KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 42.
W przypadku polania ciała stężonym roztworem kwasu nieorganicznego należy natychmiast:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najważniejsze jest natychmiastowe przerwanie działania czynnika żrącego.
Przy polaniu skóry stężonym kwasem właściwym działaniem doraźnym jest obfite płukanie dużą ilością wody, co rozcieńcza i usuwa substancję. Wycieranie może wcierać kwas w skórę, a neutralizacja zasadą grozi reakcją egzotermiczną i pogłębieniem oparzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku kontaktu skóry ze stężonym kwasem nieorganicznym priorytetem pierwszej pomocy jest jak najszybsze usunięcie substancji żrącej i ograniczenie czasu jej działania. Najbezpieczniejszą i najczęściej zalecaną metodą doraźną jest obfite, ciągłe płukanie wodą, ponieważ woda rozcieńcza kwas i mechanicznie wypłukuje go z powierzchni skóry.

Odpowiedź "spłukać kwas dużą ilością wody" jest poprawna, bo realizuje podstawową zasadę ratunkową: przerwać ekspozycję i zmniejszyć stężenie czynnika uszkadzającego tkanki. Płukanie jest też działaniem, które można wykonać natychmiast, bez dodatkowych odczynników i bez ryzyka niekontrolowanej reakcji chemicznej.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne lub niepełne:

  • "udać się do lekarza dermatologa" – pomoc lekarska może być potrzebna, ale nie zastępuje czynności natychmiastowej. Zwlekanie z płukaniem wydłuża kontakt kwasu ze skórą i zwiększa głębokość oparzenia.
  • "zetrzeć kwas ze skóry" – wycieranie może rozsmarować substancję na większą powierzchnię, a także wcierać ją w skórę i powodować dodatkowe uszkodzenia mechaniczne. Jest to szczególnie ryzykowne przy substancjach żrących.
  • "zobojętnić kwas stężoną zasadą" – neutralizacja na skórze może wywołać reakcję egzotermiczną (wydzielanie ciepła) i gwałtowne uszkodzenie tkanek. Dodatkowo stężona zasada sama w sobie jest substancją żrącą, więc można doprowadzić do "podwójnego" oparzenia chemicznego.

W praktyce (np. w aptece, pracowni recepturowej) warto pamiętać o zasadach bezpieczeństwa: szybkie płukanie, usunięcie skażonej odzieży i biżuterii, a następnie ocena stanu poszkodowanego i wezwanie pomocy medycznej, jeśli objawy są nasilone lub rozległe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przerwij ekspozycję i natychmiast rozpocznij płukanie skażonego miejsca dużą ilością wody. Celem jest rozcieńczenie i usunięcie kwasu ze skóry. Dopiero potem oceń rozległość urazu i zdecyduj o dalszej pomocy medycznej.
Woda rozcieńcza kwas i mechanicznie wypłukuje go z powierzchni skóry, skracając czas kontaktu z tkankami. To zmniejsza ryzyko pogłębienia oparzenia. Jest to też metoda bezpieczna, dostępna od razu i niewymagająca odczynników.
Zwykle nie zaleca się neutralizacji na skórze, zwłaszcza stężoną zasadą. Reakcja kwasu z zasadą może wydzielać ciepło i nasilać uszkodzenie tkanek. Dodatkowo zasady same są żrące, więc łatwo pogorszyć stan poszkodowanego.
Wycieranie może rozsmarować kwas na większą powierzchnię i wetrzeć go w skórę, zwiększając głębokość oparzenia. Tarcie dodaje też urazu mechanicznego. Bezpieczniejszą metodą jest ciągłe płukanie wodą, które usuwa substancję bez wcierania.
Gdy oparzenie jest rozległe, głębokie, obejmuje twarz, oczy, dłonie lub okolice intymne, gdy pojawiają się pęcherze, silny ból albo objawy ogólne. Konsultacja jest też wskazana, jeśli nie masz pewności co do substancji lub przebiegu narażenia.
Jeśli to możliwe i bezpieczne, usuń skażoną odzież oraz biżuterię, aby nie utrzymywać kontaktu kwasu ze skórą. Następnie kontynuuj płukanie wodą. Uważaj, aby nie przenieść substancji na inne części ciała lub na osoby udzielające pomocy.
Tak, ryzyko może wystąpić w pracy z odczynnikami, środkami dezynfekcyjnymi o właściwościach żrących lub przy nieprawidłowym obchodzeniu się z preparatami chemicznymi. Dlatego ważne są procedury BHP, rękawice, okulary i szybki dostęp do wody.
Najczęstsze błędy to zwlekanie z płukaniem, próba "wytarcia" substancji, neutralizacja innym żrącym odczynnikiem oraz skupienie się na szukaniu specjalnych preparatów zamiast użycia wody. Błędem bywa też brak zabezpieczenia własnego bezpieczeństwa.
Sprawdza podstawy bezpieczeństwa i reagowania na zdarzenia w miejscu pracy: rozpoznanie zagrożenia żrącego oraz wybór właściwego działania natychmiastowego. To kompetencja praktyczna związana z BHP i minimalizowaniem skutków wypadku w aptece/pracowni.
W warunkach pierwszej pomocy nie należy polegać wyłącznie na wyglądzie skóry. Kluczowe jest rozpoznanie substancji z opakowania/etykiety lub karty charakterystyki i natychmiastowe płukanie wodą niezależnie od tego, czy to kwas, czy zasada.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wycieranie może wcierać kwas w skórę, a neutralizacja zasadą grozi reakcją egzotermiczną i pogłębieniem oparzenia.

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC) Guidelines 2021 – First Aid, section on burns/chemical burns (publikacja: Resuscitation, 2021)
  • Merck Manual Professional Version – "Chemical Burns" (https://www.merckmanuals.com/professional/injuries-poisoning/burns/chemical-burns) - accessed 2026-02-27
  • International Labour Organization / WHO – International Chemical Safety Cards (ICSC), general first aid guidance for corrosive acids (https://www.ilo.org/dyn/icsc/showcard.home) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Wytyczne pierwszej pomocy (sekcje dotyczące oparzeń chemicznych)
  • Karty charakterystyki (SDS) substancji żrących – rozdział "Pierwsza pomoc"
  • Instrukcje BHP dla pracowni recepturowej i magazynu chemikaliów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego