KWALIFIKACJA LES2 - STYCZEŃ 2025 (test 2)

PYTANIE NR 14.
W skali trwałości (wg Krzysika) drewno mało trwałe na wolnym powietrzu ma
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jawor ma niską naturalną trwałość przy użytkowaniu na wolnym powietrzu, bo jego drewno jest słabiej odporne na czynniki biologiczne (zwłaszcza grzyby) i wilgoć. Dąb, cis i modrzew są zwykle zaliczane do gatunków wyraźnie trwalszych, m.in. dzięki tworzywu jądrowemu i substancjom ekstrakcyjnym.

Pełne wyjaśnienie:

Naturalna trwałość drewna na wolnym powietrzu opisuje, jak dobrze dany gatunek znosi działanie wilgoci, wahań temperatury oraz czynników biotycznych, takich jak grzyby rozkładające drewno i owady techniczne. W klasyfikacjach stosowanych w polskim leśnictwie i drzewnictwie (w tym w ujęciu przypisywanym Krzysikowi) wyróżnia się kilka klas – od gatunków bardzo trwałych po mało trwałe i nietrwałe.

Odpowiedź "jawor" jest właściwa, ponieważ jawor (Acer pseudoplatanus) należy do gatunków o niskiej odporności biologicznej w warunkach zewnętrznych. W praktyce oznacza to, że elementy z jaworu pozostawione na zewnątrz bez zabezpieczenia szybciej ulegają porażeniu grzybami i degradacji w środowisku podwyższonej wilgotności. Wpływ ma m.in. brak wyraźnego, trwałego tworzywa jądrowego oraz mniejsza ilość substancji ekstrakcyjnych, które u wielu gatunków spowalniają rozkład.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne, bo reprezentują gatunki uznawane zwykle za bardziej odporne na warunki atmosferyczne:

  • "dąb" – drewno dębowe (zwłaszcza część jądrowa) jest typowo oceniane jako trwalsze dzięki zawartości związków (np. garbników) zwiększających odporność.
  • "cis" – jest kojarzony z wysoką trwałością naturalną; w praktyce bywa zaliczany do grupy bardzo trwałej.
  • "modrzew" – jako gatunek iglasty o korzystnych cechach użytkowych (m.in. żywiczność) jest zwykle oceniany jako trwalszy niż jasne, mało trwałe liściaste.

Wskazówka egzaminacyjna: nie utożsamiaj twardości i wytrzymałości mechanicznej z trwałością biologiczną. Gatunek może być twardy, a jednocześnie mało trwały na zewnątrz. Przy drewnie mało trwałym standardem praktycznym jest dobór właściwego zabezpieczenia (impregnacja, powłoki ochronne) lub zmiana gatunku przy zastosowaniach zewnętrznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To odporność drewna na degradację podczas użytkowania na zewnątrz, głównie przez wilgocię, zmiany temperatury oraz czynniki biotyczne (grzyby i owady). Im niższa trwałość naturalna, tym szybciej pojawiają się zgnilizny i ubytki bez zabezpieczenia.
Jawor ma ograniczoną naturalną odporność na grzyby i długotrwałe zawilgocenie, m.in. przez słabsze "własne" zabezpieczenie chemiczne drewna. W praktyce elementy z jaworu bez impregnacji szybciej sinieją, pleśnieją i ulegają rozkładowi niż gatunki tradycyjnie trwalsze.
Najważniejsze są: wilgotność (drewno długo powyżej ok. 20% wilgotności), okresowe zamakanie i wysychanie, kontakt z glebą/wodą oraz dostęp tlenu, który sprzyja rozwojowi grzybów. Znaczenie ma też brak przewiewu i zaleganie brudu w szczelinach.
Nie. Twardość i wytrzymałość dotyczą obciążeń mechanicznych, a trwałość biologiczna dotyczy odporności na grzyby, owady i wilgoć. To częsty błąd na testach: gatunek może być twardy (dobry na podłogi), ale mało trwały na wolnym powietrzu bez zabezpieczenia.
Zwykle dąb jest oceniany jako trwalszy na zewnątrz niż jawor. W praktyce dąb (szczególnie część jądrowa) wykazuje większą odporność na czynniki biologiczne. Jawor częściej wymaga impregnacji lub stosuje się go głównie w warunkach wewnętrznych.
Impregnację wykonuje się, gdy drewno ma pracować w warunkach podwyższonej wilgotności lub okresowego zamakania, a gatunek ma niską trwałość naturalną. Najlepiej planować ochronę już na etapie doboru materiału, suszenia i konstrukcji (odpływ wody, wentylacja, brak pułapek wilgoci).
Sygnały to m.in. szybkie sinienie, rozwój pleśni, mięknięcie powierzchni, pękanie przy cyklach mokro-sucho i pierwsze objawy zgnilizny w miejscach, gdzie zalega woda. To wskazuje, że ochrona była niewystarczająca albo gatunek jest źle dobrany do warunków.
Jawor stosuje się chętnie do wyrobów wewnętrznych, gdzie liczy się estetyka i obróbka: meble, elementy wykończeniowe, podłogi, części instrumentów. Na zewnątrz używa się go ostrożnie i zwykle po zabezpieczeniu, bo naturalnie jest mniej odporny na czynniki atmosferyczne.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie trwałości z twardością, zakładanie że "iglaste zawsze trwalsze", oraz ignorowanie warunków pracy (kontakt z glebą i woda drastycznie pogarszają trwałość). Na egzaminie warto zawsze myśleć: biologia + wilgoć + konstrukcja.
Ucz się przez porównania: zestawiaj gatunki "bardzo trwałe/trwałe/średnie/mało trwałe/nietrwałe" i kojarz je z cechami (tworzywo jądrowe, żywice, ekstrakty) oraz zastosowaniem. Pomaga też rozwiązywanie testów i robienie fiszek z parami: gatunek → klasa → typowe użycie.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że jawor ma niską naturalną trwałość przy użytkowaniu na wolnym powietrzu, bo jego drewno jest słabiej odporne na czynniki biologiczne (zwłaszcza grzyby) i wilgoć.

Materiały:

  • Podręczniki z drzewnictwa i materiałoznawstwa drzewnego omawiające naturalną trwałość gatunków
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji z zakresu użytkowania surowca drzewnego
  • Opracowania o czynnikach biotycznych (grzyby, owady techniczne) niszczących drewno

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego