KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 33.
W przypadku pojawienia się roszenia na rurach przyłączeniowych wymiennika gruntowego w piwnicy w pierwszej kolejności należy sprawdzić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roszenie na rurach obiegu wymiennika gruntowego zwykle wynika z tego, że przewód ma temperaturę niższą od punktu rosy powietrza w piwnicy. Dlatego najpierw sprawdza się ciągłość i poprawność izolacji termicznej (w tym jej paroszczelność) na tych rurach, a nie szczelność czy elementy c.w.u.

Pełne wyjaśnienie:

Roszenie (skraplanie pary wodnej) na rurach w piwnicy pojawia się wtedy, gdy temperatura powierzchni rury spada poniżej punktu rosy powietrza w pomieszczeniu. W instalacji z pompą ciepła najbardziej narażone są rury obiegu wymiennika gruntowego (dolnego źródła), ponieważ w trakcie pracy mogą mieć temperaturę wyraźnie niższą niż temperatura powietrza w piwnicy, a piwnice często mają podwyższoną wilgotność.

Dlatego w pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy izolacja na rurach wymiennika gruntowego jest wykonana prawidłowo, czyli m.in.:

  • czy jest ciągła na całej długości (brak przerw i "gołych" odcinków),
  • czy nie ma rozszczelnień na stykach, łukach i przy armaturze,
  • czy ogranicza dopływ ciepła z pomieszczenia do zimnej rury (i tym samym podnosi temperaturę powierzchni izolacji),
  • czy w praktyce ogranicza kondensację na zewnętrznej powierzchni.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Izolacja rur instalacji c.w.u. – c.w.u. jest z definicji ciepła, więc typowym problemem przy braku izolacji jest strata ciepła, a nie roszenie. Kondensacja dotyczy zwykle elementów chłodnych, nie gorących.
  • Szczelność połączeń między rurami wymiennika gruntowego a pompą ciepła – nieszczelność powoduje wyciek czynnika roboczego (np. roztworu glikolu) i zwykle daje inne objawy (ubytek ciśnienia, ślady medium, zapach, spadek sprawności). Roszenie to woda z powietrza, a nie wyciek z instalacji.
  • Szczelność połączeń między rurami c.w.u. a pompą ciepła – wyciek c.w.u. byłby związany z instalacją wodociągową i również dawałby typowe symptomy (mokre zacieki, spadki ciśnienia, kapanie), ale nie jest pierwszym podejrzeniem przy kropelkach na zimnych rurach dolnego źródła.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: krople na zimnej rurze = najpierw punkt rosy i izolacja; dopiero później rozważa się nieszczelność, gdy widać ślady medium instalacyjnego lub są spadki ciśnienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roszenie to skraplanie pary wodnej z powietrza na chłodnej powierzchni. Powstaje, gdy temperatura rury (lub jej powierzchni) spadnie poniżej punktu rosy powietrza w pomieszczeniu. W piwnicy sprzyja temu wysoka wilgotność oraz zimne rury dolnego źródła pompy ciepła.
Bo najczęstszą przyczyną kropel na zimnych przewodach nie jest wyciek, tylko zbyt niska temperatura powierzchni rury względem punktu rosy. Dobra izolacja (szczelna i ciągła) podnosi temperaturę zewnętrznej powierzchni i ogranicza kondensację, więc to najszybsza kontrola "pierwszego kroku".
Roszenie to czysta woda z powietrza: krople pojawiają się równomiernie na chłodnym odcinku, często w czasie pracy układu. Nieszczelność zwykle daje miejscowe zawilgocenie przy złączce, ślady medium instalacyjnego (np. glikolu), spadek ciśnienia lub ubytki w instalacji. Obserwuj też zapach i lepkość cieczy.
Najważniejsza jest ciągłość izolacji i szczelne połączenia (brak szczelin na stykach, kolanach i przy armaturze). Istotne są też poprawnie dobrana grubość oraz wykonanie bez mostków cieplnych. W praktyce to właśnie przerwy, nacięcia i "niedoklejone" złącza najczęściej powodują lokalne roszenie.
Zwykle nie, bo rury c.w.u. są ciepłe, a kondensacja dotyczy powierzchni chłodnych. Na c.w.u. typowym skutkiem braku izolacji są straty ciepła i ryzyko poparzeń przy dotyku, a nie roszenie. Wyjątki mogą dotyczyć nietypowych sytuacji (np. zimna woda), ale w zadaniach egzaminacyjnych roszenie wiąże się z zimnymi przewodami.
Najczęściej podczas pracy pompy ciepła, gdy obieg dolnego źródła ma niską temperaturę, a w piwnicy panuje wysoka wilgotność (np. po deszczach, przy słabej wentylacji lub suszeniu rzeczy). Wtedy punkt rosy jest wysoki, a rury są chłodne, więc kondensacja pojawia się szybko.
Długotrwałe roszenie może zawilgacać przegrody, powodować korozję elementów metalowych, pogarszać stan izolacji, a nawet sprzyjać rozwojowi pleśni w pomieszczeniu. W efekcie rośnie ryzyko usterek i pogorszenia warunków higienicznych. Dlatego trzeba usunąć przyczynę (izolacja/warunki wilgotnościowe), nie tylko wycierać wodę.
Punkt rosy zależy od temperatury i wilgotności powietrza. Im większa wilgotność, tym wyższy punkt rosy, a więc łatwiej o kondensację na zimnych elementach. Jeśli rura dolnego źródła ma temperaturę niższą niż punkt rosy w piwnicy, para wodna skrapla się na jej powierzchni lub na powierzchni izolacji.
Nie jest błędem, ale nie jest to zwykle pierwszy krok. Najpierw warto zweryfikować najczęstszą i najszybszą do oceny przyczynę, czyli wykonanie izolacji i warunki kondensacji. Kontrola szczelności jest sensowna, gdy wilgoć jest miejscowa przy złączce, ciecz ma cechy glikolu lub widać spadek ciśnienia w układzie.
Ucz się schematu diagnozy: (1) rozpoznaj, czy rura jest zimna czy ciepła, (2) powiąż to z punktem rosy, (3) wskaż izolację jako typową przyczynę kondensacji, (4) dopiero potem rozważ nieszczelność. Ćwicz też rozróżnianie obiegów: dolne źródło, górne źródło i c.w.u.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Roszenie na rurach obiegu wymiennika gruntowego zwykle wynika z tego, że przewód ma temperaturę niższą od punktu rosy powietrza w piwnicy."

Źródła:

  • Recknagel, Sprenger, Schramek: "Ogrzewnictwo i klimatyzacja. Poradnik" (wyd. polskie), hasła/rozdziały dotyczące wilgotności powietrza, punktu rosy i kondensacji na przegrodach/instalacjach
  • ASHRAE Handbook — Fundamentals, rozdziały dotyczące psychrometrii (wilgotność, punkt rosy) oraz kondensacji na powierzchniach chłodnych

Materiały:

  • Podręcznik z zakresu instalacji sanitarnych (izolacje, kondensacja, punkt rosy)
  • Materiały producentów pomp ciepła: instrukcje montażu/eksploatacji dotyczące izolowania przewodów
  • Poradniki branżowe o izolacji technicznej (dobór grubości, ciągłość, paroszczelność)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego