KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 29.
W przedstawionym układzie amperomierz wskazuje 7,3 mA. Która dioda Zenera została poddana pomiarom i ile wynosi wskazanie woltomierza?
W przedstawionym układzie amperomierz wskazuje 7,3 mA. Która dioda
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Amperomierz mierzy prąd w gałęzi szeregowej, więc ten sam prąd płynie przez rezystor 1 kΩ.
Spadek na rezystorze: U=I·R=7,3 mA·1 kΩ=7,3 V. Z II prawa Kirchhoffa napięcie na diodzie: 12 V−7,3 V=4,7 V, co odpowiada diodzie o Uz=4,7 V (BZX55C4V7).

Pełne wyjaśnienie:

W układzie źródło 12 V zasila szeregowo połączone elementy: rezystor 1 kΩ oraz diodę Zenera. Amperomierz jest włączony w szereg, więc jego wskazanie 7,3 mA jest prądem całego obwodu. Woltomierz jest podłączony równolegle do diody, dlatego pokazuje napięcie na diodzie Zenera.

Krok 1: spadek napięcia na rezystorze
Stosujemy prawo Ohma: UR=I·R.
I=7,3 mA=0,0073 A, R=1 kΩ=1000 Ω.
UR=0,0073 A · 1000 Ω = 7,3 V.

Krok 2: napięcie na diodzie
Z II prawa Kirchhoffa dla oczka: Uzasilania = UR + UD.
Stąd UD = 12 V − 7,3 V = 4,7 V.

Identyfikacja diody
Diody Zenera z serii BZX55 mają w oznaczeniu zakodowane napięcie stabilizacji, np. zapis 4V7 oznacza 4,7 V (litera V zastępuje przecinek). Zatem napięcie 4,7 V odpowiada diodzie BZX55C4V7.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Odpowiedź z 3,9 V nie pasuje do obliczonego napięcia na diodzie; takie napięcie wymagałoby innego spadku na rezystorze, czyli innego prądu.
  • Odpowiedź z 5,6 V również nie zgadza się z wynikiem z praw obwodów; przy 12 V i 7,3 mA napięcie na diodzie wynika jednoznacznie.
  • Odpowiedź z 7,5 V byłaby możliwa tylko przy znacznie mniejszym spadku na rezystorze (a więc innym prądzie), co przeczy wskazaniu amperomierza.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z diodą Zenera w szeregu z rezystorem najpierw licz UR=I·R, a dopiero potem napięcie na diodzie z bilansu napięć w oczku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw liczysz spadek na rezystorze: U=I·R, używając prądu z amperomierza. Potem stosujesz bilans napięć w oczku (II prawo Kirchhoffa): Uzas=UR+UD, więc UD=Uzas−UR. To napięcie porównujesz z napięciem Zenera.
Woltomierz mierzy różnicę potencjałów między dwoma punktami, więc aby zmierzyć napięcie na diodzie, musi być wpięty równolegle do jej zacisków. Włączenie w szereg zniekształciłoby obwód i nie dałoby bezpośrednio napięcia na diodzie.
Zapis typu 4V7 to sposób zapisu wartości z przecinkiem, gdzie litera V zastępuje separator dziesiętny. Czyli 4V7 = 4,7 V. Dzięki temu oznaczenie jest czytelne na małej obudowie elementu.
Najczęściej pojawia się błąd skali: podstawienie 7,3 mA jakby to było 7,3 A albo pominięcie przeliczenia. Trzeba pamiętać: 1 mA = 0,001 A. Dopiero wtedy wynik U=I·R będzie realistyczny.
Dioda Zenera w tym typie zadania pracuje zwykle w kierunku zaporowym i stabilizuje napięcie na poziomie przebicia. Spadek ok. 0,7 V dotyczy przewodzenia w kierunku przewodzenia zwykłej diody, a nie pracy stabilizacyjnej Zenera.
Patrzysz na polaryzację: w stabilizacji zaporowej katoda Zenera jest po stronie wyższego potencjału (często od strony rezystora i zasilania dodatniego), a anoda po stronie niższego potencjału. Wtedy na diodzie ustala się napięcie Zenera.
Rezystor pełni rolę ogranicznika prądu. Bez niego prąd po przebiciu mógłby gwałtownie wzrosnąć i uszkodzić diodę. Rezystor "zabiera" część napięcia (UR) i ustala prąd zgodnie z U=I·R.
Gdy dioda jest w zakresie stabilizacji i prąd nie jest zerowy, napięcie na niej jest bliskie jej napięciu Zenera. Wtedy po obliczeniu UD=Uzas−UR wynik powinien być zbliżony do wartości znamionowej (np. 3,9 V, 4,7 V, 5,6 V).
Decydują obliczenia z danych: przy prądzie 7,3 mA i rezystorze 1 kΩ spadek wynosi 7,3 V. Z 12 V zostaje 4,7 V na diodzie. Wartości 5,6 V lub 3,9 V nie spełniają bilansu napięć dla podanego prądu.
Opanuj schemat: zasilanie + rezystor + Zener, a potem ćwicz dwa kroki: UR=I·R i UD=Uzas−UR. Dodatkowo ucz się oznaczeń napięć (np. 3V9, 4V7). Pomaga też przećwiczenie kilku zadań z różnymi R i Uzas.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Amperomierz mierzy prąd w gałęzi szeregowej, więc ten sam prąd płynie przez rezystor 1 kΩ.Spadek na rezystorze: U=I·R=7,3 mA·1 kΩ=7,3 V."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o prawach Kirchhoffa i prawie Ohma (dział: obwody prądu stałego)
  • Noty katalogowe diod Zenera serii BZX55 (parametry Uz, moc, prąd testowy)
  • Zadania rachunkowe z obwodów szeregowych z elementem stabilizującym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego