykaz części, tabliczka rysunkowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego