KWALIFIKACJA MOT6 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
W przypadku wymiany tulejki główki korbowodu, do uzyskania odpowiedniego pasowania ze sworzniem, należy powierzchnię tulejki obrabiać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "rozwiertakiem" jest właściwa, bo rozwiercanie to obróbka wykańczająca otworów: pozwala uzyskać dokładny wymiar, okrągłość i współosiowość oraz dobrą jakość powierzchni tulejki pod pasowanie ze sworzniem.
Wiertło wykonuje obróbkę zgrubną, a pilnik i skrobak nie gwarantują wymaganej geometrii otworu.

Pełne wyjaśnienie:

Przy wymianie tulejki w główce korbowodu kluczowe jest uzyskanie właściwego pasowania pomiędzy tulejką a sworzniem. Oznacza to nie tylko "żeby sworzeń wszedł", ale żeby otwór miał odpowiedni wymiar w tolerancji, zachowaną okrągłość, prostoliniowość i możliwie dobrą chropowatość powierzchni. Do takich zadań w praktyce stosuje się rozwiertak, ponieważ jest to narzędzie przeznaczone właśnie do precyzyjnego wykańczania otworów po wcześniejszych operacjach (np. po wprasowaniu tulejki i wstępnym przygotowaniu otworu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "wiertłem krętym" – wiercenie służy głównie do wykonania lub zgrubnego powiększenia otworu. Typowo nie zapewnia takiej dokładności średnicy i takiej jakości powierzchni, jakiej oczekuje się od powierzchni współpracujących w mechanizmie korbowo-tłokowym. Może też pogarszać geometrię (np. stożkowatość, bicie) w zależności od warunków.
  • "pilnikiem okrągłym" – ręczne piłowanie jest mało powtarzalne i nie daje kontroli nad wymiarem w tolerancji oraz nie gwarantuje zachowania osiowości i okrągłości otworu. Łatwo uzyskać otwór "jajowaty" i miejscowe przeszlifowania.
  • "skrobakiem" – skrobanie bywa stosowane do dopasowań i miejscowych poprawek, ale w tym zastosowaniu nie jest typową metodą uzyskania wymaganej geometrii i średnicy otworu tulejki pod sworzeń. Jest to praca punktowa i zależna od operatora, trudna do zweryfikowania bez specjalistycznych pomiarów.

W praktyce warsztatowej poprawne podejście to: dobrać właściwą tulejkę, zamontować ją zgodnie z technologią, a następnie wykonać obróbkę wykańczającą otworu rozwiertakiem i zweryfikować efekt pomiarami (średnica, luz, płynność ruchu sworznia). Takie postępowanie minimalizuje ryzyko zatarcia lub nadmiernego luzu w połączeniu sworzeń–korbowód.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiercanie to obróbka wykańczająca otworu wykonywana rozwiertakiem. Służy do uzyskania dokładnej średnicy, dobrej okrągłości i lepszej jakości powierzchni niż po wierceniu. W naprawach silnika wykorzystuje się je m.in. przy dopasowaniu tulejek do elementów współpracujących, np. sworzni.
Wiertło jest narzędziem głównie do wykonania lub zgrubnego powiększenia otworu i zwykle nie daje takiej dokładności wymiaru oraz jakości powierzchni jak obróbka wykańczająca. Rozwiertak prowadzi się stabilniej w otworze i pozwala "skalibrować" średnicę tulejki pod wymagane pasowanie sworznia.
Potrzebne jest pasowanie zapewniające prawidłowy luz roboczy: sworzeń ma pracować płynnie, bez zacięć, ale też bez nadmiernego luzu powodującego stuki i przyspieszone zużycie. Konkretne wartości zależą od konstrukcji silnika i technologii naprawy, dlatego w praktyce opiera się je o dane serwisowe i pomiary.
Do oceny dopasowania używa się narzędzi do pomiaru średnic i luzów, np. średnicówki/czujnika do otworów oraz mikrometru do elementu współpracującego. Istotna jest też kontrola płynności ruchu sworznia w tulejce. Same "próby na wcisk" bez pomiaru mogą być mylące.
Nie jest to metoda właściwa do uzyskania precyzyjnego pasowania. Pilnik usuwa materiał w sposób trudny do kontroli, łatwo zaburzyć okrągłość i osiowość otworu oraz uzyskać nierówną powierzchnię. W połączeniach precyzyjnych, takich jak sworzeń–tulejka, wymagana jest obróbka zapewniająca powtarzalny wymiar, np. rozwiercanie.
Skrobanie stosuje się zwykle do miejscowego dopasowania lub poprawy kontaktu powierzchni, ale jest to metoda manualna i mniej powtarzalna. Rozwiercanie służy do wykańczania otworów na wymiar, z zachowaniem geometrii (okrągłość, prostość) i lepszą jakością powierzchni. W dopasowaniu tulejek pod sworznie typowe jest rozwiercanie.
Typowe błędy to: zbyt agresywne powiększanie otworu (nadmierny luz), brak kontroli pomiarowej, wykonywanie obróbki narzędziami nieprzeznaczonymi do wykańczania (np. wiertłem lub pilnikiem), a także brak dbałości o osiowość i czystość. Skutkiem mogą być stuki, przegrzewanie lub przyspieszone zużycie sworznia i tulejki.
Nawet jeśli średnica "średnio" się zgadza, zła okrągłość (owal) lub brak osiowości powodują punktowy kontakt i nierównomierne obciążenia. To zwiększa tarcie, temperaturę i ryzyko zatarcia albo szybkiego wybicia tulejki. Obróbka wykańczająca, jak rozwiercanie, pomaga utrzymać geometrię otworu na wymaganym poziomie.
Objawem jest trudny, "szarpany" ruch sworznia, tendencja do przycierania i brak swobodnego obrotu/poślizgu (zależnie od konstrukcji). Zbyt ciasne pasowanie może prowadzić do przegrzewania i zatarcia. Dlatego po obróbce należy łączyć ocenę ruchu z kontrolą wymiaru odpowiednimi przyrządami pomiarowymi.
Warto uczyć się przez skojarzenie: wiercenie = wykonanie/zgrubnie, rozwiercanie = wykańczanie na wymiar, gwintowanie = wykonanie gwintu, honowanie = wykańczanie powierzchni cylindra/otworu. Dobrą metodą jest porównywanie celu operacji (dokładność, geometria, chropowatość) z tym, co realnie zapewnia dane narzędzie.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem: dział o rozwiercaniu i tolerancjach otworów
  • Podręczniki/opracowania z budowy i napraw silników spalinowych (mechanizm korbowo-tłokowy)
  • Instrukcje warsztatowe dotyczące pomiarów i doboru pasowań (średnicówka/czujnik, mikrometr)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego