Martwicze zapalenie skrzeli oznacza uszkodzenie tkanek skrzeli, czyli narządu odpowiedzialnego za wymianę gazową, gospodarkę jonową i częściowo wydalanie produktów przemiany materii. Gdy skrzela są w stanie zapalnym lub martwiczym, ryby mają mniejszą tolerancję na spadki tlenu oraz na pogorszenie jakości wody.
Odpowiedź "nawozić wodą amoniakalną." jest właściwa, ponieważ taki zabieg zwiększa dopływ związków azotu do wody. W praktyce może to prowadzić do wzrostu stężenia form amonowych oraz – przy sprzyjających warunkach (m.in. wyższe pH i temperatura) – do zwiększenia udziału toksycznej formy amoniaku. Dla ryb z uszkodzonymi skrzelami nawet umiarkowane pogorszenie chemizmu wody jest szczególnie groźne, bo bariera oddechowa już nie działa prawidłowo.
Odpowiedź "nawozić wapnem palonym CaO." bywa kojarzona z poprawą warunków sanitarnych i regulacją odczynu, jednak sama w sobie nie jest tak jednoznacznie ukierunkowana na natychmiastowe zwiększanie obciążenia amoniakiem jak woda amoniakalna. Na egzaminie chodzi o rozpoznanie działania, które wprost może pogłębiać problem toksycznych form azotu w wodzie.
Odpowiedź "poddawać silnej wymianie wody." może w wielu sytuacjach poprawiać parametry środowiska (rozcieńczenie zanieczyszczeń, poprawa natlenienia), choć zbyt gwałtowne zmiany bywają stresujące. W tym pytaniu nie jest to jednak działanie tak charakterystycznie niebezpieczne jak nawożenie amoniakiem.
Odpowiedź "natleniać lub napowietrzać." jest działaniem wspomagającym, ponieważ zwiększa dostępność tlenu rozpuszczonego i zmniejsza ryzyko przyduchy. Przy chorobach skrzeli to jeden z podstawowych kierunków postępowania wspierającego, bo ogranicza skutki upośledzonego oddychania.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się choroba skrzeli, oceniaj odpowiedzi przez pryzmat dwóch mechanizmów: (1) czy działanie poprawia dostęp tlenu, (2) czy zwiększa ryzyko toksycznych substancji w wodzie. Najczęściej błędne jest to, co podnosi obciążenie amoniakiem lub gwałtownie pogarsza parametry wody.
