KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 15.
W przypadku omdlenia opiekunka powinna ułożyć poszkodowanego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W omdleniu typowo stosuje się ułożenie na plecach z uniesieniem nóg, co poprawia powrót krwi do serca i mózgu.
Zapewnienie dopływu świeżego powietrza i rozluźnienie odzieży wspiera oddychanie. Nie podaje się napojów ani leków osobie z zaburzoną świadomością ze względu na ryzyko zachłyśnięcia.

Pełne wyjaśnienie:

Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności spowodowana przejściowym spadkiem ukrwienia mózgu. Dlatego kluczowe jest ułożenie poszkodowanego na plecach z uniesieniem nóg (powyżej poziomu serca), co ułatwia powrót krwi żylnej i może przyspieszyć powrót świadomości. Równocześnie należy zapewnić dostęp świeżego powietrza i zadbać o komfort (np. rozluźnić uciskającą odzież).

Odpowiedź "na plecach, z nogami uniesionymi nad poziom serca i zapewnić dostęp świeżego powietrza" jest właściwa, bo łączy dwa najważniejsze elementy: pozycję wspierającą krążenie oraz ograniczenie czynników pogarszających oddychanie (duszność, ciasna odzież, zaduch).

Pozostałe propozycje zawierają błędy typowe dla pierwszej pomocy:

  • "w pozycji bocznej i podać … leki doustne" jest ryzykowne: podawanie leków doustnych w sytuacji omdlenia lub niepełnej świadomości może skończyć się zachłyśnięciem. Sama pozycja boczna nie jest standardowym ułożeniem w typowym omdleniu, jeśli można bezpiecznie ułożyć na plecach i unieść nogi.
  • "na plecach, z głową odchyloną w bok …" pomija uniesienie nóg, czyli element kluczowy dla poprawy powrotu krwi. Dodatkowo "odchylenie głowy w bok" nie jest głównym celem w omdleniu; priorytetem jest ocena oddechu i pozycja wspierająca krążenie.
  • "w pozycji półsiedzącej i podać … słodki płyn" może pogarszać stan, bo pozycja półsiedząca nie wspiera tak skutecznie perfuzji mózgu jak uniesienie nóg, a płyn podany zbyt wcześnie zwiększa ryzyko zachłyśnięcia.

Praktyczna wskazówka dla opiekunki: zawsze zadbaj o bezpieczeństwo miejsca, oceń przytomność i oddech, a jeśli stan się nie poprawia, występują urazy po upadku lub poszkodowany ma objawy niepokojące (np. ból w klatce piersiowej), wezwij pomoc medyczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności wynikająca zwykle ze spadku dopływu krwi do mózgu. Zasłabnięcie może oznaczać osłabienie bez utraty przytomności. W praktyce opiekunka powinna zawsze ocenić przytomność i oddech, bo to determinuje dalsze działania.
Najczęściej układa się ją na plecach i unosi nogi powyżej poziomu serca, aby ułatwić powrót krwi do mózgu. Dodatkowo zapewnia się świeże powietrze i rozluźnia uciskającą odzież. Trzeba obserwować oddech i gotowość do wezwania pomocy.
Uniesienie nóg zwiększa powrót krwi żylnej do serca, co może poprawić krążenie i ukrwienie mózgu. To prosta interwencja, która często skraca czas omdlenia. Nie zastępuje jednak oceny oddechu i reakcji na bodźce oraz nie zwalnia z obserwacji stanu.
Nie należy podawać napojów, gdy osoba ma zaburzoną świadomość lub dopiero odzyskuje przytomność, ponieważ istnieje ryzyko zachłyśnięcia. Płyny można rozważyć dopiero wtedy, gdy poszkodowany jest w pełni przytomny, siedzi stabilnie i nie ma nudności ani problemów z połykaniem.
Pozycję boczną bezpieczną stosuje się u osoby nieprzytomnej, która oddycha, gdy trzeba zabezpieczyć drożność dróg oddechowych i zmniejszyć ryzyko zachłyśnięcia (np. wymioty). W typowym omdleniu często wystarcza pozycja na plecach z uniesionymi nogami, jeśli jest bezpieczna.
Należy udrożnić drogi oddechowe (odchylenie głowy i uniesienie żuchwy) i przez kilka–kilkanaście sekund ocenić oddech: patrzeć na ruch klatki piersiowej, słuchać szmerów oddechowych i czuć wydech na policzku. Wątpliwości lub brak oddechu to sygnał do wezwania pomocy.
Po omdleniu świadomość może być niepełna, a odruch połykania osłabiony. Podanie tabletek lub płynów doustnie może doprowadzić do zachłyśnięcia i niedrożności dróg oddechowych. Leki podaje się dopiero, gdy osoba jest w pełni przytomna i nie ma przeciwwskazań, a sytuacja jest jednoznaczna.
Niepokojące są m.in.: brak szybkiej poprawy, uraz głowy po upadku, ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia mowy lub niedowład, drgawki, utrzymujące się splątanie, bardzo wolny lub bardzo szybki puls. U osób starszych i przewlekle chorych próg wzywania pomocy powinien być niższy.
Do omdlenia może dojść np. przy wstawaniu z łóżka, w łazience po gorącej kąpieli, podczas długiego stania, w dusznym pomieszczeniu albo przy odwodnieniu. W opiece domowej ważne jest szybkie zapewnienie bezpiecznego miejsca, dostęp powietrza i obserwacja objawów towarzyszących.
Najczęściej myli się omdlenie z każdą nieprzytomnością i automatycznie wybiera pozycję boczną bez analizy, czy można bezpiecznie unieść nogi. Częsty jest też nawyk "podaj słodkie" lub "daj leki", mimo ryzyka zachłyśnięcia. Egzamin zwykle sprawdza bezpieczne ułożenie i to, czego nie wolno robić.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "W omdleniu typowo stosuje się ułożenie na plecach z uniesieniem nóg, co poprawia powrót krwi do serca i mózgu.Zapewnienie dopływu świeżego powietrza i rozluźnienie odzieży wspiera oddychanie."

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC), "ERC Guidelines 2021: First aid" (rozdział dot. omdlenia/syncope) – https://cprguidelines.eu/ (dostęp: 2026-03-02)
  • American Heart Association (AHA), "First Aid" / materiały edukacyjne dot. fainting (syncope) – https://www.heart.org/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Aktualne wytyczne pierwszej pomocy publikowane przez Europejską Radę Resuscytacji (ERC)
  • Materiały szkoleniowe z kwalifikowanej/podstawowej pierwszej pomocy (kursy dla opiekunów)
  • Algorytmy BLS i pierwszej pomocy (schematy oceny przytomności i oddechu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego