KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 32.
W przekładni łańcuchowej pokazanej na ilustracji nastąpiło znaczne wyciągniecie łańcucha i zużycie koła napędzającego (1). W celu przywrócenia przekładni do eksploatacji należy wymienić łańcuch oraz
Ilustracja przedstawia fragment przekładni łańcuchowej, używanej w kontekście techniki mechanizacji rolnictwa i agrotroniki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Znaczne wyciągnięcie łańcucha i zużycie koła napędzającego oznacza, że zużyciu uległ cały układ współpracujących elementów.
Założenie nowego łańcucha na zużyte koła (lub odwrotnie) zwykle powoduje szybkie "dopasowanie" i przyspieszone zużycie oraz gorszą pracę napędu, dlatego wymienia się komplet kół z łańcuchem.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładni łańcuchowej elementy pracują jako zestaw współpracujący: łańcuch zazębia się z kołem napędzającym i kołami napędzanymi, a napinacz utrzymuje właściwe napięcie oraz prowadzenie.

Znaczne wyciągnięcie łańcucha (wydłużenie na skutek zużycia sworzni i tulejek) powoduje pogorszenie zazębienia. Jednocześnie zużyte koło napędzające ma zmieniony kształt zębów, co dodatkowo zwiększa poślizg/uderzenia podczas wchodzenia ogniw w zęby. W takiej sytuacji sama wymiana łańcucha nie przywróci prawidłowej pracy, bo nowy łańcuch będzie współpracował z już "wyrobionym" profilem zębów kół, co zwykle prowadzi do:

  • skokowej, hałaśliwej pracy napędu,
  • przyspieszonego zużycia nowego łańcucha,
  • nierównomiernego przenoszenia obciążenia na zęby,
  • ryzyka przeskakiwania lub spadania łańcucha.

Dlatego poprawnym działaniem serwisowym jest wymiana łańcucha oraz wszystkich współpracujących kół. Zapewnia to zgodność podziałki i profilu zębów z nowym łańcuchem oraz stabilną pracę całej przekładni.

Odpowiedź "koło napędzające (1) i napinacz (3)" jest nieprawidłowa, bo napinacz nie zastępuje zużytych kół napędzanych i nie usuwa skutków zużycia ich uzębienia. Odpowiedź "koło napędzające (1) i koła napędzane (2)" pomija rolę elementu współpracującego w prowadzeniu łańcucha, ale przede wszystkim w praktyce serwisowej ocenia się i wymienia komplet elementów współpracujących, aby uniknąć mieszania części nowych i zużytych. Odpowiedź "napinacz (3) i koła napędzane (2)" ignoruje fakt wskazanego zużycia koła (1), które bez wymiany nadal będzie niszczyć nowy łańcuch.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści występuje znaczne wyciągnięcie łańcucha i zużycie koła, najczęściej chodzi o zasadę "wymiany kompletu" elementów współpracujących, a nie pojedynczego podzespołu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wydłużenie łańcucha wynikające głównie ze zużycia sworzni i tulejek ogniw, a nie z rozciągnięcia materiału. Skutkiem jest gorsze zazębienie z kołami, hałas, drgania oraz większe ryzyko przeskakiwania łańcucha po zębach.
Zużyte koła mają zmieniony profil zębów, więc nowe ogniwa nie układają się prawidłowo w zazębieniu. Prowadzi to do uderzeń, skokowej pracy i bardzo szybkiego zużycia nowego łańcucha, a czasem także do przeskakiwania lub spadania łańcucha.
Najczęściej wymienia się komplet elementów współpracujących: łańcuch oraz koło napędzające i koła napędzane. W zależności od konstrukcji ocenia się też stan napinacza i prowadnic. Chodzi o to, by nie mieszać części nowych z mocno zużytymi.
Napinacz może skompensować niewielkie zmiany długości i utrzymać prawidłowe napięcie, ale nie "cofa" zużycia sworzni ani nie naprawia profilu zębów kół. Przy znacznym wyciągnięciu i zużyciu kół sama regulacja napinacza nie przywróci poprawnej pracy.
Typowe objawy to wyostrzone, "hakowate" zęby, nierównomierny kształt uzębienia oraz gorsze prowadzenie łańcucha. W pracy mogą pojawić się drgania, hałas i nierówna praca napędu. Ocena powinna być wykonana po oczyszczeniu elementu z zabrudzeń.
Wzrasta ryzyko przeskakiwania łańcucha, spadania z kół, a nawet zerwania. Powoduje to dodatkowe uszkodzenia osłon, wałów i łożysk oraz przestoje w pracy maszyny. Długotrwała eksploatacja przyspiesza też zużycie kół łańcuchowych i napinacza.
Gdy łańcuch jest zużyty umiarkowanie, a koła mają dobry profil zębów i nie wykazują istotnych śladów wypracowania. W praktyce decyzja zależy od oceny stopnia zużycia obu elementów. Przy "znacznym" wyciągnięciu zwykle zaleca się wymianę kompletu.
Częste błędy to mieszanie nowych i zużytych części, zbyt mocne lub zbyt słabe napięcie łańcucha, brak osiowości kół oraz zaniedbanie smarowania. Skutkiem jest hałas, szybkie zużycie i większe ryzyko awarii w trakcie pracy maszyny.
Smar ogranicza tarcie w przegubach łańcucha (sworzeń–tulejka), co spowalnia jego wydłużanie. Zmniejsza też zużycie zębów kół oraz ryzyko korozji. Brak smarowania lub niewłaściwy środek smarny znacząco skraca trwałość całego napędu.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie elementów: łańcuch, koło napędzające, koło napędzane, napinacz, prowadnice. Ucz się typowych objawów zużycia i zasad wymiany kompletu współpracujących części. Pomaga też analiza zdjęć/rysunków przekładni z opisem funkcji elementów.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i DTR producentów maszyn rolniczych (rozdziały: napędy łańcuchowe, przeglądy, wymiana)
  • Katalogi i poradniki techniczne producentów łańcuchów oraz kół łańcuchowych (sekcje: zużycie, dobór, konserwacja)
  • Podręczniki z eksploatacji i napraw maszyn rolniczych (temat: przeniesienie napędu, przekładnie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego