KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 17.
W przekładni zbudowanej z kół przedstawionych na rysunku należy zastosować pasek
Ilustracja przedstawia trzy koła zębate, które są elementami przekładni mechanicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pasek zębaty współpracuje z kołami pasowymi mającymi uzębienie, dzięki czemu przenosi napęd bez poślizgu i pozwala zachować stałe przełożenie (synchronizację). Pasek klinowy i wielorowkowy pracują na gładkich kołach o odpowiednim profilu rowków, a "wieloklinowy" dotyczy zwykle połączeń wał–piasta, nie typowej przekładni pasowej.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładniach pasowych typ paska dobiera się do geometrii kół pasowych oraz wymagań pracy napędu. Jeśli koła na rysunku mają wyraźne zęby (profil dopasowany do uzębienia pasa), właściwym rozwiązaniem jest pasek zębaty. Taki pas przenosi moment poprzez zazębienie, a nie tarcie, dlatego ogranicza lub eliminuje poślizg i umożliwia utrzymanie stałej zależności kątowej między wałami (ważne m.in. w mechanizmach pozycjonowania).

Odpowiedź "klinowy" jest niepoprawna, gdy na kołach nie ma profilu klina (rowka o kształcie V). Pas klinowy działa głównie dzięki tarciu i klinowaniu w rowku, co jest typowe dla innych kół pasowych niż zębate.

Odpowiedź "wielorowkowy" również nie pasuje do kół zębatych. Pas wielorowkowy ma kilka podłużnych żeber i współpracuje z kołem o wielu drobnych rowkach (przeniesienie momentu nadal jest głównie tarciowe). Jest stosowany np. tam, gdzie potrzebna jest duża elastyczność i stabilna praca przy mniejszych średnicach kół, ale nie zapewnia tak jednoznacznej synchronizacji jak pas zębaty.

Odpowiedź "wieloklinowy" bywa myląca nazwowo. W praktyce technicznej "wieloklin" kojarzy się przede wszystkim z połączeniem wielowypustowym (wał z wieloklinem i piasta), a nie z typowym pasem do przekładni pasowej. Dlatego nie jest to właściwy wybór w kontekście doboru paska do kół pasowych.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: zęby na kole → pasek zębaty; rowek V → pasek klinowy; wiele drobnych rowków → pasek wielorowkowy. Kluczem jest dopasowanie profilu współpracujących elementów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pasek zębaty to pas napędowy z uzębieniem, które zazębia się z kołami pasowymi zębatymi. Dzięki temu przenosi napęd bez typowego poślizgu tarciowego i umożliwia synchronizację ruchu (stałe przełożenie kątowe).
Wskazówką są zęby na obwodzie kół pasowych (profil dopasowany do zębów pasa). Jeśli widzisz wyraźne, regularne ząbki zamiast gładkich rowków, zwykle oznacza to współpracę z paskiem zębatym.
Stosuje się je, gdy ważna jest dokładność pozycjonowania i powtarzalność. Zazębienie ogranicza poślizg, więc łatwiej utrzymać zgodność ruchu elementów wykonawczych z sygnałami sterowania (np. w osiach liniowych).
Pasek klinowy przenosi moment głównie przez tarcie i klinowanie w rowku V, więc może wystąpić poślizg. Pasek zębaty przenosi napęd przez zazębienie z kołem zębatym, co zwykle daje stabilniejsze przełożenie i lepszą synchronizację.
Pasek wielorowkowy ma kilka równoległych żeber (rowków) i współpracuje z kołem o wielu drobnych rowkach. Spotyka się go w kompaktowych napędach o dużej elastyczności prowadzenia pasa, ale nie jest to pas "na zęby".
Nie zawsze. W języku technicznym "wieloklin" często odnosi się do połączenia wielowypustowego wał–piasta. "Wielorowkowy" opisuje konkretny typ paska i koła pasowego z wieloma drobnymi rowkami.
Poślizg dotyczy głównie pasów tarciowych (np. klinowych, wielorowkowych), zwłaszcza przy złym naciągu, zabrudzeniu lub przeciążeniu. Gdy potrzebujesz minimalizacji poślizgu i synchronizacji, rozważ pasek zębaty z odpowiednimi kołami.
Najczęstsze to: wybór "klinowy", bo jest najbardziej znany; mylenie pasów wielorowkowych z zębatymi; oraz ignorowanie profilu kół na rysunku. Warto zawsze dopasować: zęby–zęby, rowki V–klin, wiele rowków–wielorowkowy.
Ogląda się stan zębów (wykruszenia, spłaszczenia), pęknięcia i rozwarstwienia oraz kontroluje napięcie. Zużycie zębów może powodować przeskakiwanie na kole i utratę synchronizacji, co w układach mechatronicznych szybko daje objawy błędów ruchu.
Ćwicz identyfikację profili: zęby, rowek V, wiele drobnych rowków. Pomaga porównywanie zdjęć i rysunków kół pasowych oraz zapamiętanie zasady dopasowania profilu paska do koła. Na egzaminie najpierw rozpoznaj koło, dopiero potem wybieraj pas.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pasek zębaty współpracuje z kołami pasowymi mającymi uzębienie, dzięki czemu przenosi napęd bez poślizgu i pozwala zachować stałe przełożenie (synchronizację)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw mechaniki i elementów maszyn (przekładnie pasowe)
  • Katalogi producentów pasów napędowych i kół pasowych (część opisowa: rodzaje pasów i zastosowania)
  • Notatki/lekcje z rozróżniania: pas klinowy vs wielorowkowy vs zębaty

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego