KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 50.
W skutek przegrzania organizmu w upalny dzień pracownik podczas pracy stracił przytomność. W celu udzielenia mu pierwszej pomocy, należy w pierwszej kolejności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy podejrzeniu przegrzania i omdlenia priorytetem jest szybkie przerwanie ekspozycji na upał.
Dlatego w pierwszej kolejności należy przenieść poszkodowanego do chłodnego, zacienionego miejsca, ułożyć wygodnie, poluzować odzież i rozpocząć kontrolowane chłodzenie. RKO wykonuje się dopiero, gdy brak prawidłowego oddechu.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji przegrzania organizmu w upalny dzień utrata przytomności może wynikać z zaburzeń termoregulacji, odwodnienia i spadku ciśnienia. W pierwszej pomocy kluczowe są priorytety: przerwanie działania czynnika szkodliwego (upału) oraz szybka ocena stanu poszkodowanego.

Dlatego właściwym pierwszym krokiem jest odpowiedź: "przenieść pracownika do chłodnego pomieszczenia." (lub co najmniej do cienia/chłodnego miejsca). Dopiero po ewakuacji z gorącego środowiska wdraża się kolejne działania: ułożenie w pozycji bezpiecznej (jeśli nieprzytomny, ale oddycha), poluzowanie odzieży, chłodzenie (np. chłodne okłady, wachlowanie, wentylacja) i stałe monitorowanie oddechu oraz świadomości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe jako "pierwszy krok":

  • "zastosować sztuczne oddychanie." – wentylacje zastępcze są elementem resuscytacji i mają sens wtedy, gdy poszkodowany nie oddycha prawidłowo. Przy omdleniu z zachowanym oddechem rozpoczęcie od sztucznego oddychania jest błędem priorytetów i może opóźnić przeniesienie do chłodu.
  • "ocucić pracownika zimną wodą." – gwałtowne polewanie może być niebezpieczne (ryzyko zachłyśnięcia u osoby nieprzytomnej, zbyt intensywne bodźce, brak kontroli). Przy przegrzaniu stosuje się kontrolowane chłodzenie po przeniesieniu do chłodnego miejsca, z równoczesną oceną oddechu.
  • "wezwać pomoc medyczną." – wezwanie pomocy jest bardzo ważne, zwłaszcza przy podejrzeniu udaru cieplnego, ale w ujęciu "pierwszej kolejności" istnieje działanie natychmiastowe, które bezpośrednio ogranicza pogłębianie się stanu: odsunięcie od źródła ciepła. W praktyce często robi się to równolegle (jedna osoba ewakuuje i chłodzi, druga wzywa pomoc), jednak pytanie wymaga wskazania pierwszego priorytetu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o utratę przytomności zawsze "w tle" jest reguła oceny oddechu. Jeśli oddech jest prawidłowy – skup się na ochronie przed czynnikiem (tu: upał) i bezpiecznym ułożeniu. Jeśli oddechu brak lub jest nieprawidłowy – priorytetem jest RKO i wezwanie pomocy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przerwij narażenie na gorąco: przenieś poszkodowanego do chłodnego, zacienionego miejsca (lub przewiewnego pomieszczenia). Następnie oceń oddech, poluzuj odzież i rozpocznij kontrolowane chłodzenie. Równolegle zorganizuj wezwanie pomocy, jeśli stan jest ciężki.
Kluczowa jest ocena oddechu. Jeśli osoba jest nieprzytomna, ale oddycha prawidłowo, nie rozpoczyna się RKO – układa się ją bezpiecznie i monitoruje. Jeśli oddechu brak lub jest nieprawidłowy (np. pojedyncze westchnienia), trzeba wdrożyć RKO i wezwać pomoc.
Bo dopóki poszkodowany pozostaje w upale, temperatura ciała może dalej rosnąć, a stan się pogarsza. Przeniesienie do chłodu ogranicza działanie czynnika szkodliwego i umożliwia skuteczne chłodzenie (wentylacja, okłady). To typowy priorytet: najpierw usuń zagrożenie, potem działania szczegółowe.
Nie jako metoda "ocucania". U osoby nieprzytomnej istnieje ryzyko zachłyśnięcia i braku kontroli nad reakcją. Chłodzenie powinno być kontrolowane: przenieś do chłodu, poluzuj odzież, zastosuj chłodne okłady na kark/pachy/pachwiny i zapewnij przewiew, cały czas kontrolując oddech.
Gdy występuje utrata przytomności, zaburzenia świadomości, bardzo wysoka temperatura ciała, drgawki lub szybkie pogarszanie stanu – trzeba pilnie wezwać pomoc. W praktyce często jedna osoba wzywa pomoc, a druga ewakuuje do chłodu i rozpoczyna chłodzenie oraz monitorowanie oddechu.
Do niepokojących objawów należą: bardzo wysoka temperatura ciała, splątanie, agresja lub senność, utrata przytomności, szybkie tętno, czasem sucha gorąca skóra. To stan zagrożenia życia. W pierwszej pomocy liczy się szybka ewakuacja do chłodu, intensywne chłodzenie i pilne wezwanie pomocy.
Najpierw przenieś do chłodu/cienia. Następnie poluzuj odzież, zastosuj chłodne okłady (np. mokre ręczniki), wachlowanie lub nawiew, a jeśli poszkodowany jest przytomny – podawaj małymi łykami wodę. Unikaj gwałtownych działań u osoby nieprzytomnej i stale kontroluj oddech.
Tak, ale tylko gdy poszkodowany jest przytomny i w pełni kontaktowy. Wtedy podaje się chłodne napoje małymi łykami. Gdy osoba jest nieprzytomna lub ma zaburzenia świadomości, nie podaje się nic doustnie – priorytetem jest bezpieczeństwo dróg oddechowych, chłodzenie i wezwanie pomocy.
Najczęstsze błędy to: rozpoczynanie działań "na siłę" (np. polewanie wodą), pomijanie oceny oddechu, brak ewakuacji z gorąca oraz opóźnianie chłodzenia. Inny błąd to automatyczne uruchamianie resuscytacji bez sprawdzenia, czy poszkodowany oddycha prawidłowo.
Warto uwzględnić: ocenę ryzyka prac w słońcu, organizację przerw regeneracyjnych, dostęp do wody, zacienione miejsca odpoczynku, dostosowanie tempa i godzin pracy, szkolenie z objawów przegrzania oraz jasny schemat pierwszej pomocy i komunikacji (kto wzywa pomoc, kto chłodzi i monitoruje).
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "RKO wykonuje się dopiero, gdy brak prawidłowego oddechu."

Źródła:

  • European Resuscitation Council Guidelines 2021 – First Aid (sekcja dotycząca przegrzania/chorób z gorąca i postępowania w pierwszej pomocy), https://cprguidelines.eu/ - accessed 2026-02-27
  • World Health Organization (WHO) – Health topics / fact sheets and guidance on heat and health (postępowanie przy chorobach związanych z upałem), https://www.who.int/health-topics/heatwaves - accessed 2026-02-27
  • NHS (UK) – Heat exhaustion and heatstroke: symptoms and what to do (zalecenia pierwszej pomocy), https://www.nhs.uk/conditions/heat-exhaustion-heatstroke/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) – część dot. pierwszej pomocy
  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy dla zakładów pracy (podręczniki, kursy praktyczne)
  • Checklisty zakładowe: postępowanie w upałach, rozpoznawanie objawów udaru cieplnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego