KWALIFIKACJA SPC6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 40.
W przypadku polania dłoni stężonym kwasem siarkowym (VI) w laboratorium analizy żywności w pierwszej kolejności należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy polaniu skóry stężonym kwasem najważniejsze jest natychmiastowe przerwanie kontaktu z substancją żrącą.
Pierwszym krokiem jest długie, obfite płukanie zimną/bieżącą wodą, co rozcieńcza kwas i ogranicza dalsze uszkodzenia. Neutralizowanie zasadą i "dezynfekcja" mogą pogorszyć oparzenie.

Pełne wyjaśnienie:

Stężony kwas siarkowy(VI) jest substancją silnie żrącą i powoduje szybkie, głębokie uszkodzenia skóry. Dlatego w pierwszej kolejności liczy się natychmiastowe usunięcie/rozcieńczenie czynnika, zanim zdąży on dalej reagować z tkankami.

Odpowiedź "przepłukać dłoń dużą ilością zimnej wody" jest prawidłowa, bo obfite płukanie wodą ogranicza stężenie kwasu na skórze i skraca czas ekspozycji. W praktyce zaleca się płukanie ciągłe (najlepiej pod bieżącą wodą) przez dłuższy czas oraz usunięcie skażonych elementów (np. biżuterii), o ile da się to zrobić bez zwłoki.

Odpowiedź "zdezynfekować oparzenie" jest błędna jako pierwszy krok: środki dezynfekcyjne nie zatrzymują działania kwasu, a dodatkowo mogą podrażniać tkanki i odciągać uwagę od kluczowego działania, czyli płukania.

Odpowiedź "zneutralizować ranę zasadą sodową" jest błędna i potencjalnie niebezpieczna. Neutralizacja kwasu na skórze może przebiegać gwałtownie, z wydzieleniem ciepła (reakcja egzotermiczna), co może pogłębić oparzenie. Ponadto łatwo dobrać nieprawidłowe stężenie zasady, powodując kolejne uszkodzenie chemiczne.

Odpowiedź "udać się do lekarza" jest ważnym elementem postępowania, ale nie może być wykonana przed rozpoczęciem płukania. Najpierw trzeba ograniczyć działanie czynnika żrącego, a dopiero potem organizować dalszą pomoc (wezwanie wsparcia, ocena rozległości oparzenia, kontakt z pomocą medyczną).

Wskazówka egzaminacyjna: w oparzeniach chemicznych skóry najczęściej poprawną "pierwszą czynnością" jest płukanie wodą, a nie neutralizacja, odkażanie czy opatrywanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw trzeba natychmiast przerwać kontakt z substancją żrącą, czyli rozpocząć obfite płukanie skażonego miejsca dużą ilością wody (najlepiej bieżącej). To rozcieńcza kwas i ogranicza dalsze uszkodzenia tkanek.
Dezynfekcja nie usuwa kwasu i nie zatrzymuje jego działania. Płukanie wodą zmniejsza stężenie substancji na skórze i skraca czas ekspozycji, co realnie ogranicza głębokość oparzenia. Odkażanie rozważa się dopiero po opanowaniu zagrożenia.
Zwykle nie. Neutralizacja na skórze może przebiegać gwałtownie i wydzielać ciepło, co nasila uszkodzenia. Dodatkowo łatwo spowodować kolejne oparzenie (tym razem zasadą). Bezpieczniejszym pierwszym krokiem jest długie płukanie wodą.
W praktyce zaleca się płukanie ciągłe przez dłuższy czas (często liczone w minutach, a nie sekundach), aż do wyraźnego zmniejszenia ryzyka pozostania substancji na skórze. Dokładny czas może wynikać z karty charakterystyki (SDS) i procedur zakładowych.
Gdy oparzenie jest rozległe, bardzo bolesne, dotyczy dłoni, twarzy lub okolic stawów, pojawiają się pęcherze albo objawy ogólne. Nawet jeśli planujesz kontakt z lekarzem, nie odkładaj pierwszego kroku: natychmiast rozpocznij płukanie, a dopiero potem organizuj pomoc.
Zwykle zaleca się wodę chłodną lub o temperaturze zbliżonej do pokojowej, aby ograniczać ból i nie zwiększać wchłaniania/reakcji. Najważniejsze jest jednak, by woda była dostępna od razu i płukanie było obfite oraz ciągłe.
Typowe błędy to: odkażanie zamiast płukania, próba neutralizacji "domową chemią", zbyt krótkie płukanie oraz opóźnianie działań przez szukanie opatrunków. W laboratorium kluczowe jest szybkie przejście do stanowiska z wodą/prysznicem bezpieczeństwa.
Substancja żrąca powoduje chemiczne uszkodzenie skóry i oczu. Rozpoznasz ją po oznakowaniu na opakowaniu (piktogramy zagrożeń) oraz po informacjach w karcie charakterystyki (SDS). W analizie żywności dotyczy to m.in. stężonych kwasów i zasad.
W pobliżu stanowisk pracy z odczynnikami powinny być łatwo dostępne źródła wody do płukania (np. kran, prysznic bezpieczeństwa, płuczka do oczu) oraz instrukcje postępowania. Kluczowe jest, by dojście do nich było wolne i oznakowane.
Ucz się schematów postępowania: co robić "w pierwszej kolejności" dla oparzeń, skaleczeń i narażeń inhalacyjnych. Przejrzyj karty charakterystyki typowych odczynników, poznaj piktogramy i zasady pracy z substancjami żrącymi. Ćwicz pytania o kolejność działań.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Neutralizowanie zasadą i "dezynfekcja" mogą pogorszyć oparzenie."

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA) – Sulfuric acid: Guidance/First aid measures (sekcja dot. first aid w dossier substancji), https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.028.289 (dostęp: 2026-02-27)
  • PubChem (NIH) – Sulfuric Acid, sekcja "First Aid Measures", https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sulfuric-Acid (dostęp: 2026-02-27)
  • CDC/NIOSH – International Chemical Safety Cards / NIOSH resources for sulfuric acid (first aid guidance), https://www.cdc.gov/niosh/ (wyszukiwanie: sulfuric acid first aid) (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje BHP i pierwszej pomocy obowiązujące w pracowni/laboratorium szkolnym lub zakładowym
  • Karty charakterystyki (SDS) stosowanych odczynników chemicznych
  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy w przypadku narażeń chemicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego