W przypadku utraty przytomności u pacjentki w zaawansowanej ciąży w gabinecie stomatologicznym priorytetem jest bezpieczeństwo matki i pośrednio płodu. Po natychmiastowym przerwaniu zabiegu należy tak ułożyć pacjentkę, aby zmniejszyć ucisk ciężarnej macicy na duże naczynia jamy brzusznej (zwłaszcza żyłę główną dolną). Taki ucisk może ograniczać powrót żylny do serca, obniżać rzut serca i nasilać hipotonię, co sprzyja omdleniu lub pogorszeniu stanu.
Dlatego odpowiedź "opuścić fotel do pozycji leżącej, pacjentkę ułożyć na lewym boku" jest właściwa: ułożenie na lewym boku (lub z wyraźnym odchyleniem w lewo) pomaga odciążyć naczynia, poprawić krążenie i zwiększyć szanse na szybki powrót świadomości, a także ułatwia ocenę podstawowych funkcji życiowych.
- "wezwać pomoc specjalistyczną" – wezwanie pomocy jest bardzo ważne, ale nie zastępuje natychmiastowego działania przy pacjentce. Najpierw trzeba zabezpieczyć jej pozycję i ocenić podstawowe funkcje (przytomność/oddech), bo od tego zależy dalsze postępowanie.
- "pozostawić pacjentkę w pozycji siedzącej przez 5 minut" – to ryzykowne: w omdleniu (i przy podejrzeniu zaburzeń krążenia) pozycja siedząca może utrwalać spadek ciśnienia i utrudniać powrót krwi do serca. W ciąży dodatkowo nie rozwiązuje problemu ucisku naczyń.
- "podać tlen" – tlenoterapia może być pomocna w części sytuacji, ale jest działaniem wspomagającym. Bez właściwego ułożenia i oceny oddechu/krążenia samo podanie tlenu nie usuwa kluczowego mechanizmu pogorszenia (hipotonia/ucisk naczyń) i nie jest pierwszym, podstawowym krokiem.
W praktyce po ułożeniu pacjentki należy kontynuować standardowe postępowanie pierwszopomocowe adekwatne do stanu: ocenić oddech, zapewnić drożność dróg oddechowych, wezwać pomoc, monitorować parametry i przygotować się do BLS, jeśli oddech nie jest prawidłowy. W gabinecie stomatologicznym warto ćwiczyć scenariusze stanów nagłych, aby każdy członek zespołu znał swoją rolę.
